Zbiornik na 42 tys. m3 deszczówki - Stalowa Wola szykuje się na ulewy i upały
Przy gwałtownych opadach ulice Stalowej Woli zamieniały się w potoki, bo kanalizacja deszczowa nie nadążała z odbieraniem wody. Miasto buduje więc system, który zatrzyma deszczówkę i rozłoży jej napór w czasie. Zaniedbany teren „Kaczych Dołów” stał się zbiornikiem retencyjnym, na osiedlach powstały ogrody, które chłoną wodę, a Plac Piłsudskiego zamienia się w zielone centrum miasta. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wspiera te działania kwotą ponad 20,1 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW).
W skrócie
• Zbiornik „Kacze Doły” na osiedlu Piaski może przyjąć łącznie 42 tys. m³ wody opadowej.
• Zakończono już cztery z sześciu zadań: zbiornik retencyjny „Kacze Doły”, Ogródek Jordanowski, Ogród Zucha i park kieszonkowy na osiedlu Pławo.
• W rejonie ul. Niezłomnych powstaje kolektor deszczowy, który będzie działał jak podziemny zbiornik retencyjny.
• W zagospodarowaniu Placu Piłsudskiego szczególny nacisk położono na wysoki udział zieleni oraz ochronę istniejących drzew.
• Wartość projektu to ponad 41,6 mln zł, a wsparcie NFOŚiGW z programu FEPW 2021–2027 to ponad 20,1 mln zł.
Zaniedbany teren – zbiornik na deszcz
Przez lata „Kacze Doły” na osiedlu Piaski były zaniedbanym terenem. Dziś to zbiornik retencyjny, który przyjmuje wodę wtedy, gdy kanalizacja deszczowa zaczyna być przeciążona. Wywieziono stąd tony śmieci i odpadów, a zbiornik pogłębiono. Brzegi i dno zostały umocnione i zabezpieczone. Zanim woda trafi do zbiornika, oczyszczą ją separatory.
Zbiornik może pomieścić łącznie 42 tys. m³ wody: ok. 22 tys. m³ w zwykłych warunkach i blisko 20 tys. m³ więcej w czasie nawalnych opadów. Woda może tu sięgać głębokości 7,3 m. Do tego rejonu dochodzą dwa duże kolektory deszczowe. Wcześniej przy gwałtownych opadach woda z jednego z nich blokowała odpływ z drugiego. Teraz nadmiar wody ma gdzie trafić.
To zbiornik techniczny, a nie miejsce rekreacji. Nie ma tu alejek ani kąpieliska, a teren jest ogrodzony i monitorowany. Budowa kosztowała ponad 4,2 mln zł, z czego blisko 3,4 mln zł to dofinansowanie z Funduszy Europejskich.
„Kacze Doły” to jedno z ogniw kaskadowego systemu retencji. Kolejne powstaje w rejonie ul. Niezłomnych. Wzdłuż ulicy, w pasie drogowym, ciągu pieszym i zieleńcu, wykonawca buduje kolektor deszczowy zaprojektowany jako zbiornik retencyjny na istniejącej sieci kanalizacji. Powstaje też nowa kanalizacja deszczowa w tej części miasta. Kolektor przejmie nadmiar wody w czasie ulew i ograniczy podtopienia ulicy. Prace kosztują blisko 3,9 mln zł, w tym ponad 3,3 mln zł dofinansowania. Zakończenie planowane jest na przełomie listopada i grudnia 2026 r.
Ogrody, które piją deszcz
Drugą część projektu tworzą zielone przestrzenie na osiedlach. Ich zadaniem jest zatrzymywać wodę w miejscu, w którym spadła, zwiększać ilość zieleni i poprawiać mikroklimat.
Na osiedlu Poręby, obok kościoła Opatrzności Bożej, zdegradowany teren zamienił się w „Ogród Zucha”, otwarty pod koniec sierpnia 2024 r. Na blisko 3 tys. m² powstały plac zabaw, ogród formalny i ogród harcerski z masztem flagowym i paleniskiem. Woda z dachu plebanii zasila ogród deszczowy o powierzchni 90 m², a jej nadmiar nawadnia ogród formalny przez system drenażu. Deszczówka z dachu kościoła trafia do zbiornika o pojemności 4,5 m³ i służy do podlewania zieleni w porze suchej, bez sięgania po wodę z wodociągu. Dobór gatunkowy roślin dostosowano do uwarunkowań siedliskowych, istniejącego uzbrojenia i zagospodarowania terenu. Posadzono m.in. 36 dużych drzew, 3073 krzewy, 652 byliny i 8850 roślin cebulowych. Odwiedzający mają też do dyspozycji fontannę, pergole dające cień, zielony korytarz i ławkę multimedialną z panelami fotowoltaicznymi, na której można naładować telefon.
W centrum, na osiedlu Śródmieście, odnowiono Ogródek Jordanowski. Pojawiły się tam m.in. 34 nowe drzewa i 1800 m² krzewów, pnączy, bylin i traw ozdobnych, a także ogródek edukacyjny, tężnia solankowa i fontanna. Rewitalizacja ogródka była finansowana z kilku źródeł. Elementy sfinansowane z programu FEPW to nasadzona zieleń, ogrody deszczowe, rów infiltracyjny oraz niecki infiltracyjne.
Na osiedlu Pławo, między blokami przy al. Jana Pawła II 12 i 14, powstał park kieszonkowy. Nawierzchnię bitumiczną zastąpiła nawierzchnia przepuszczająca wodę, w betonowych donicach urządzono ogrody deszczowe z roślinami wodolubnymi, a na skwerze stanęły ławki solarne do ładowania telefonów.
Plac Piłsudskiego – z parkingu w zielone centrum
Największym zadaniem w projekcie jest rewitalizacja Placu Piłsudskiego, która trwa od marca 2025 r. Obejmuje ok. 5,6 ha – od ul. Dmowskiego, przez ul. Niezłomnych, po teren przy Miejskim Domu Kultury. Parking zniknie, a ruch samochodowy zostanie wyprowadzony z placu na stałe. Powierzchnia biologicznie czynna będzie stanowić blisko 67% obszaru objętego opracowaniem.
W zagospodarowaniu Placu Piłsudskiego szczególny nacisk położono na ochronę istniejących drzew. Nasadzenia uzupełnione zostaną o 65 nowych drzew, ok. 29 tys. roślin okrywowych i kilkadziesiąt tysięcy krzewów. Na placu wybudowany zostanie zbiornik retencyjny gromadzący wody opadowe, co przyczyni się do zwiększenia odporności miasta na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym intensywnych opadów deszczu. Mieszkańcy zyskają fontannę multimedialną, amfiteatr ziemny, plac zabaw, ogrody społeczne, aleje spacerowe i ścieżki rowerowe. Zakończenie prac planowane jest wiosną 2027 r.
Inwestujemy w odporność miast
Wszystkie zadania tworzą jeden system zielono-niebieskiej infrastruktury. Zbiorniki i kanalizacja deszczowa przejmują nadmiar wody, a nowe ogrody i zieleń pomagają zatrzymać ją na miejscu i ograniczają efekt miejskiej wyspy ciepła. Całkowita wartość projektu to ponad 41,6 mln zł, a dofinansowanie z programu FEPW 2021–2027 przekracza 20,1 mln zł. Środki pochodzą z Działania 2.2 Adaptacja do zmian klimatu, w którym NFOŚiGW jest instytucją wdrażającą. Dzięki temu coraz więcej deszczu, który dotąd spływał ulicami Stalowej Woli, trafi tam, gdzie jest potrzebny: do zbiorników, ogrodów i pod korzenie drzew.
