Państwowa Inspekcja Pracy

Informacja o zasadach umożliwiających przypisanie przedsiębiorców do właściwej dla nich kategorii ryzyka

Stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.) „Kontrole przeprowadza się zgodnie z okresowym planem kontroli po uprzednim dokonaniu okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej (kontrola planowa). Analiza obejmuje identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. W oparciu o wyniki analizy określa się zasady umożliwiające przypisanie przedsiębiorców do jednej z następujących kategorii ryzyka: niskie, średnie, wysokie. Sposób przeprowadzenia analizy określa organ kontroli lub organ nadrzędny".

W urzędzie opracowany został wspólny model analizy ryzyka dla wszystkich organów kontrolnych Państwowej Inspekcji Pracy.

Model analizy ryzyka, w tym sporządzona klasyfikacja podmiotów ze względu na ryzyko wystąpienia naruszeń prawa pracy i zagrożeń bhp, umożliwiła przypisanie przedsiębiorców do jednej z kategorii ryzyka (niskiego, średniego, wysokiego) prawdopodobieństwa wystąpienia naruszeń prawa, przez przedsiębiorców prowadzących działalność podlegającą kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Analiza ryzyka umożliwiła identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, określenie wag zidentyfikowanych obszarów oraz zastosowanie warunków logicznych.

Zidentyfikowano następujące parametry podmiotowe i przedmiotowe:

• informacje o podmiocie – „zatrudnianie i powierzanie pracy zarobkowej”, w szczególności w zakresie: wielkości podmiotu, liczby zawartych umów cywilnoprawnych, zatrudniania cudzoziemców, zatrudniania osób niepełnosprawnych, dzieci i młodocianych oraz pracowników tymczasowych;
• informacje o podmiocie – „warunki pracy”, w szczególności w obszarze: ryzyka branżowego związanego z rodzajem prowadzonej działalności, liczby poszkodowanych w wypadkach przy pracy, liczby zatrudnionych w warunkach zagrożenia oraz ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej;
• wyniki kontroli organów Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności dotyczące skali: stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, prawnej ochrony pracy, legalności zatrudnienia, realizację decyzji, w tym decyzji płacowych oraz wniosków w wystąpieniach, liczby i zasadności skarg oraz postępowań w sprawach o wykroczenia.

Analizę oparto na informacjach będących w posiadaniu Państwowej Inspekcji Pracy według stanu na koniec listopada 2025 r., takich jak dane wewnętrzne i zewnętrzne, dane ogólnodostępne w przestrzeni publicznej oraz dane przekazane przez pracodawców i inne organy, za lata 2023, 2024 i 2025.

Dokonana okresowa analiza prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej (kontrola planowa) stanowiła podstawę sporządzenia planu kontroli – Programu działania Państwowej Inspekcji Pracy na rok 2026.

Analiza będzie aktualizowana w okresach 3-miesięcznych.