2 lata nowej ustawy o finansach samorządów. 53 mld zł więcej dla miast, gmin i powiatów
07.10.2026
Ponad 53 miliardy złotych dla miast, gmin i powiatów w ciągu dwóch lat obowiązywania nowych zasad finansowania samorządów. Województwo Kujawsko-Pomorskie czwartym regionem w kraju pod względem wzrostu dochodów jednostek samorządu terytorialnego w tym okresie.
Minęły dwa lata funkcjonowania nowej ustawy (z 1 października 2024 roku) o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel podsumował jej dotychczasowe skutki.
Nowe przepisy zmieniły sposób finansowania samorządów, wprowadziły jasne kryteria podziału środków i przyczyniły się do zwiększenia stabilności finansowej samorządów.
System zmienił się całkowicie. Wcześniejsze zmiany w podatkach, za naszych poprzedników, doprowadziły do tego, że samorządy były na skraju swoich finansów. Było ogromne ryzyko braku pieniędzy nawet na wkład własny do inwestycji z budżetu Unii Europejskiej
- mówi Wojewoda Kujawsko–Pomorski Michał Sztybel.
Algorytm zamiast uznaniowego podziału
Jedną z najważniejszych zmian było wprowadzenie algorytmu, na podstawie którego dzielone są środki. Uwzględnia on m.in. sytuację finansową poszczególnych samorządów, liczbę mieszkańców, określone potrzeby finansowe i aktualne dane statystyczne.
Na zmianach skorzystały wszystkie kategorie i rodzaje jednostek samorządu terytorialnego. Wzrost dochodów JST wyniósł 24,8 mld zł w 2025 roku, natomiast w 2026 roku ma sięgnąć 28,5 mld zł. Razem daje to 53,3 mld zł.
Województwo Kujawsko-Pomorskie to czwarty region w Polsce pod względem wzrostu dochodów JST w latach 2025–2026.
Teraz nie ma żadnej uznaniowości, czeków, konferencji, listów intencyjnych, dzwonienia do kogoś i proszenia się. Obecnie, posiadając środki i uchwalając budżet na koniec roku, prezydent, burmistrz czy wójt razem z radą decydują, na co przeznaczyć pieniądze. To środki na inwestycje, drogi, remonty, szkoły, czy wkład własny do projektów unijnych
- dodaje Wojewoda.
Większy wpływ samorządów na podział środków
Zmiany oznaczają również większą współodpowiedzialność samorządów za prowadzenie polityki finansowej państwa, m.in. poprzez współpracę ze Stroną Samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Samorządy mają wpływ na wskazywanie priorytetowych kierunków wsparcia finansowego, z uwzględnieniem aktualnych problemów, spraw i potrzeb poszczególnych jednostek.
Uczestniczą w określaniu obszarów i kryteriów udzielania wsparcia oraz w ustalaniu wysokości środków. Ma to pozwolić na taki podział funduszy, który będzie lepiej odpowiadał rzeczywistym potrzebom samorządów.
Zadeklarowaliśmy, że zmiany nie będą odbywać się poza wiedzą samorządów. Wszystko, co jest wprowadzane, jest opiniowane przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu. To gremium, gdzie są przedstawiciele odpowiednich ministerstw oraz organizacji samorządowych, Związku Miast Polskich, Unii Metropolii Polskich, Związku Gmin Wiejskich. Dopóki nie ma uzgodnienia pomiędzy nimi, żaden projekt nie wychodzi z Rządu na poziom sejmowy. To jest kolosalna zmiana w porównaniu do tego, co było wcześniej
- dodaje Wojewoda Kujawsko–Pomorski.
Jaki będzie 2027 rok?
Samorządy otrzymały informacje dotyczące finansowania na 2027 rok.
Z przedstawionych założeń i zastosowanego algorytmu wynika, że każdy samorząd ma otrzymać średnio około 7 proc. więcej środków niż w 2026 roku, a nikt mniej niż 3%. Dzięki tej informacji jednostki samorządu terytorialnego mogą rozpocząć przygotowywanie swoich planów budżetowych na następny rok.
Każdy samorząd będzie miał więcej pieniędzy w przyszłym roku. Wniosek z tych zmian jest też taki, że w ciągu ostatnich dwóch lat najwięcej zyskały najbiedniejsze samorządy. To, co zawsze było hasłem naszych poprzedników, którzy mówili o zrównoważonym rozwoju, kończyło się na tym, że pieniądze trafiały do swoich. My zrobiliśmy tak, żeby rzeczywiście trafiały do samorządów, do których powinny. Robimy, nie gadamy
- podsumowuje Michał Sztybel.
