Polska we Włoszech

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

San Marino pomimo niewielkiego terytorium (61 km² powierzchni – 3 najmniejsze państwo w Europie po Watykanie i Monako, a 5 na świecie) i małej liczby ludności (ok. 34.132) posiada dynamiczną i stabilnie rozwijającą się gospodarkę. Nie należy ona do jednolitego rynku europejskiego (wkrótce ma zostać sfinalizowany proces stowarzyszeniowy SM z UE). Gospodarka jest powiązana z Włochami unią celną i monetarną.

Od 2021 r. sanmaryńska gospodarka utrzymuje niezmienne pozytywną trajektorię wzrostu i odznacza się szczególnie wysoką odpornością na wstrząsy zewnętrzne. System gospodarczy charakteryzuje się m.in. niską stopą bezrobocia, wysokim wskaźnikiem zaufania przedsiębiorców, niskim ryzykiem inwestycyjnym i uproszczoną biurokracją, odzwierciedloną łatwością zakładania firm.

San Marino należy do czołówki państw na świecie pod względem wskaźnika PKB nominalnego per capita oraz atrakcyjności fiskalnej. Posiada korzystny system podatkowy,  w szczególności dla podmiotów gospodarczych. San Marino nie stosuje podatku od wartości dodanej, ale stosuje jeden podatek od wszystkich towarów i usług importowanych do mikropaństwa.  O uzyskanie tzw. rezydencji gospodarczej mogą wnioskować zagraniczne podmioty gospodarcze inwestujące kapitały na terytorium San Marino w obszarze działalności produkcyjnej, gwarantując zatrudnienie lub inwestując w zakup fabryk przemysłowych lub w sektory o strategicznym znaczeniu dla mikropaństwa.  Od 2017 r. istnieje możliwość uzyskania tzw. rezydencji obieralnej przez obywateli zagranicznych pod warunkiem zakupu nieruchomości mieszkalnej o wartości minimum 500 tys. EUR.

Po pandemii rynek pracy utrzymuje stały pozytywny trend wzrostu liczby podmiotów gospodarczych, jak i rekordowy wzrost zatrudnienia. W 2025 r. działało ok. 5.329 podmiotów gospodarczych. Najpowszechniejszymi formami prawnymi wśród podmiotów gospodarczych są: korporacja, własna działalność gospodarcza i jednoosobowe firmy. Wśród nich przeważają śmp, z których 92,9% zatrudnia poniżej 10 pracowników.

Z analizy sektora zatrudnienia wynika, że w 2025 r. aktywnych zawodowo było 25. 633 osób, z czego 4055 zatrudnionych w sektorze publicznym, a 19.326 w sektorze prywatnym. W latach 2021-2022 r. na skutek większej liberalizacji rynku pracy wzrósł odsetek pracowników  transgranicznych (rezydujących we Włoszech). W październiku 2025 r. było ich 8710 ( ponad + 5%  w stosunku do 2024).

We wrześniu 2025 r. stopa bezrobocia osiągnęła najniższy poziom w historii tj. spadła do 4,41% (733 bezrobotnych na 25.304 aktywnej zawodowo populacji) w porównaniu do 4,67 % w analogicznym okresie 2024 r. Bezrobotni w ścisłym tego słowa znaczeniu tj. gotowi do natychmiastowego podjęcia pracy bez konieczności dodatkowego szkolenia zawodowego  stanowią de facto 2,55%, tj. 424 osoby.

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Najważniejsze pod względem PKB sektorów gospodarki San Marino należą:

Przemysł wytwórczy stanowi główną siłę napędową gospodarki i generuje 34% PKB. Do najsilniejszych gałęzi przemysłu należą: metalurgia, chemia i farmaceutyka, przemysł papierniczy, drzewny, meblarski i odzieżowy.

Usługi (w tym głównie w obszarze turystyki i hotelarstwa) pozostają drugim filarem gospodarki i generują ok. 27 % PKB. Sektor turystyki odnotowuje stały wzrost, przyciągając około 2 mln odwiedzających rocznie.

Handel : Handel hurtowy i detaliczny generuje ok. 15% PKB. W 2026 r. planuje się pełne wdrożenie krajowego systemu fakturowania elektronicznego dla transakcji B2B, mającego na celu zwiększenie wydajności sektora

Administracja publiczna i usługi powiązane generują 12% PKB.

Sektor bankowy i finansowy: historycznie odgrywał kluczową rolę w gospodarce SM, obecnie przechodzi fazę konsolidacji i restrukturyzacji w celu dostosowania się do standardów europejskich w perspektywie integracji z jednolitym rynkiem. W 2025 r. odnotowano poprawę sytuacji sektora bankowego po głębokim kryzysie związanym z przyjęciem międzynarodowych standardów i zobowiązań z  zakresu przejrzystości finansowej. W wyniku uzdrawiania sektora została zredukowana w sposób znaczący liczba kredytów zagrożonych.

W mniejszym, ale znaczącym stopniu do wzrostu PKB SM przyczyniają się również sektory usług finansowych (4%), budownictwa (4%), transportu i usług powiązanych (2%), hotelarstwo i gastronomia (2%).

Podstawowe dane makroekonomiczne (tabela za rok poprzedni i prognozy na rok bieżący i następny)

*można pominąć w przypadku gdy taka współpraca nie istnieje

Z ostatnich dostępnych danych opublikowanych przez Izbę handlową SM wynika, że w 2024 r. całkowita wymiana handlowa wyniosła 5, 8 mld EUR, z czego eksport wyniósł 3.4 mld EUR, a import wyniósł 2.3 mld EUR. Z uwagi na położenie geograficzne (enklawa na terytorium Włoch) głównym partnerem handlu zagranicznego San Marino są Włochy, które w imporcie do SM mają 80% udziału, a w eksporcie z SM aż 88 %.  

• Najważniejsi partnerzy handlowi

Główni odbiorcy sanmaryńskich towarów

Kraj                                                        %

Włochy                                                  88

USA                                                      1,30

UK                                                        0,70                                  

Szwajcaria                                           0,60                                  

Francja                                                0,50                             

Austria                                                 0,45                                   

Główni dostawcy towarów na rynek San Marino

Kraj                                                   %

Włochy                                            80%

Chiny                                                 4

Niemcy                                            3,5                                  

Hiszpania                                          2

Holandia                                          1,5

Francja                                             1,5

Polska                                               1,5

Wielkość wymiany handlowej San Marino ogółem w latach 2022-2024 w mln EUR

(ostatnie dostępne dane)

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

Główne sanmaryńskie towary eksportowe to: maszyny przemysłowe (w szczególności do mycia i butelkowania), przetwory spożywcze, pakowane leki, maszyny do obróbki drewna i komponenty lotnicze.

Do głównych towarów importowanych przez SM należą: odzież, samochody, energia elektryczna, karma dla zwierząt, obuwie, surowe aluminium, gaz ziemny.

• Główni inwestorzy

Głównym inwestorem i partnerem gospodarczym San Marino są Włochy, które pośredniczą w niemal całej wymianie handlowej tego kraju. Inwestorzy zagraniczni przyciągani są przez niskie podatki, przez przyjazne biznesowi ustawodawstwo ( akcelerator biznesu tzw. „sandbox normative”, oferujące korzystne warunki firmom realizującym w SM pilotażowe i innowacyjne projekty) oraz uproszczone procedury zakładania działalności gospodarczej w SM.

Rząd San Marino wykazuje dużą aktywność na rzecz poszukiwania inwestorów  zagranicznych w szczególności w sektorach zaawansowanych technologii (blockchain i kryptoaktywa) oraz sektorze lotniczo-kosmicznym. W 2025 r. rząd wzmocnił ramy prawne i kompetencje Agencji Rozwoju Gospodarczego, która stanowi official business gate  dla zagranicznych partnerów, przedsiębiorców i inwestorów, wydając zezwolenia na prowadzenie działalności przedsiębiorczej w SM. 

San Marino jest od 1992 r. członkiem ONZ i uczestniczy w pracach jej agend gospodarczych UNIDO , UNCTAD.  Stosunki z Unią Europejską opierają się na umowie o współpracy i unii celnej obowiązującej od 2002 roku. W grudniu 2024 r. San Marino zakończyło negocjacje z Komisją Europejską w sprawie umowy stowarzyszeniowej, która powinna zostać podpisana w 2026 r. Konwencja walutowa z Unią Europejską przyznaje Republice San Marino prawo do używania euro jako oficjalnej waluty. San Marino należy do jednolitego obszaru płatności w euro – SEPA. San Marino uzyskało najwyższe wyróżnienie OECD (Compliant) za międzynarodową współpracę podatkową i zostało uznane przez Radę ECOFIN Unii Europejskiej za „kraj w pełni współpracujący w zakresie podatków”. Decyzja ta została podjęta na podstawie spełnienia kryteriów przejrzystości podatkowej, sprawiedliwego opodatkowania i stosowania środków OECD. W 2010 r. przystąpiło do GRECO (Grupa Państw Rady Europy przeciwko Korupcji), a w 2016 r. do Moneyval (Komitet Rady Europy ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu).

San Marino jest członkiem  IMF, WB, EBRD. 

San Marino nie jest członkiem WTO,EIB,AIIB, ADB, ASEAN, CPTPP i RCEP.

• Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne

Współpraca gospodarcza i wymiana handlowa PL z SM utrzymuje się na niskim poziomie i odznacza się małym zróżnicowaniem pod względem towarowym. Widoczne są duże dysproporcje: PL jest dla SM strategicznym partnerem handlowym, plasując się w pierwszej dziesiątce; z kolei SM zajmuje ponad setną pozycję na liście partnerów handlowych PL pod względem eksportu i importu. Jak wynika z  opublikowanych przez GUS danych w okresie I-X 2025 r. wartość polskiego eksportu do SM osiągnęła  26.9 mln EUR, a importu 11,7 mln EUR. Saldo obrotów jest dodatnie dla Polski. PL eksportuje do SM przede wszystkim: maszyny i urządzenia elektroniczne oraz ich części, tworzywa sztuczne, materiały i wyroby włókiennicze, drewno i artykuły z drewna, obuwie, odzież, wyroby ceramiczne, okna PVC, natomiast importuje z SM urządzenia mechaniczne i elektryczne, wyroby włókiennicze, produkty farmaceutyczne, produkty przemysłu chemicznego i kosmetycznego. Wymiana handlowa stawowi obszar współpracy, którego potencjał może wzrosnąć w następstwie przystąpienia przez SM do Jednolitego Rynku.

Wymiana handlowa Polski z San Marino (dane GUS):  

• Inwestycje zagraniczne

Statystyki NBP nie uwzględniają przepływów inwestycyjnych między obydwoma krajami.

• Umowy gospodarcze

Polska nie posiada umów gospodarczych z San Marino.

• Relacje San Marino z UE

Stosunki dyplomatyczne Republiki San Marino z Unią Europejską (wówczas EWG) zostały oficjalnie nawiązane w 1983 roku.

Główne obszary aktualnej współpracy dwustronnej:

• Unia Celna: Na mocy umowy z 1991 r. (w pełni obowiązującej od 2002 r.) zniesiono cła w handlu towarami między San Marino a UE;
• Umowa Monetarna: obowiązująca od 2002 r. (zastępująca wcześniejszą z 2000 r.), na mocy której San Marino używa euro jako oficjalnej waluty i ma prawo do bicia własnych monet;
• Przejrzystość podatkowa: od 2016 r. San Marino stosuje unijne standardy automatycznej wymiany informacji finansowych w celu zwalczania oszustw podatkowych. Natomiast w 2017 r. na skutek zniesienia tajemnicy bankowej SM zostało usunięte z „black list”  sporządzanej przez Radę do Spraw Gospodarczych i Finansowych (ECOFIN).

18 marca 2015 r. San Marino wraz z Andorą i Monako rozpoczęły negocjacje umowy stowarzyszeniowej z UE. Proces negocjacyjny oficjalnie zakończył się w grudniu 2023 r.  roku. W 2025 r. grupa robocza EFTA Rady UE ustaliła w drodze głosowania, że umowa będzie miała charakter mieszany, co wiąże się z koniecznością ratyfikowania jej przez parlamenty 27 PCzUE. San Marino dąży do podpisania i wdrożenia umowy w 2026r. przy zastosowaniu „klauzuli tymczasowej wykonalności” w oczekiwaniu na późniejsze jej ratyfikowanie przez parlamenty poszczególnych państw UE.

Z punktu widzenia władz mikropaństwa głównym celem umowy jest zapewnienie San Marino dostępu do jednolitego rynku UE na zasadach zbliżonych do Norwegii, Islandii czy Liechtensteinu (model "EOG plus"). Wynegocjowany tekst umowy uwzględnia szczególną sytuację i specyfikę mikropaństwa, przewidując okresy przejściowe w zakresie dostosowywania się do prawa wspólnotowego.

Wynegocjowany przez strony tekst układu o stowarzyszeniu składa się z 3 części:

• części instytucjonalnej wspólnej dla obu państw;
• protokołów krajowych, regulujących aspekty związane ze specyfiką każdego z państw;
• 25 załączników odnoszących się do dorobku prawnego UE. Aneksy te dotyczą czterech podstawowych swobód (swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału), a także niektórych horyzontalnych polityk UE (konkurencji, ochrony konsumentów, usług łączności elektronicznej, transportu, środowiska itp.) oraz instrumentów prawa wtórnego (zarządzenia, dyrektywy, decyzje).