Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Czym jest rynek mocy?

Rynek mocy stanowi jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa energetycznego Polski. Jego celem jest zapewnienie odpowiedniej ilości dostępnych mocy wytwórczych oraz rezerw niezbędnych do pokrycia zapotrzebowania odbiorców energii elektrycznej.

W ramach tego mechanizmu wynagrodzenie przysługuje nie tylko za wyprodukowaną energię, ale również za gotowość do jej dostarczenia w sytuacjach, gdy operator systemu elektroenergetycznego uzna to za konieczne. Uczestnikami rynku mocy są między innymi elektrownie konwencjonalne, elektrownie wodne, magazyny energii oraz podmioty zdolne do czasowego ograniczania poboru energii.

Mechanizm funkcjonuje w oparciu o aukcje organizowane przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Podmioty, które uzyskają kontrakty mocowe, zobowiązują się do pozostawania w gotowości do realizacji obowiązku mocowego, otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie.

W przypadku przewidywanego niedoboru mocy operator może ogłosić tzw. okres przywołania rynku mocy. Wówczas uczestnicy rynku są zobowiązani do dostarczenia zakontraktowanej mocy poprzez zwiększenie produkcji energii, udostępnienie rezerw lub ograniczenie poboru energii. Celem tych działań jest utrzymanie stabilnej pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego oraz zapewnienie ciągłości dostaw energii dla odbiorców.

Współpraca Wód Polskich z sektorem energetycznym

Wody Polskie zarządzają znaczną częścią infrastruktury hydrotechnicznej współpracującej z elektrowniami wodnymi. W wielu przypadkach, takich jak stopień wodny Dębe czy obiekty kaskady Soły, zbiorniki i budowle hydrotechniczne pozostają w administracji Wód Polskich, podczas gdy elektrownie eksploatowane są przez spółki energetyczne, w tym PGE,  TAURON Ekoenergię oraz Eneę Nowa Energia.

Model ten wymaga bieżącej współpracy pomiędzy gospodarzem wód a producentami energii. Odpowiednie gospodarowanie zasobami wodnymi, planowanie pracy zbiorników oraz koordynacja działań operacyjnych umożliwiają efektywne wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego przy jednoczesnym zachowaniu podstawowych funkcji zbiorników, związanych z ochroną przeciwpowodziową, przeciwdziałaniem skutkom suszy, zaopatrzeniem w wodę oraz ochroną środowiska.

Jednocześnie w Polsce funkcjonują także obiekty, takie jak Solina czy Pilchowice, gdzie zarówno zbiornik, jak i elektrownia znajdują się w gestii podmiotów energetycznych. Niezależnie od modelu własnościowego wszystkie te obiekty tworzą ważny element krajowego systemu bezpieczeństwa energetycznego.

 

Wody Polskie aktywnie wspierają działania na rzecz bezpieczeństwa energetycznego

Ogłoszenie przez PSE S.A. okresów przywołania rynku mocy uruchomiło działania wielu uczestników sektora energetycznego odpowiedzialnych za zapewnienie stabilności pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Wśród nich znalazły się również Wody Polskie, które we współpracy ze spółkami energetycznymi umożliwiały realizację działań niezbędnych do zwiększenia produkcji energii w elektrowniach wodnych.

W praktyce oznaczało to czasowe zwiększenie zrzutów wody i odpływów ze zbiorników retencyjnych oraz stopni wodnych współpracujących z elektrowniami wodnymi. Działania prowadzone były w sposób kontrolowany, zgodnie z obowiązującymi zasadami gospodarowania wodami i przy zachowaniu podstawowych funkcji zbiorników związanych z ochroną przeciwpowodziową, przeciwdziałaniem skutkom suszy, zaopatrzeniem ludności w wodę oraz ochroną środowiska.

Istotnym elementem procesu była ścisła współpraca Wód Polskich ze spółkami energetycznymi, w szczególności PGE, TAURON Ekoenergią oraz Eneą Nowa Energia, których obiekty uczestniczyły w realizacji obowiązków wynikających z ogłoszonego przywołania. Wody Polskie prowadziły bieżącą analizę sytuacji hydrologicznej, koordynowały pracę zarządzanej infrastruktury i pozostawały w stałym kontakcie z operatorami elektrowni oraz służbami odpowiedzialnymi za eksploatację obiektów.

– W debacie o bezpieczeństwie energetycznym najczęściej mówi się o elektrowniach, sieciach przesyłowych czy nowych źródłach energii. Znacznie rzadziej dostrzega się rolę wody, bez której funkcjonowanie wielu elementów systemu energetycznego byłoby niemożliwe. Ostatnie dni pokazały, że odpowiednio zarządzane zasoby wodne mogą realnie wspierać stabilność krajowego systemu elektroenergetycznego. Dlatego inwestycje w retencję oraz odpowiedzialne gospodarowanie zasobami wodnymi są dziś inwestycjami w odporność państwa. Woda jest strategicznym zasobem, który wspiera bezpieczeństwo energetyczne, gospodarcze i środowiskowe kraju – podkreśla Mateusz Balcerowicz, Prezes Wód Polskich.

 

- Energetyka wodna odgrywa szczególną rolę w krajowym systemie elektroenergetycznym, ponieważ łączy odnawialny charakter wytwarzania energii z możliwością bardzo szybkiego reagowania na zmieniające się potrzeby systemu. W sytuacjach wymagających natychmiastowego zwiększenia dostępnej mocy elektrownie wodne są jednym z najważniejszych narzędzi wspierających stabilność i bezpieczeństwo dostaw energii dla odbiorców w całym kraju. Dzięki swojej elastyczności i dyspozycyjności stanowią istotny element transformacji energetycznej oraz budowy nowoczesnego, odpornego systemu energetycznego – mówi Krzysztof Müller, prezes zarządu PGE Energia Odnawialna.

- PGE Energia Odnawialna eksploatuje jedne z najważniejszych obiektów hydroenergetycznych w Polsce, w tym elektrownie szczytowo-pompowe, które pełnią funkcję wielkoskalowych magazynów energii. Ich znaczenie będzie rosło wraz ze zwiększaniem udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym. Możliwość szybkiego uruchamiania mocy, stabilizowania pracy systemu oraz wspierania operatora w okresach zwiększonego zapotrzebowania sprawia, że hydroenergetyka pozostaje jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego kraju – dodaje Krzysztof Müller.

- Ostatnie działania realizowane we współpracy z Wodami Polskimi i operatorem systemu przesyłowego potwierdziły, że odpowiednia koordynacja pracy infrastruktury hydrotechnicznej i energetycznej pozwala skutecznie wspierać Krajowy System Elektroenergetyczny w momentach największych wyzwań. To dobry przykład tego, jak nowoczesna energetyka wodna przyczynia się do wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego Polski oraz zwiększania odporności infrastruktury krytycznej państwa – podsumowuje prezes PGE Energia Odnawialna.

– W obliczu rosnącego zapotrzebowania na energię oraz postępującej transformacji energetycznej znaczenie elektrowni wodnych dla bezpieczeństwa i stabilności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego będzie systematycznie wzrastać.  Łączą one odnawialny charakter wytwarzania energii z wysoką dyspozycyjnością oraz zdolnością do szybkiego reagowania na zmieniające się potrzeby systemu. TAURON EKOENERGIA  konsekwentnie rozwija i modernizuje swoje aktywa hydroenergetyczne, zwiększając ich efektywność, niezawodność i dyspozycyjność. Inwestycje te wzmacniają bezpieczeństwo energetyczne kraju oraz pozwalają jeszcze lepiej wykorzystywać potencjał energetyki wodnej w procesie transformacji sektora elektroenergetycznego – podkreśla Sławomir Czuchrij, Prezes Zarządu TAURON Ekoenergia sp. z o.o.

– Elektrownie wodne pełnią ważną rolę nie tylko w systemie elektroenergetycznym, ale również w odpowiedzialnym gospodarowaniu zasobami wodnymi. Dlatego szczególnie istotna jest dla nas ścisła współpraca z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie i bieżące dostosowywanie pracy naszych obiektów do aktualnych warunków. Jako Enea Nowa Energia jesteśmy aktywnym i odpowiedzialnym partnerem w tym obszarze, łącząc doświadczenie w eksploatacji elektrowni wodnych z troską o bezpieczeństwo energetyczne i racjonalne wykorzystanie zasobów wodnych. Wspólne działania wszystkich podmiotów zaangażowanych w gospodarowanie wodą i funkcjonowanie sektora energetycznego mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa kraju – podkreśla Adam Winogradzki, Prezes Zarządu Enei Nowa Energia.

Skoordynowane działania na obiektach hydrotechnicznych

W związku z realizacją obowiązków mocowych przez uczestników rynku mocy czasowo zwiększano odpływy i przepływy na szeregu obiektów hydrotechnicznych w całym kraju.

Na wniosek TAURON Ekoenergia zwiększono odpływy ze zbiorników Nysa, Otmuchów oraz Turawa. Na Zbiorniku Nysa w dniu 6 sierpnia zwiększono odpływ z 7,5 m³/s do 20 m³/s w godzinach od 17:00 do 22:00, po czym przywrócono wielkość podstawową. Analogiczne działania przeprowadzono na Zbiorniku Otmuchów, gdzie odpływ wzrósł z 5 m³/s do 20 m³/s. Na Zbiorniku Turawa odpływ zwiększono z 3,5 m³/s do 18 m³/s.

W przypadku Zespołu Elektrowni Wodnych Solina, zarządzanego przez Grupę PGE, w godzinach od 16:45 do 22:45 realizowany był zwiększony zrzut wody o wartości około 25 m³/s, co przełożyło się na wzrost przepływów na rzece San.

Na kaskadzie Soły, gdzie infrastruktura hydrotechniczna pozostaje w zarządzie Wód Polskich, a elektrownie eksploatowane są przez spółki energetyczne, zwiększono zrzut ze Zbiornika Czaniec do 60 m³/s. Działanie umożliwiło zwiększoną pracę Elektrowni Wodnej Porąbka i wsparcie krajowego systemu elektroenergetycznego w godzinach największego zapotrzebowania.

Zwiększone przepływy realizowano również na infrastrukturze należącej do Grupy Enea. Wzmożoną pracę obiektów na kaskadzie Brdy oraz w Elektrowni Wodnej Ptusza na Gwdzie prowadziła  Enea Nowa Energia.

Podejmowane działania miały charakter krótkotrwały i były ściśle związane z godzinami obowiązywania przywołania rynku mocy. Ich celem było umożliwienie elektrowniom wodnym dostarczenia dodatkowej energii do systemu elektroenergetycznego w okresie zwiększonego zapotrzebowania.

Monitoring i działania informacyjne

Przez cały okres prowadzono bieżący monitoring sytuacji hydrologicznej na rzekach oraz obserwację pracy urządzeń hydrotechnicznych. Pracownicy Wód Polskich pozostawali w stałym kontakcie z obsługą elektrowni, operatorami obiektów oraz służbami terenowymi.

Równolegle realizowano działania komunikacyjne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańców i użytkowników wód. Informacje o planowanych zwiększonych zrzutach, przewidywanych wzrostach stanów wody oraz zasadach bezpiecznego korzystania z rzek przekazywano za pośrednictwem regionalnych zarządów gospodarki wodnej, zarządów zlewni, stron internetowych i kanałów społecznościowych Wód Polskich.

Dzięki tym działaniom mieszkańcy terenów nadrzecznych, wędkarze, kajakarze oraz osoby wypoczywające nad wodą mogli odpowiednio wcześniej przygotować się do czasowych zmian warunków hydrologicznych.

Wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo kraju

W obliczu rosnącego zapotrzebowania na energię, zmieniających się warunków klimatycznych oraz postępującej transformacji energetycznej znaczenie elektrowni wodnych jako stabilnych i elastycznych źródeł energii będzie nadal wzrastać. Zapewnienie odpowiednich zasobów wodnych dla ich pracy staje się elementem szerszego systemu bezpieczeństwa państwa, w którym bezpieczeństwo wodne i energetyczne są ze sobą ściśle powiązane.

Wody Polskie, we współpracy z operatorami systemu elektroenergetycznego oraz partnerami z sektora energetycznego, wspierają działania służące utrzymaniu niezawodności dostaw energii i odporności infrastruktury krytycznej kraju