Ponad 209 mln zł na bezpieczeństwo przeciwpowodziowe i ochronę środowiska. Finał prac w cofce stopnia wodnego Malczyce
18.11.2026
Wody Polskie dokonały odbioru końcowego inwestycji pn. „Ochrona przeciwpowodziowa i osiągnięcie korzystnego bilansu wodnego w rejonie Odry Środkowej - cofka stopnia wodnego Malczyce”. W ramach przedsięwzięcia generalny wykonawca zrealizował szeroki zakres robót obejmujących modernizację wałów przeciwpowodziowych, przebudowę infrastruktury hydrotechnicznej, działania renaturyzacyjne oraz rozwiązania wspierające ochronę przyrody. Łączna wartość inwestycji, uwzględniająca również realizację zadań dodatkowych, przekroczyła 209 mln zł.
To jedna z najważniejszych inwestycji realizowanych na środkowym odcinku Odry. Jej znaczenie wykracza poza modernizację infrastruktury przeciwpowodziowej. Przeprowadzone prace przyczyniają się również do ograniczania niekorzystnych zjawisk hydrologicznych, ochrony terenów przyległych do rzeki oraz zachowania cennych siedlisk przyrodniczych.
Bezpośrednim efektem inwestycji jest wzmocnienie ochrony przeciwpowodziowej kilku tysięcy mieszkańców Brzegu Dolnego, Pyszącej, Pogalewa Małego i Pogalewa Wielkiego, Grodzanowa, Głoski, Zakrzowa oraz Rzeczycy. Kluczowe znaczenie miała modernizacja i przebudowa obwałowań Odry, które poprawiły ich stan techniczny oraz zwiększyły poziom bezpieczeństwa terenów położonych w dolinie rzeki.
Istotnym elementem przedsięwzięcia było również przeciwdziałanie procesom erozyjnym poniżej stopnia wodnego Malczyce oraz prowadzenie monitoringu hydrogeologicznego. Odpowiednie kształtowanie warunków przepływu wód i obserwacja zmian poziomu wód gruntowych mają znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa infrastruktury, lecz także dla ochrony nadodrzańskich lasów łęgowych oraz innych obszarów cennych przyrodniczo.
– Zakończenie inwestycji w cofce stopnia wodnego Malczyce to ważny krok w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców doliny Odry. Zrealizowane prace nie tylko wzmacniają ochronę przeciwpowodziową, lecz także wspierają racjonalne gospodarowanie wodami oraz ochronę cennych ekosystemów związanych z rzeką. To przykład przedsięwzięcia, które łączy potrzeby ludzi, gospodarki i środowiska naturalnego – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.
Zadanie stanowiło istotny element rządowego Programu Wieloletniego pn. „Ochrona przeciwpowodziowa i osiągnięcie korzystnego bilansu wodnego w rejonie Odry Środkowej – cofka stopnia wodnego Malczyce”. Jego celem jest kompleksowe gospodarowanie wodami na tym obszarze, obejmujące zarówno ograniczanie zagrożenia powodziowego, jak i przeciwdziałanie negatywnym skutkom zmian warunków hydrologicznych.
Zmodernizowane wały i infrastruktura hydrotechniczna
Jednym z kluczowych elementów inwestycji była modernizacja obwałowań Odry. Prace prowadzono zarówno na lewym, jak i prawym brzegu rzeki, a ich zakres dostosowano do lokalnych uwarunkowań technicznych oraz potrzeb związanych z ochroną przeciwpowodziową.
Na lewym brzegu przebudowano wał przeciwpowodziowy na odcinku od km 13+625 do śluzy stopnia wodnego Brzeg Dolny. W rejonie przepompowni w Rzeczycy wykonano również 70 metrów bieżących przesłony przeciwfiltracyjnej, której zadaniem jest ograniczenie filtracji wody przez korpus wału i jego podłoże.
Kompleksową modernizację przeszedł także prawostronny wał przeciwpowodziowy na odcinku Pogalewo Wielkie - Brzeg Dolny, w tym w rejonie miejscowości Głoska, na długości blisko 5 km. Wykonane roboty poprawiły parametry techniczne obwałowań oraz zwiększyły ich zdolność do bezpiecznego przeprowadzania wód wezbraniowych.
Istotnym zadaniem była również przebudowa progu przeciwerozyjnego na dolnym stanowisku stopnia wodnego Malczyce. Obiekt ten odgrywa kluczową rolę w stabilizacji dna rzeki oraz ograniczaniu procesów erozyjnych poniżej stopnia.
Prace objęły także kształtowanie wybranych odcinków koryta Odry. Rozebrano stare ostrogi kamienne oraz usunięto betonowe i żelbetowe pozostałości związane z dawnym zrzutem wód z oczyszczalni ścieków. Wykonano również roboty zabezpieczające pod mostem drogowym w Brzegu Dolnym na odcinku o długości 75 metrów.
Inwestycja przyjazna przyrodzie. Nowe korytarze migracyjne dla zwierząt
Przedsięwzięcie w cofce stopnia wodnego Malczyce obejmowało również szereg działań środowiskowych, których celem było ograniczenie barier migracyjnych oraz poprawa warunków funkcjonowania ekosystemów doliny Odry.
W ramach inwestycji powstało dziewięć korytarzy migracyjnych dla zwierząt, zlokalizowanych po obu stronach rzeki. Nowe przejścia i przepusty umożliwiają faunie bezpieczniejsze przemieszczanie się pomiędzy siedliskami, ograniczając negatywny wpływ infrastruktury hydrotechnicznej na ciągłość ekologiczną doliny rzecznej.
Ważnym elementem zadania była również renaturyzacja ujściowego odcinka rzeki Barłożnej oraz fragmentu sąsiadującego z nią rowu. Wykonano tam m.in. przepust drogowy oraz specjalne przepusty bobrowe dostosowane do potrzeb lokalnej fauny.
Zmiany objęły także koryto Odry w rejonie 288. kilometra biegu rzeki. Zlikwidowano istniejący półwysep i utworzono wyspę, łącząc starorzecze z głównym nurtem Odry. Dzięki temu powstała nowa przestrzeń sprzyjająca rozwojowi siedlisk przyrodniczych oraz zwiększająca różnorodność lokalnego środowiska rzecznego. Ukształtowano również brzegi Odry w tym rejonie.
W ramach inwestycji utworzono ponadto sieć piezometrów na prawym brzegu rzeki, na odcinku pomiędzy Grodzanowem a Brzegiem Dolnym. Urządzenia te umożliwiają monitoring zmian poziomu wód gruntowych i dostarczają danych niezbędnych do oceny warunków hydrogeologicznych w dolinie Odry.
Zadania dodatkowe. Kompleksowe zabezpieczenie infrastruktury
W trakcie realizacji kontraktu, na podstawie bieżących analiz oraz rozpoznania warunków terenowych, zidentyfikowano potrzebę wykonania dodatkowych robót. Ich realizacja była niezbędna dla zapewnienia pełnej funkcjonalności, bezpieczeństwa i trwałości powstającej infrastruktury.
Przeprowadzono naprawę osuwiska skarpy awanportu dolnego śluzy stopnia wodnego Malczyce oraz przebudowę języków rozdzielających. Wykonano także dodatkowe zabezpieczenia i prace związane z zagospodarowaniem terenów objętych inwestycją.
Szczególnej uwagi wymagały działania środowiskowe związane z występowaniem inwazyjnego gatunku obcego, jakim jest rdestowiec japoński. Stanowiska tej rośliny, zlokalizowane na odtwarzanym zakolu Odry w km 288, objęto działaniami mającymi na celu ograniczenie zagrożenia dla lokalnych siedlisk przyrodniczych.
Dodatkowy zakres robót obejmował również bezpieczne zagospodarowanie materiału zdeponowanego na istniejącym składowisku, usunięcie i utylizację wcześniej niezidentyfikowanej ścianki szczelnej znajdującej się w gruncie oraz wykonanie systemowego drenażu odwadniającego. Przeprowadzono także rekultywację oraz uporządkowanie terenu deponii zlokalizowanej na prawym brzegu Odry, w sąsiedztwie budynku administracyjnego.