Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Inauguracja projektu LIFE Drawa BiS w Szczecinie

Konferencja otwierająca projekt LIFE Drawa BiS zgromadziła przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, świata nauki, instytucji ochrony środowiska oraz partnerów zaangażowanych w realizację przedsięwzięcia.

W wydarzeniu udział wzięli m.in. Mateusz Balcerowicz - prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Olgierd Geblewicz - Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, prof. Robert Czerniawski – dyrektor Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego oraz dyrektor Instytutu Biologii Uniwersytetu Szczecińskiego, będącego liderem projektu, Sylwia Jurzyk-Nordlöw – dyrektor Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie, Maciej Humiczewski – zastępca dyrektora IMGW-PIB oraz dyrektor generalny Komes Water, a także Agnieszka Siłacz - dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy oraz Marek Durka - dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie. W trakcie konferencji uczestnicy przedstawili założenia projektu, planowane działania renaturyzacyjne oraz oczekiwane efekty dla środowiska i gospodarki wodnej regionu.

– LIFE Drawa BiS to projekt, który doskonale pokazuje kierunek działań Wód Polskich w zakresie nowoczesnego gospodarowania wodami. Poprzez renaturyzację rzek, zwiększanie retencji oraz przywracanie ciągłości ekologicznej nie tylko poprawiamy stan środowiska wodnego, ale również wzmacniamy odporność zlewni na skutki zmian klimatu. Łącznie realizujemy już 3 projekty LIFE o wartości niemal 160 mln zł, które są naszą inwestycją w bezpieczeństwo wodne, bioróżnorodność i ochronę ekosystemów – podkreślił Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Projekt LIFE Drawa BiS jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu LIFE. Na realizację przedsięwzięcia zabezpieczono ponad 31 mln zł dofinansowania na podstawie umów podpisanych z Europejską Agencją Wykonawczą ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA) oraz Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Realizacja projektu potrwa pięć lat. To jeden z największych projektów renaturyzacyjnych realizowanych obecnie przez Wody Polskie w północno-zachodniej Polsce.

 

Dlaczego działania są potrzebne?

Zlewnia Drawy należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów rzecznych w Polsce. Jednocześnie coraz silniej odczuwa skutki zmian klimatu, w tym długotrwałych susz i zmian sezonowego rozkładu opadów. Na kondycję jej ekosystemów wpływają również wieloletnie przekształcenia rzek i terenów przyległych.

Projekt LIFE Drawa BiS odpowiada na te wyzwania poprzez działania renaturyzacyjne prowadzone w skali całej zlewni. Ich celem jest poprawa warunków hydrologicznych, zwiększenie retencji krajobrazowej oraz odtworzenie naturalnych procesów zachodzących w ekosystemach rzecznych.

Szczególną uwagę poświęcono ochronie i odbudowie siedlisk gatunków związanych z ekosystemami wodnymi, w tym łososia atlantyckiego, którego obecność jest jednym z najważniejszych wskaźników dobrego stanu środowiska rzecznego.

 

Renaturyzacja rzek i zwiększenie retencji w zlewni

W ramach projektu LIFE Drawa BiS zaplanowano 40 zadań ukierunkowanych na poprawę warunków bytowych gatunków związanych z ekosystemami wodnymi oraz odbudowę naturalnych procesów zachodzących w zlewni Drawy. Działania obejmą około 56 km rzek i cieków, przyczyniając się do poprawy ich stanu ekologicznego oraz zwiększenia zdolności retencyjnych całego obszaru.

Zaplanowane prace obejmują m.in.:

• urozmaicanie parametrów hydraulicznych cieków,
• odtwarzanie naturalnych struktur dennych i brzegowych,
• tworzenie sekwencji bystrzy żwirowo-kamiennych spowalniających odpływ wody,
• udrażnianie przeszkód poprzecznych utrudniających migrację organizmów wodnych,
• działania służące stabilizacji poziomu wód w jeziorach i ciekach,
• poprawę ciągłości ekologicznej ekosystemów rzecznych.

Istotnym elementem projektu będą również działania zwiększające możliwości retencyjne zlewni Drawy poprzez stabilizację poziomu wody w jeziorach:

• Rudno,
• Dubie,
• Lubie,
• Drawsko,
• Prosino,

 a także w jeziorach Krzywe, Krąg, Długie, Głębokie i Małe na terenie gminy Połczyn-Zdrój.

Dodatkowo przewidziano odbudowę zastawki wraz z przepławką w formie bystrza na Młynówce Mirosławieckiej oraz budowę przepławki dla ryb na rzece Cieszynce w miejscowości Bukowo.

Ważnym elementem projektu będzie również kompleksowy monitoring przyrodniczy, prowadzony przez cały okres realizacji przedsięwzięcia. Pozwoli on na bieżącą ocenę skuteczności działań renaturyzacyjnych, śledzenie zmian zachodzących w środowisku oraz analizę efektów osiąganych w zakresie ochrony gatunków i siedlisk.

Projekt przewiduje również działania edukacyjne i informacyjne. Skuteczna ochrona przyrody wymaga bowiem nie tylko realizacji inwestycji i prac terenowych, ale także budowania świadomości społecznej oraz współpracy pomiędzy administracją, nauką i mieszkańcami. W ramach projektu prowadzone będą działania skierowane do szkół, samorządów, organizacji pozarządowych, instytucji związanych z ochroną środowiska i gospodarką wodną oraz lokalnych społeczności zamieszkujących obszar zlewni Drawy.

 

Przywracamy 56 kilometrów rzek naturze

Głównym celem projektu jest poprawa warunków siedliskowych chronionych gatunków flory i fauny oraz odbudowa kapitału naturalnego ekosystemów wodnych.

Realizacja przedsięwzięcia ma przyczynić się do:

• zwiększenia liczby gniazd tarłowych łososia atlantyckiego o około 50 proc.,
• zwiększenia populacji skójki gruboskorupowej o około 15 proc. w Drawie i Płocicznej oraz o około 60 proc. w Korytnicy,
• zwiększenia powierzchni siedlisk włosieniczników o około 25 proc.,
• przywrócenia dobrego stanu ekologicznego rzek na odcinku około 56 km.

Projekt będzie również wspierał osiąganie celów środowiskowych Ramowej Dyrektywy Wodnej, realizację Strategii UE na rzecz bioróżnorodności 2030 i unijnego rozporządzenia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law – NRL), a także krajowe działania służące adaptacji do zmian klimatu.

 

Od Pilicy po Parsętę. Program LIFE przywraca naturalne funkcje polskich rzek

Projekt LIFE Drawa BiS jest kolejnym przedsięwzięciem realizowanym przez Wody Polskie przy wsparciu instrumentu finansowego LIFE, który wspiera działania służące ochronie środowiska, adaptacji do zmian klimatu oraz odbudowie ekosystemów wodnych.

Jednym z największych realizowanych obecnie przedsięwzięć jest projekt LIFE Pilica – Wdrażanie Planu gospodarowania wodami w dorzeczu Wisły na przykładzie zlewni Pilicy. Inicjatywa prowadzona w latach 2021-2030 przez Wody Polskie wraz z partnerami koncentruje się na poprawie jakości wód, zwiększeniu bioróżnorodności oraz wzroście retencji wodnej w zlewni Pilicy. W jej ramach rozwijane są nowoczesne narzędzia wspierające zarządzanie zasobami wodnymi, przygotowywane są miejskie plany adaptacji do zmian klimatu, wdrażane rozwiązania dotyczące gospodarowania wodami opadowymi oraz opracowywana dokumentacja dla przedsięwzięć przywracających drożność cieków i poprawiających stan ekosystemów wodnych.

Kolejnym przykładem jest międzynarodowy projekt LIFE for Rivers, realizowany w latach 2025-2031 w zlewni Parsęty. Przedsięwzięcie skupia partnerów z Polski, Hiszpanii i Holandii, reprezentujących administrację, naukę i organizacje społeczne. Działania obejmują przywracanie ciągłości ekologicznej rzek, odbudowę terenów podmokłych oraz zwiększanie retencji krajobrazowej z wykorzystaniem rozwiązań opartych na naturze. W ramach projektu planowana jest likwidacja 23 barier migracyjnych, budowa przepławek i bystrzy, odtworzenie tarlisk oraz wdrożenie nowoczesnych systemów monitoringu. Efektem będzie przywrócenie ciągłości ekologicznej na 330 km rzek i zwiększenie odporności zlewni na skutki suszy oraz powodzi.

Realizowane przez Wody Polskie projekty LIFE pokazują, że skuteczna ochrona zasobów wodnych wymaga działania w skali całych zlewni, łączenia wiedzy naukowej z praktyką gospodarowania wodami oraz ścisłej współpracy administracji publicznej, środowiska naukowego, samorządów i organizacji społecznych.

Dzięki projektowi LIFE Drawa BiS działania na rzecz ochrony przyrody, zwiększania retencji oraz adaptacji do zmian klimatu obejmą jedną z najcenniejszych przyrodniczo zlewni w Polsce, tworząc warunki do trwałej poprawy stanu wód i odbudowy cennych siedlisk rzecznych.