Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Czym jest Nature Restoration Law?

Nature Restoration Law to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, które weszło w życie 18 sierpnia 2024 roku. Obowiązuje ono na terenie całej Unii Europejskiej i ma na celu odtworzenie oraz ochronę zniszczonych ekosystemów.

W odniesieniu do rzek głównym celem prawa odbudowy przyrody jest przywrócenie swobodnego przepływu na co najmniej 25 000 km cieków wodnych w całej Unii. Aby osiągnąć ten cel, konieczne jest najpierw sporządzenie wykazu sztucznych barier, z uwzględnieniem ich funkcji społeczno-gospodarczych.

Priorytetem będzie zatem usuwanie przestarzałych barier, które nie są już potrzebne do wytwarzania energii, żeglugi śródlądowej, zaopatrzenia w wodę czy ochrony przeciwpowodziowej. Działania te powinny być uzupełnione o środki służące poprawie naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych.

 

Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych – narzędzie do wdrożenia NRL w Polsce

W Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwają intensywne prace nad stworzeniem Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPOZP), będącego kluczowym narzędziem wdrażania rozporządzenia Nature Restoration Law (NRL). W związku z tym przy Ministerstwie powstały grupy robocze, w których skład wchodzą eksperci resortowi oraz przedstawiciele najważniejszych instytucji badawczych. Ich zadaniem jest przygotowanie materiałów niezbędnych do opracowania KPOZP.

 

Rola Wód Polskich w procesie

W pracach dwóch grup roboczych jako podmiot wspierający uczestniczą Wody Polskie:

• Grupa robocza ds. ekosystemów lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych (podmiot wiodący: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska/Departament Ochrony Przyrody w MKIŚ)
• Grupa robocza ds. ekosystemów rzecznych (podmiot wiodący: Ministerstwo Infrastruktury).

W ramach współpracy Wody Polskie przygotowały – na podstawie drugiej aktualizacji Planów gospodarowania wodami (II aPGW) – materiał składający się z dwóch elementów:

1. Wstępny wykazu budowli do likwidacji lub przebudowy - obejmuje ponad 5000 obiektów hydrotechnicznych (ok. 11% wszystkich budowli znajdujących się na jednolitych częściach wód), dla których zaplanowano działania na rzecz przywrócenia swobodnego przepływu rzek.
2. Wstępny wykazu JCWP do udrożnienia - bazuje na działaniach dotyczących przywracania ciągłości ekologicznej rzek i obejmuje także te JCWP (tj. jednolite części wód powierzchniowych), dla których określono cele środowiskowe związane z ochroną ryb dwuśrodowiskowych. Łącznie wskazano 743 (24%) jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych oraz 15 (33%) jednolitych części wód zbiornikowych.

W dniu 23 grudnia 2025 r. Wody Polskie przekazały do Ministerstwa Infrastruktury wykaz budowli hydrotechnicznych oraz JCWP do analiz udrożnienia. Materiał ten będzie wykorzystywany w dalszych pracach obu opisanych grup roboczych.