Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Obligatoryjną zawartość przedmiotowych dokumentów określa art. 327 ust. 1 ustawy Prawo wodne, tj:

1. określenie odcinków śródlądowych wód powierzchniowych, w obrębie których występują zagrożenia dla swobodnego przepływu wód oraz spływu lodów, wraz z identyfikacją tych zagrożeń
2. wykaz będących własnością Skarbu Państwa budowli regulacyjnych i urządzeń wodnych o istotnym znaczeniu dla zarządzania wodami
3. wykaz planowanych działań, o których mowa w art. 227 ust. 3, obejmujący:

1. wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za realizację działań,
2. uzasadnienie konieczności realizacji działań, z uwzględnieniem spodziewanych efektów ich realizacji,
3. jeżeli jest to możliwe, szacunkową analizę kosztów i korzyści wynikających z planowanych działań,
4. w przypadku działań, o których mowa w art. 227 ust. 3 pkt 3, 6 i 7 –zakres, rozmiar, przybliżoną lokalizację działań oraz terminy i sposoby ich prowadzenia.

Projekty PUW zostały opracowane dla regionów wodnych, w obszarze działania każdego z 11 regionalnych zarządów gospodarki wodnej.

Sporządzone przez PGW Wody Polskie  projekty PUW składają się z następujących zestawień tabelarycznych:

• Załącznik nr 1 projektu PUW stanowiący wykaz odcinków śródlądowych wód powierzchniowych, w obrębie których występują zagrożenia dla swobodnego przepływu wód oraz spływu lodów, z rozróżnieniem rodzajów zagrożeń;
• Załącznik nr 2 projektu PUW stanowiący wykaz będących własnością Skarbu Państwa budowli regulacyjnych i urządzeń wodnych o istotnym znaczeniu dla zarządzania wodami;
• Załącznik nr 3a projektu PUW stanowiący wykaz planowanych działań;
• Załącznik nr 3b projektu PUW stanowiący doprecyzowanie informacji dla działań.

Do działań utrzymaniowych, które mogą znaleźć się w PUW należą:

• Działanie 1 Wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych;
• Działanie 2 Usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych;
• Działanie 3 Usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych;
• Działanie 4 Usuwanie ze śródlądowych wód powierzchniowych przeszkód naturalnych oraz wynikających z działalności człowieka;
• Działanie 5 Zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę̨ biologiczną;
• Działanie 6 Udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód oraz usuwanie namułów i rumoszu;
• Działanie 7 Remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wód: 

1. ubezpieczeń w obrębie urządzeń wodnych,
2. budowli regulacyjnych;

• Działanie 8 Rozbiórka lub modyfikacja tam bobrowych oraz zasypywanie nor bobrów lub nor innych zwierząt w brzegach śródlądowych wód powierzchniowych.

PUW nie zawiera działań z zakresu:

• regulacji wód,
• renaturyzacji wód,
• tworzenia i odtwarzania terenów zalewowych,
• wykonania nowych urządzeń wodnych,
• odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji urządzeń wodnych,
• utrzymania (w tym remont) urządzeń wodnych oraz urządzeń melioracji wodnych.

Plan utrzymania wód nie jest także dokumentem ukierunkowanym na poprawę stanu wód. Stanowi jeden z instrumentów zarządzania zasobami wodnymi dla zapewnienia celów określonych w art. 227 ust.2 ustawy Prawo wodne – ochrony przed powodzią lub usuwaniu skutków powodzi; spływu lodu oraz przeciwdziałania powstawaniu niekorzystnych zjawisk lodowych; zapewnienie warunków umożliwiających korzystanie z wód, w tym utrzymywanie zwierciadła wody na poziomie umożliwiającym funkcjonowanie urządzeń wodnych, obiektów mostowych oraz innych urządzeń; zapewnienie warunków eksploatacyjnych śródlądowych dróg wodnych oraz działania urządzeń wodnych w szczególności ich odpowiedniego stanu technicznego i funkcjonalnego.

Projekty PUW opracowano uwzględniając cele i postanowienia określone, m.in. w planach gospodarowania wodami, planach zarządzania ryzykiem powodziowym, planach przeciwdziałania skutkom suszy, czy w Krajowym Programie Renaturyzacji Wód Powierzchniowych. Projekty PUW uwzględniają także zalecenia publikacji wskazujących dobre praktyki w realizacji prac utrzymaniowych, w tym „Katalog dobrych praktyk w zakresie robót hydrotechnicznych i prac utrzymaniowych wraz z ustaleniem zasad ich wdrażania (MGGP, kwiecień 2018 r.)”, czy „Renaturyzacja wód – podręcznik dobrych praktyk renaturyzacji wód powierzchniowych” (Multiconsult, kwiecień 2020 r.).

Już na etapie opracowywania projektów PUW w wyniku oceny zgodności z celami środowiskowymi JCWP, usunięto z wykazu planowanych działań:

• działanie 1 - na 499 odcinkach wód,​
• działanie 2 - na 331 odcinkach wód,​
• działanie 3 - na 632 odcinkach wód,​
• działanie 4 - na 88 odcinkach wód,​
• działanie 5 - na 33 odcinkach wód,​
• działanie 6 - na 1101 odcinkach wód,
• działanie 7 - na 34 odcinkach wód
• działanie 8 - na 69 odcinkach wód.

W wyniku przeprowadzonej oceny wpływu planowanych działań ​w kontekście zagrożenia dla osiągania celów środowiskowych wynikających z obecności obszarów chronionych, z wykazu planowanych działań usunięto wszystkie działania zaplanowane na 107 odcinkach wód. Ponadto dla 42 odcinków cieków, ze względu na zagrożenie dla osiągania celów środowiskowych wynikających ​z obecności obszarów chronionych, dokonano zmiany zakresu prac, ​tj. pominięcie odcinków zlokalizowanych w granicach obszarów chronionych.​

W ramach opracowania Prognozy oddziaływania na środowisko szczegółowo przeanalizowano  wszystkie oddziaływania prowadzenia prac utrzymaniowych, a w celu wykluczenia, bądź maksymalnego zminimalizowania  zidentyfikowanych możliwych negatywnych oddziaływań, dla działań utrzymaniowych określono szereg uwarunkowań ich realizacji i ograniczeń. Zrezygnowano również z realizacji szeregu zaplanowanych działań, w lokalizacjach gdzie ich przeprowadzenie prowadziłoby do zagrożenia osiągnięcia celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych, które to cele uwzględniają również cele ochrony dla wodozależnych form ochrony przyrody.

Kolejno w toku konsultacji społecznych i opiniowaniu projektów dokumentów przez właściwe organy, do konsultowanych projektów PUW, jak i Prognozy OOŚ, zgłoszone zostały uwagi, które przeanalizowano pod kątem możliwości i zasadności uwzględnienia. W ich efekcie usunięto dodatkowo łącznie ze wszystkich projektu PUW 2 724 odcinków wód, skrócono 5 0012 odcinki wód, a na 1 159 odcinkach wód zrezygnowano z prowadzenia części zaplanowanych pierwotnie działań utrzymaniowych. Łącznie długość sieci rzecznej, na której planowano realizację działań w ramach aktualnych projektów PUW dla wszystkich regionów wodnych, została skrócona o 20 941,9 km, względem wersji projektów PUW skierowanych do konsultacji społecznych.

Wskazane w projektach PUW odcinki wód planowane do objęcia działaniami utrzymaniowymi oznaczają, że w zasięgu tych odcinków może wystąpić potrzeba realizacji wskazanych działań utrzymaniowych. Wskazanie w projektach PUW zamiaru prowadzenia działań utrzymaniowych nie oznacza, że działania te faktycznie zostaną wykonane. Zależne jest to od wystąpienia faktycznej potrzeby w wyniku wystąpienia zagrożenia.

Prowadzone działania utrzymaniowe wymagają przestrzegania wszystkich obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów wynikających z Ustawy o ochronie przyrody. Zaplanowanie w PUW działań utrzymaniowych nie zwalnia PGW Wody Polskie od uzyskania wszystkich stosownych pozwoleń/ decyzji wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym np. decyzji na wycinkę każdego drzewa lub krzewu wymagającego uzyskania takiej decyzji, jak również dokonania stosownych zawiadomień właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska o zamiarze prowadzenia działań utrzymaniowych.

Od 7 do 31 stycznia 2025 r. trwały konsultacje społeczne przygotowanych projektów jedenastu Planów utrzymania wód w regionach wodnych, na obszarach działania PGW Wody Polskie Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej oraz sporządzonych dla tych dokumentów Prognoz oddziaływania na środowisko. Z dokumentami można było zapoznać się na stronie internetowej Wód Polskich oraz bezpośrednio w poszczególnych siedzibach jednostek organizacyjnych (RZGW, ZZ, KZGW). Dodatkowo na terenie całego kraju zorganizowano 23 spotkania konsultacyjne, w których łącznie wzięło udział 936 osób, w tym przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego, organizacji społecznych, środowisk naukowych i osób prywatnych. 

W ramach konsultacji społecznych wpłynęło 11 054 uwagi i wnioski, które przeanalizowano pod kątem możliwości i zasadności uwzględnienia w projektach dokumentów. Poniżej statystyki w zakresie poszczególnych planów utrzymania wód z obszarów działania poszczególnych regionalnych zarządów gospodarki wodnej: 

Zakres wnoszonych uwag i wniosków był bardzo szeroki m.in.: 

• Odstąpienie od prac na całej długości cieku lub częściowe ograniczenie prac; 

• Uszczegółowienie lokalizacji odcinków wód i planowanych prac;

• Uwzględnienie w projektach dokumentów działań nie będących przedmiotem PUW np.: prace utrzymaniowe na rowach melioracyjnych, budowa, likwidacja lub odbudowa urządzeń wodnych; renaturyzacja i utworzenie stref zalewowych 

• Ujęcie dodatkowych działań utrzymaniowych lub uwzględnienie cieku nie znajdującego się w projekcje dokumentu; 

• Propozycje zmian założeń projektowych; 

Zakres uwag najczęściej uwzględnianych: 

• Usunięcie całości lub części odcinków wód z projektu PUW, na których były zaplanowane działania utrzymaniowe, po rozpatrzeniu uwag i zgłoszonych argumentów oraz przeprowadzeniu analizy kosztów i korzyści;   

• Rezygnacja z części zaplanowanych działań na odcinku cieku po przeprowadzeniu dodatkowych analiz (uszczegółowienie lokalizacji odcinka, przeprowadzenie analizy kosztów i korzyści) i rozpatrzeniu uwag; 

• Przeprowadzenie analizy kosztów i korzyści, która uwzględniła również koszty środowiskowe prowadzenia działań poprzez uwzględnienie lokalizacji odcinków wód do utrzymania w zasięgu obszarów chronionych oraz w obszarach zagrożenia suszą; 

• Pogłębienie analizy w zakresie lokalizacji planowanych do utrzymania odcinków wód, poprzez określenie współrzędnych początku i końca odcinków oraz dokonanie dodatkowych analiz w związku z tym uszczegółowieniem, przede wszystkim w odniesieniu do lokalizacji wód w obszarach chronionych. Skutkowało to dokonaniem zmian w projekcie PUW (skrócenie odcinków, usunięcie odcinków, wprowadzenie obligatoryjności stosowania działań minimalizujących podczas prowadzenia prac utrzymaniowych). 

Zakres uwag najczęściej nieuwzględnianych: 

• Uwzględnienie nowych odcinków wód do objęcia działaniami utrzymaniowymi lub wprowadzenie nowych działań utrzymaniowych na odcinkach ujętych w projekcie PUW; 

• Uwzględnienie nowych zagrożeń oraz budowli regulacyjnych i urządzeń wodnych w załącznikach nr 1 i 2 PUW; 

• Zaplanowanie w PUW działań polegających na remoncie, konserwacji lub przebudowie urządzeń wodnych (np. rowy melioracyjne, kanały, jazy), likwidacji urządzeń wodnych lub budowli regulacyjnych, innych działań związanych z budowlami hydrotechnicznymi (np. wykonanie udrożnienia budowli dla migracji ichtiofauny- wykonanie przepławki, przebudowa), które nie znajdują się w zamkniętym katalogu działań utrzymaniowych określonych w ustawie Prawo wodne (art. 227 ust. 3); 

• Usunięcie z PUW działań utrzymaniowych zaplanowanych na całej JCWP lub w kilku JCWP – działania utrzymaniowe są planowane na odcinkach wód (cieków, jezior, zbiorników) tam, gdzie występują zagrożenia i celowe jest ich wykonanie, przede wszystkim dla zmniejszenia zagrożenia podtopieniami obszarów zabudowanych, infrastruktury, innych zagospodarowanych/ użytkowanych obszarów zlokalizowanych w pobliżu wód oraz umożliwienia korzystania z wód. Wnioskowanie o rezygnację z prowadzenia utrzymania wód w całej JCWP, biorąc pod uwagę zmienność zagospodarowania obszarów zlewni oraz występujących uwarunkowań, form korzystania, nie jest możliwe w związku z celami utrzymania wód. Zarządzanie w gospodarce wodnej musi być zrównoważone i uwzględniać zarówno potrzeby środowiskowe, jak również społeczne i gospodarcze. Wyrazem tego wymogu jest przeprowadzona dodatkowa analiza kosztów i korzyści, w wyniku której zrezygnowano z prowadzenia części zaplanowanych działań utrzymaniowych.   

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom strony społecznej przed zakończeniem procesu SOOŚ, w dniu 25.08.2025 r. wyniki konsultacji zostały udostępnione społeczeństwu. Uruchomiono również możliwość zgłaszania komentarzy do udostępnionych odpowiedzi na uwagi skierowane w ramach konsultacji społecznych oraz wersji projektów PUW i Prognoz dla tych dokumentów po dokonaniu zmian wynikających z ich uwzględnienia. Łącznie zgłoszono 120 komentarzy.

Zgłoszone komentarze przeanalizowano, a w przypadku ich zasadności, uwzględniono w projektach dokumentów, poprzez naniesienie zmian i uszczegółowień. Materiał ten stanowi dodatkową informację, jaka będzie wykorzystywana w dalszych pracach związanych z utrzymaniem wód.

Szczegółowe informacje dotyczące przebiegu konsultacji społecznych oraz sposobu rozpatrzenia poszczególnych uwag i wniosków dostępne są do wglądu dla każdego PUW w pliku pn.:

* uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa

• PUW dokument pomocniczy RZGW Białystok 

• Plan utrzymania wód RZGW Białystok

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Białystok

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Białystok

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Białystok

• PUW dokument pomocniczy RZGW Bydgoszcz

• Plan utrzymania wód RZGW Bydgoszcz

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Bydgoszcz

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Bydgoszcz

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Bydgoszcz

• PUW dokument pomocniczy RZGW Gdańsk

• Plan utrzymania wód RZGW Gdańsk

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Gdańsk

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Gdańsk

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Gdańsk

• PUW dokument pomocniczy RZGW Gliwice

• Plan utrzymania wód RZGW Gliwice

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Gliwice

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Gliwice

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Gliwice

• PUW dokument pomocniczy RZGW Kraków

• Plan utrzymania wód RZGW Kraków

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Kraków

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Kraków

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Kraków

• PUW dokument pomocniczy RZGW Lublin

• Plan utrzymania wód RZGW Lublin

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Lublin

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Lublin

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Lublin

• PUW dokument pomocniczy RZGW Poznań

• Plan utrzymania wód RZGW Poznań

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Poznań

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Poznań

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Poznań

• PUW dokument pomocniczy RZGW Rzeszów

• Plan utrzymania wód RZGW Rzeszów

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Rzeszów

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Rzeszów

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Rzeszów

• PUW dokument pomocniczy RZGW Szczecin

• Plan utrzymania wód RZGW Szczecin

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Szczecin

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Szczecin

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Szczecin

• PUW dokument pomocniczy RZGW Warszawa

• Plan utrzymania wód RZGW Warszawa

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Warszawa

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Warszawa

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Warszawa

• PUW dokument pomocniczy RZGW Wrocław

• Plan utrzymania wód RZGW Wrocław

• Prognoza oddziaływania na środowisko RZGW Wrocław

• Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa RZGW Wrocław

• Podsumowane zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych RZGW Wrocław