Dostępność cyfrowa

10-11 czerwca 2026 r. w Ministerstwie Cyfryzacji zorganizowaliśmy międzynarodową konferencję w formie zdalnej na platformie Microsoft Teams: „Prosto i zrozumiale — komunikacja i technologia w dostępności cyfrowej”. Odbyła się ona w ramach projektu Sieć dostępności cyfrowej - wsparcie systemowego wdrażania dostępności cyfrowej w podmiotach publicznych, który realizujemy w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele m.in.: Komisji Europejskiej, Ministra Cyfryzacji, uczelni wyższych, urzędu marszałkowskiego, organizacji międzynarodowych, organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami oraz środowiska samych osób z niepełnosprawnościami, a także niezależni eksperci dostępności cyfrowej.

Konferencję otworzyli Agnes Lakatos z Komisji Europejskiej oraz wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, który w swoim wystąpieniu podkreślił, że zrozumiałość nie jest tylko dodatkiem ani kwestią stylu, którą zajmujemy się w wolnym czasie, ale fundamentem nowoczesnej administracji publicznej. Zaznaczył, że prosty język to narzędzie włączania społecznego, które skraca czas załatwiania spraw, buduje zaufanie do państwa i daje poczucie bezpieczeństwa seniorom czy osobom z niepełnosprawnościami.

Wiele uwagi poświęcono rozróżnieniu między prostym językiem (Plain Language), a językiem łatwym do czytania (Easy-to-Read – ETR). O ile ten pierwszy jest przeznaczony dla ogółu społeczeństwa, o tyle ETR, wzbogacony o specyficzne ilustracje i strukturę, jest kluczem do samodzielności dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. Profesor Tomasz Piekot z Uniwersytetu Wrocławskiego w swoim wystąpieniu podkreślił, że oba te nurty tworzą tzw. język klarowny, który powinien być standardem w usługach publicznych. Szczególnie mocno wybrzmiały problemy z funkcjonowaniem osób z niepełnosprawnością intelektualną w wypowiedzi Michała Mazura (osoba z niepełnosprawnością intelektualną) oraz Freddy Jussien, który reprezentował organizację Inclusion Europe.

Ważnym punktem programu była perspektywa seniorów, o których mówił Adam Pietrasiewicz. Dla osób starszych barierą często nie jest brak sprzętu, ale stres poznawczy wywołany zbyt skomplikowanymi procesami. Projektowanie liniowe, unikanie przeładowania informacją i dawanie jasnych instrukcji przy błędach to nie tylko ułatwienie, ale warunek konieczny, by ta grupa nie czuła się wykluczona z cyfrowego państwa.

Nie mogło zabraknąć tematu sztucznej inteligencji (AI), która jawi się jako potężny sojusznik dostępności cyfrowej. Wicepremier Gawkowski wspomniał w swoim wystąpieniu o projekcie AI DC, czyli asystencie opartym na sztucznej inteligencji, który ma pomagać twórcom w praktycznym wdrażaniu dostępności cyfrowej. AI może wspierać nas w tworzeniu tekstów alternatywnych, napisów czy pierwszych szkiców uproszczonych treści, choć ostateczna odpowiedzialność i nadzór zawsze muszą pozostać po stronie człowieka. Z kolei Jacek Zadrożny (niezależny ekspert dostępności cyfrowej) roztaczał przed uczestnikami konferencji wizję przyszłości dostępności cyfrowej oraz wykorzystywanych nowych rozwiązań technologicznych, w tym tych opartych na wykorzystaniu sztucznej inteligencji.

Każdy z dwóch dni był podsumowywany panelem dyskusyjnym.

Pierwszego dnia konferencji został zorganizowany panel dyskusyjny „Prosty język nie jest prosty — doświadczenia z różnych krajów". Omawiano kwestie prostego języka oraz jego stosowanie w polskich i europejskich instytucjach. Zaproszeni polscy i międzynarodowi eksperci rozmawiali o ramach prawnych stosowania prostego języka, dzieląc się przy tym swoimi doświadczeniami. Wypracowanie komunikatu, który będzie jasny przy pierwszym czytaniu, wymaga od twórców odrzucenia urzędowego żargonu. Często boimy się upraszczać w obawie przed utratą powagi urzędu, podczas gdy w rzeczywistości to właśnie mętny język staje się barierą nie do przejścia — to główne podsumowanie dyskusji eksperckiej.

Z kolei drugiego dnia został zorganizowany panel dyskusyjny „Czy zrozumiałość jest ważna i dlaczego”. Tego dnia zaproszeni eksperci podzielili się swoimi spostrzeżeniami na temat wagi zrozumiałości w dostępności cyfrowej, przede wszystkim dla osób głuchych i z niepełnosprawnością intelektualną.

Panele dyskusyjne były również okazją do poznania perspektywy osób głuchych, dla których polski język pisany jest często językiem obcym. Krzysztof Kotyniewicz przypomniał, że dla tej grupy kluczowe jest zapewnienie tłumaczeń na Polski Język Migowy (PJM), ponieważ sama techniczna dostępność tekstu nie gwarantuje jego zrozumienia.

Podsumowując, zrozumiałość to wysiłek zbiorowy.

Wymaga współpracy informatyków, redaktorów, prawników i samych użytkowników. Jak zaznaczył w swoim wystąpieniu wicepremier Krzysztof Gawkowski, budujemy świat cyfrowy, który ma być prosty dla każdego już dziś i jutro. Po tych dwóch dniach konferencji wiemy już nie tylko „dlaczego”, ale przede wszystkim „jak” to robić skutecznie. Była to również okazja, by Polska mogła pokazać przedstawicielom innych państw członkowskich UE, że aktywnie działa na rzecz dostępności cyfrowej z uwzględnieniem wszystkich zainteresowanych osób. Prosty język, choć na co dzień pomijany w dostępnościowym dyskursie, mógł wreszcie w pełni wybrzmieć. Co istotne głos osób głuchych, z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich selfadwokatów mógł także zostać usłyszany we wszechobecnym szumie informacyjnym. To były naprawdę 2 owocne dni dla nas, ale przede wszystkim dla osób często pomijanych w codziennej dyskusji.

Konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem. W szczytowej fazie wzięło w niej udział prawie 630 osób z Polski oraz innych państw członkowskich UE.

Zadbaliśmy, by wydarzenie spełniało wymogi dostępności cyfrowej. Zapewniliśmy: tłumaczenie na polski język migowy (PJM) oraz symultaniczny przekład wystąpień i dyskusji panelowych. Nagrania z konferencji opatrzone napisami rozszerzonymi opublikujemy na stronie rządowego portalu o dostępności cyfrowej.