Od pobrania próbki do publikacji wyników - jak kontrolowane są wyroby budowlane
Do budowy domu lub remontu mieszkania potrzebne są wyroby budowlane. Mają one wpływ na trwałość, bezpieczeństwo i komfort użytkowania budynków. Dotyczy to zarówno wyrobów izolacyjnych, jak i wyrobów stosowanych przy budowie fundamentów, ścian, dachów czy podłóg.
Nieprawidłowo dobrane lub wadliwe wyroby mogą prowadzić nie tylko do problemów podczas użytkowania budynku, ale również do dodatkowych kosztów związanych z naprawami czy koniecznością wymiany.
Właściwości użytkowe wyrobu budowlanego nie są łatwe do samodzielnej weryfikacji. Kontrolują je organy nadzoru rynku wyrobów budowlanych:
- Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego,
- wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego.
Organy nadzoru budowlanego zlecają badania próbek wyrobów udostępnianych na rynku, aby sprawdzić, czy posiadają deklarowane właściwości użytkowe. Prowadzą także kontrole formalne i sprawdzają, czy producent dołączył do wyrobu wszystkie niezbędne informacje.
Jak wybierane są wyroby do kontroli
Pobranie próbek do badań poprzedza coroczna analiza ryzyka. Na jej podstawie powstaje grupa wyrobów ryzyka.
Czynnikami ryzyka są m.in.:
- zgłoszenia konsumentów,
- wyniki wcześniejszych kontroli,
- sygnały z rynku,
- propozycje organizacji branżowych.
Rekomendacje w tym zakresie może proponować także Rada Wyrobów Budowlanych, która działa przy Głównym Inspektorze Nadzoru Budowlanego.
Pobieranie próbki wyrobu
Organy nadzoru budowlanego najczęściej pobierają próbki wyrobów do badań w sklepach budowlanych, hurtowniach i składach budowlanych. Są to miejsca, w których wyroby są najbardziej dostępne dla konsumentów. Próbki mogą być pobierane także z wyrobów składowanych na budowie.
Kontrolerzy uzyskują od sprzedawcy deklarację (lub krajową deklarację) właściwości użytkowych i sprawdzają oznakowanie wyrobu. Weryfikują m.in., czy numer deklaracji znajduje się na wyrobie i czy informacje umieszczone na etykiecie są zgodne z deklaracją.
Do badań zabezpieczane są zawsze dwie próbki wyrobu z tej samej partii. W przypadku negatywnego wyniku producent lub sprzedawca może wystąpić o przebadanie drugiej próbki.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego odpowiadają za:
- pobranie próbki do badań,
- jej zabezpieczenie,
- transport do akredytowanego laboratorium,
- sporządzenie protokołu pobrania próbki.
Badania w laboratorium
Przyjęcie próbki do badań w laboratorium jest dokumentowane protokołem, który zawiera m.in. ocenę stanu dostarczonej próbki.
Próbki są rejestrowane i kodowane zgodnie z zasadami wdrożonymi w danym laboratorium, według wymagań akredytacyjnych wynikających z normy PN-EN ISO/IEC 17025.
Następnie, w zależności od rodzaju badanego wyrobu i parametru, który ma zostać określony, próbki są przygotowywane oraz kondycjonowane, klimatyzowane, sezonowane w odpowiednich warunkach temperatury, wilgotności i w odpowiednim czasie. Sposób przygotowania próbki, minimalny wiek próbek, sposób klimatyzowania, kondycjonowania czy sezonowania oraz długość ich trwania opisane są w specyfikacjach wyrobu i/lub normach badawczych.
Laboratorium, w ramach posiadanej akredytacji, wykonuje zlecone badania, na podstawie których określa poziom lub klasę właściwości albo sporządza ocenę opisową (np. spełnia/nie spełnia) lub stosuje obliczenia statystyczne. Po przeprowadzeniu badań sporządza sprawozdanie, które zawiera stwierdzenie zgodności otrzymanego wyniku badania z wartością deklarowaną przez producenta wyrobu dla każdej badanej zasadniczej charakterystyki.
Kryteria oceny wyniku zawarte są w deklaracji producenta, specyfikacji wyrobu i normach badawczych.
Wynik badania uznaje się za zgodny w przypadku spełnienia wszystkich kryteriów oceny.
Badanie laboratoryjne jest zgodne z odpowiednią specyfikacją techniczną danego wyrobu (np. normą zharmonizowaną lub polską normą wyrobu, którą producent przywołuje w deklaracji właściwości użytkowych/krajowej deklaracji właściwości użytkowych) albo referencyjnymi normami badawczymi, określonymi w specyfikacji wyrobu.
Specyfikacja techniczna wyrobu może doprecyzowywać lub uszczegóławiać zapisy norm badawczych. W niektórych przypadkach może także przywoływać odpowiednią normę, która dotyczy oceny zgodności.
Pozwala to na zastosowanie przez laboratorium tych samych metod badawczych, które stosuje producent przy ocenie właściwości czy ustaleniu typu wyrobu.
Publikacja wyników badań
Wyniki badań publikowane są na stronie internetowej GUNB – gov.pl/gunb.
Z informacji o wynikach badań mogą korzystać organy nadzoru budowlanego, ale przede wszystkim konsumenci. Mogą oni wyszukiwać wyniki badań według różnych kryteriów, m.in.:
- producenta,
- grupy wyrobów,
- rodzaju wyrobu.
Jeżeli wynik badania jest negatywny, dostępna na rynku partia wyrobów, z której pochodziła próbka niezgodna z deklarowanymi właściwościami użytkowymi jest wycofywana z obrotu.
Możliwość sprawdzenia wyników badań wyrobów budowlanych znacznie ułatwia samodzielną weryfikację właściwości użytkowych danego wyrobu. Pozwala to bardziej świadomie wybierać wyroby przeznaczone do budowy lub remontu.
Co warto sprawdzić przed zakupem wyrobu budowlanego
Przed zakupem wyrobu budowlanego warto sprawdzić:
- czy producent deklaruje właściwości użytkowe wyrobu,
- czy wyrób posiada wymagane oznakowanie,
- czy informacje na etykiecie są zgodne z deklaracją właściwości użytkowych.
Gdzie to sprawdzić?
- w deklaracji właściwości użytkowych (DWU) lub krajowej deklaracji właściwości użytkowych - dokumenty zawierają pełną informację o deklarowanych właściwościach użytkowych wyrobu,
- na etykiecie wyrobu z oznakowaniem CE lub znakiem budowlanym B - zawiera skróconą informację o zadeklarowanych właściwościach użytkowych,
Radzimy!
➔ Kupuj zgodnie z projektem budowlanym. Wymagania dotyczące właściwości użytkowych powinny wynikać z projektu i warunków zastosowania danego wyrobu.
➔ Sprawdzaj etykietę z oznakowaniem.
➔ Żądaj deklaracji właściwości użytkowych od producenta lub sprzedawcy.
➔ Porównuj właściwości użytkowe wyrobów, nie polegaj wyłącznie na hasłach reklamowych.
➔ Wybieraj świadomie – sprawdzaj wyniki badań próbek wyrobów na stronie GUNB.
Jeżeli przy danej charakterystyce znajdziesz NPD, oznacza to, że producent nie ocenił właściwości użytkowej.
Kupuj bezpieczne wyroby budowlane
Artykuł powstał w ramach akcji edukacyjnej GUNB „Kupuj bezpieczne wyroby budowlane”. Jej celem jest wsparcie konsumentów w świadomych zakupach wyrobów budowlanych i ich bezpiecznym stosowaniu. Akcja organizowana jest pod patronatem Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Artykuł powstał we współpracy z Polskim Centrum Badań i Certyfikacji.
Dowiedz się więcej.
