Odpowiedź: TAK 

System kaucyjny w innych krajach UE 

System kaucyjny polega na doliczaniu opłaty (kaucji) do ceny napoju w opakowaniu zwrotnym nadającym się do recyklingu. Po oddaniu opakowania konsument otrzymuje zwrot kaucji, co motywuje do selektywnej zbiórki i ponownego przetworzenia materiałów. Obecnie system funkcjonuje w 18 państwach (łącznie z Polską). 

Pionierem wprowadzenia systemu kaucyjnego w Europie były kraje skandynawskie: 

• Szwecja wprowadziła kaucję na plastik i metal w 1984 roku, 
• Finlandia rozpoczęła system w 1996 roku, początkowo obejmując jedynie puszki, 
• Norwegia dołączyła w 1999 roku. 

Poza tym system kaucyjny funkcjonuje także w: Estonii, Łotwie, Litwie, Rumunii, Słowacji, na Węgrzech, Chorwacji, Niemczech, Holandii, Danii, Irlandii, Islandii, Malcie oraz od 2025 r. w Austrii.  

Choć zasada zwrotu kaucji jest podobna, w poszczególnych krajach występują różnice: 

• z zakresu zbieranych opakowań (butelki PET, szkło, metale), 
• pod względem podmiotu zarządzającego – odpowiedzialność może spoczywać na przemyśle lub na państwie, 
• w poziomie kaucji i mechanizmach kontroli zwrotów, 
• w infrastrukturze – liczbie punktów przyjmujących oraz automatów. 

Korzyści systemu kaucyjnego 

Systemy kaucyjne należą do najbardziej efektywnych metod zbiórki opakowań. W krajach, gdzie funkcjonują od lat, poziom zwrotu przekracza 90%, co oznacza, że niemal wszystkie butelki i puszki wracają do obiegu zamiast trafiać na ulice, do lasów czy rzek. 

Efekty tego są wielowymiarowe: 

• mniej zaśmieconej przestrzeni publicznej, 
• mniejsze koszty sprzątania dla gmin i służb komunalnych, 
• ograniczenie negatywnego wpływu odpadów na ekosystemy, w tym zagrożenia dla zwierząt i jakości gleby oraz wód. 

Dzięki temu system kaucyjny jest jednym z kluczowych elementów walki z tzw. „śmieciami porzucanymi” (littering). 

System przyczynia się również do zwiększenia dostępności wysokiej jakości surowców wtórnych. Opakowania zwracane w systemie kaucyjnym są czyste, nierozdrobnione i posegregowane u źródła, co oznacza, że idealnie nadają się do recyklingu w systemach zamkniętych (np. butelka–butelka). 

System kaucyjny to także mniej odpadów w systemie komunalnym i bardziej efektywna segregacja. Ponieważ znaczna część opakowań zostaje zwrócona w punktach kaucyjnych, maleje: 

• liczba odpadów trafiających do żółtych pojemników, 
• skala zanieczyszczeń w strumieniu surowców zbieranych selektywnie, 
• obciążenie dla instalacji sortowniczych. 

Dzięki temu rośnie: 

• ilość surowców wysokiej jakości, które przemysł może wykorzystać ponownie, 
• efektywność recyklingu, 
• opłacalność recyklingu materiałów takich jak PET, aluminium czy szkło. 

Przekłada się to na wyższą jakość recyklingu całego systemu i niższe koszty jego funkcjonowania. W praktyce oznacza to, że ogranicza się import surowców, zmniejsza się zapotrzebowanie na wydobycie nowych materiałów i obniża ślad węglowy związany z produkcją opakowań. 

Dzięki zebraniu i ponownemu wykorzystaniu dużej ilości materiałów zmniejsza się także zapotrzebowanie na emisjochłonną produkcję nowych opakowań, a zatem spada zużycie energii wykorzystywanej w procesach wytwórczych i maleje ślad węglowy związany z wytwarzaniem plastiku, aluminium i szkła. 

Dodatkowo funkcjonowanie systemu kaucyjnego wzmacnia świadomość ekologiczną społeczeństwa, ponieważ: 

• ułatwia konsumentom podjęcie proekologicznych decyzji - zwrot opakowania jest prosty i opłacalny, 
• wzmacnia poczucie współodpowiedzialności za zasoby i środowisko, 
• buduje nawyk segregowania i zwrotu opakowań już u dzieci i młodzieży. 

Dzięki temu społeczeństwo zyskuje bezpośredni kontakt z zasadami gospodarki cyrkularnej, widzi, że odpady mają wartość i mogą być wielokrotnie wykorzystane.