Transgraniczny Obiekt Białowieża Forest

Obiekt Światowego Dziedzictwa Białowieża Forest stanowi transgraniczny obszar na pograniczu Polski i Białorusi (Rys. 1). Obejmuje swoim obszarem duży kompleks leśny Puszczy Białowieskiej, którego przyroda zachowała się w stanie naturalnym. 

Źródło: IOŚ-PIB 

Krótka historia Obiektu:

1979 – Wpis Białowieskiego Parku Narodowego na Listę Światowego Dziedzictwa
1992 – Powiększenie Obiektu o białoruskI Park Narodowy Belovezhskaya Pushcha
2014 - Powiększenie Obiektu o niemal całą Puszczę Białowieską

Obecnie powierzchnia transgranicznego Obiektu Białowieża Forest wynosi 141 885 ha, z czego prawie 42% powierzchni znajduje się w granicach Polski (59 576 ha w Polsce i 82 309 ha w Białorusi). Ustanowiona wokół Obiektu strefa buforowa obejmuje 166 708 ha, z czego w Polsce 35 835 ha i w Białorusi 130 873 ha.

Polska część OŚD Białowieża Forest

Polska część Obiektu Białowieża Forest obejmuje położone na wschodzie kraju przygraniczne tereny województwa podlaskiego. Swoim zasięgiem obejmuje obszar Białowieskiego Parku Narodowego oraz trzech nadleśnictw: Białowieża, Browsk i Hajnówka, które zarządzają obszarem (Rys. 2). Grunty zarządzane przez nadleśnictwa i Białowieski Park Narodowy należą do Skarbu Państwa.

Źródło: IOŚ-PIB

Obiekt położony jest w obszarze powiatu hajnowskiego, obejmując swym zasięgiem części obszarów gmin Białowieża, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka, Narew i Narewka. 

Strefa buforowa Obiektu obejmuje fragmenty powyższych gmin, a także gmin Czeremcha i Kleszczele, miasta Hajnówka z powiecie hajnowskim oraz gminy Michałowo w powiecie białostockim (niewielki fragment w dolinie Narwi). W strefie buforowej Obiektu znajdują się grunty Skarbu Państwa jak i grunty prywatne, obejmujące przede wszystkim grunty rolne i lasy prywatne.

Dotychczasowe formy ochrony w Obiekcie

Białowieski Park Narodowy (BPN) zarządza środkową częścią Obiektu o powierzchni 10 517,27 ha, co stanowi 17,6% polskiej części powierzchni Obiektu (Rys. 2). Wokół Parku ustanowiono otulinę o powierzchni 3 224,26 ha. Cele ochronne tych terenów reguluje Plan ochrony Białowieskiego Parku Narodowego na lata 2015-2034. Obejmuje on trzy strefy ochronne: ochronę ścisłą (57,6%), ochronę czynną (39%) oraz ochronę krajobrazową (3,4%).

Pozostała część obszaru Puszczy Białowieskiej zarządzana jest przez puszczańskie nadleśnictwa: Białowieża, Browsk i Hajnówka tworzące Leśny Kompleks Promocyjny „Puszcza Białowieska”. Na obszarze tym utworzono na przestrzeni kilkudziesięciu lat 21 rezerwatów przyrody, które stanowią 20,2% powierzchni polskiej części Obiektu (Rys. 2). Dwa rezerwaty znajdują się w strefie buforowej Obiektu. Cele ochronne określone są w planach ochrony lub zadaniach ochronnych. Gospodarka leśna poza rezerwatami przyrody jest regulowana przez plany urządzenia lasów.

Obiekt poza obszarem BPN znajduje się w obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Białowieska” oraz niewielki fragment w Obszarze Chronionego Krajobrazu „Dolina Narwi”. Obszary chronionego krajobrazu są objęte ochroną na mocy uchwał Sejmiku Województwa Podlaskiego. 

Obiekt i jego strefa buforowa pokrywają się częściowo z Obszarami Natura 2000: PLC200004 Puszcza Białowieska, PLH200010 Ostoja w Dolinie Górnej Narwi, PLB200007 Dolina Górnej Narwi oraz PLH200019 Jelonka.

Rezerwat Biosfery obejmuje obszar całej polskiej części Puszczy Białowieskiej wraz z jej otuliną. Powierzchnia pokrywa się z Obszarem Chronionego Krajobrazu „Puszcza Białowieska”.

Pierwszy plan zarządzania w polskiej części Obiektu Białowieża Forest

Plan ma na celu ochronę Wyjątkowej Uniwersalnej Wartości Puszczy Białowieskiej oraz zrównoważone zarządzanie Obiektem w latach 2025-2050. Jest dokumentem nadrzędnym, który stanowi punkt odniesienia dla tworzonych planów ochrony dla różnych form ochrony przyrody współistniejących w Puszczy Białowieskiej, jak również planów urządzenia lasu dla puszczańskich nadleśnictw. Plan zarządzania obiektem Puszcza Białowieska znajduje się w zakładce Dokumenty.