Dlaczego Polska Wschodnia?

Makroregion Polski Wschodniej obejmuje województwa: podkarpackie, lubelskie, świętokrzyskie, podlaskie, warmińsko-mazurskie oraz część województwa mazowieckiego. To obszar o dużym potencjale rozwojowym, który jednocześnie mierzy się z istotnymi wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i klimatycznymi.
Aż 58 z 75 średnich miast Polski Wschodniej (powyżej 15 tys. mieszkańców) traci funkcje społeczno-gospodarcze i ma ograniczone zasoby kadrowe do prowadzenia działań rozwojowych. Mimo dostępnych funduszy z Unii Europejskiej zainteresowanie adaptacją do zmiany klimatu w tym regionie pozostaje na relatywnie niskim poziomie.
Wśród głównych wyzwań, z którymi mierzą się miasta i gminy makroregionu Polski Wschodniej są przede wszystkim brak środków i zdolności administracyjnych pracowników JST  w zakresie planowania i realizacji zadań adaptacyjnych, dlatego poza wsparciem finansowym niezbędne jest wzmocnienie instytucjonalne.

Miejskie Plany Adaptacji - kluczowy element projektu

W związku z nowelizacją ustawy Prawo ochrony środowiska z 27 listopada 2024 r., od 1 lipca 2025 r. wszystkie miasta liczące co najmniej 20 tys. mieszkańców są zobowiązane do opracowania i uchwalenia Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu (MPA). Dokument musi zostać przyjęty do 2 stycznia 2028 r.

Projekt łączy finansowanie unijne z intensywnym wsparciem eksperckim, zapewniając samorządom realne narzędzia do działania. W jego ramach realizowane są m.in.:

• szkolenia i warsztaty dla urzędników JST,
• indywidualne doradztwo eksperckie,
• krajowe i zagraniczne wizyty studyjne,
• opracowanie analiz, ekspertyz i koncepcji,
• działania informacyjno-promocyjne i wymiana doświadczeń.

Celem projektu jest wsparcie miast w budowaniu odporności na negatywne skutki zmiany klimatu i zwiększenie zdolności administracyjnych jednostek samorządu. Działania zaplanowane w ramach projektu skupiają się na doradztwie i wsparciu eksperckim w opracowaniu lub aktualizacji Miejskich Planów Adaptacji oraz realizacji działań adaptacyjnych dopasowanych do lokalnych warunków i  doskonaleniu wdrożonych już rozwiązań. Działania te pozwolą skutecznie chronić mieszkańców, infrastrukturę oraz mienie przed konsekwencjami ekstremalnych zjawisk pogodowych i ograniczyć ryzyko poważnych strat. Szczególny nacisk położono na rozwój kompetencji administracji samorządowej, aby miasta mogły samodzielnie planować i realizować inwestycje w błękitno-zieloną infrastrukturę, systemy retencji wód opadowych i roztopowych oraz inne rozwiązania adaptacyjne oraz realizacje Miejskich Planów Adaptacji.   

Dodatkowo, pracownicy Ministerstwa Klimatu i Środowiska wraz z ekspertami NFOŚiGW aktywnie wspierają miasta z makroregionu Polski Wschodniej poprzez serie spotkań regionalnych, wizyt studyjnych oraz indywidualne doradztwo dla miast. 

Jakie będą rezultaty projektu?

Realizacja projektu przyniesie wymierne i długofalowe efekty dla miast Polski Wschodniej, ich administracji oraz mieszkańców. W szczególności projekt przyczyni się do:

• wzmocnienia potencjału administracyjnego miast Polski Wschodniej, poprzez rozwój kompetencji pracowników jednostek samorządu terytorialnego w zakresie planowania, wdrażania i monitorowania działań adaptacyjnych do zmian klimatu,
• opracowania lub aktualizacji Miejskich Planów Adaptacji, z aktualnymi wymogami prawnymi i dostosowanych do lokalnych uwarunkowań środowiskowych, społecznych i przestrzennych,
• poprawy jakości życia mieszkańców, dzięki realizacji działań ograniczających negatywne skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów, susze czy intensywne opady deszczu,
• zwiększenia skali i jakości inwestycji w adaptację do zmian klimatu, w tym inwestycji w błękitno-zieloną infrastrukturę, systemy retencji wód opadowych oraz rozwiązania oparte na naturze,
• skuteczniejszej ochrony ludzi, infrastruktury technicznej oraz mienia, poprzez ograniczenie ryzyka strat wynikających z coraz częstszych i bardziej intensywnych zjawisk klimatycznych.

Dzięki współpracy z międzysektorową grupą ekspertów samorządy zyskają dostęp do praktycznej wiedzy i wsparcia doradczego, które pozwolą lepiej zaplanować i skutecznie wdrażać działania adaptacyjne.
Projekt sprzyja również budowaniu trwałego dialogu i współpracy pomiędzy samorządami, administracją centralną, ekspertami oraz partnerami zaangażowanymi w realizację polityk klimatycznych. Jednocześnie zwiększa zainteresowanie miast i gmin sięganiem po dostępne źródła dofinansowania oraz skutecznym wykorzystywaniem funduszy europejskich na działania adaptacyjne.

Informacje finansowe

Całkowita wartość projektu: 6 269 130,00 zł
Wysokość środków UE: 5 328 760,00 zł
Projekt realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027