Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Koszalinie

KATEGORIA RYZYKA

ZASADY PRZYPORZĄDKOWANIA OBIEKTÓW/ PRZEDSIĘBIORCÓW DO KATEGORII RYZYKA

NADZÓR NAD HIGIENĄ DZIECI I MŁODZIEŻY

wysokie

Występowanie potencjalnego narażenia na czynniki szkodliwe i związane z tym zagrożenia oraz znaczący wpływ warunków higienicznosanitarnych i technicznych na poziom bezpieczeństwa dla zdrowia dzieci i młodzieży:

• szkoły wszystkich typów oraz szkoły wyższe, w których obecne są szkodliwe substancje chemiczne wykorzystywane w trakcie doświadczeń wykonywanych przez uczniów, studentów, nauczycieli, wykładowców, itd.
• szkoły wszystkich typów oraz szkoły wyższe kształcące w kierunkach, na których może dojść do zakażenia materiałem biologicznym uczniów, studentów, nauczycieli, wykładowców, itd.,
• placówki praktycznej nauki zawodu, w których badania środowiska praktycznej nauki zawodu wykazały występowanie czynników szkodliwych bądź uciążliwych na stanowiskach, których prowadzona jest nauka praktycznej nauki zawodu,
• placówki praktycznej nauki zawodu, w których w ramach programu nauczania może dojść do przerwania ciągłości ludzkich tkanek (np. kosmetyczki),
• turnusy sezonowego wypoczynku dzieci i młodzieży (wypoczynek w formie wyjazdowej),
• placówki opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (żłobki, kluby dziecięce),
• placówki wychowania przedszkolnego (przedszkola, punkty przedszkolne, zespoły wychowania przedszkolnego).

średnie

Występowanie istotnego wpływu warunków higienicznosanitarnych i technicznych na poziom bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci i młodzieży, pobyt długotrwały, korzystanie ze wspólnych pomieszczeń i urządzeń:

• szkoły wszystkich typów oraz szkoły wyższe, które nie posiadają niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin i nie prowadzą z nimi doświadczeń, do tej grupy zalicza się również szkoły artystyczne, które realizują podstawę programową w danym zakresie,
• miejsca zakwaterowania, w których przybywają dzieci i młodzież (samodzielne domy, studenckie, internaty i bursy, schroniska młodzieżowe),
• domy wczasów dziecięcych,
• specjalne ośrodki wychowawcze,
• specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze,
• młodzieżowe ośrodki wychowawcze,
• młodzieżowe ośrodki socjoterapii,
• placówki opiekuńczo-wychowawcze,
• domy pomocy społecznej,
• sale/salony zabaw,
• tzw. „małpie gaje”,
• turnusy sezonowego wypoczynku dzieci i młodzieży (wypoczynek w miejscu zamieszkania),
• zielone/białe szkoły.

niskie  

Występowanie umiarkowanego wpływu warunków higienicznosanitarnych i technicznych na poziom bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci i młodzieży, przebywanie dzieci w placówkach w ograniczonym, niewielkim wymiarze czasu:

• placówki wsparcia dziennego,
• młodzieżowe domy kultury i pałace młodzieży,
• ogniska pracy pozaszkolnej,
• ogrody jordanowskie,
• placówki zajmujące się wspomaganiem terapeutycznym dzieci i młodzieży (poradnie-psychologiczno-pedagogiczne, centra pomocy psychologiczno - pedagogicznej, centra wspierania edukacji, itp.),
• szkoły muzyczne realizujące wyłącznie kształcenie artystyczne.

NADZÓR NAD HIGIENĄ PRACY

wysokie

Występowanie ryzyka narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, których obecność lub stężenie/ natężenie (powyżej normatywów higienicznych) może mieć duży wpływ na zdrowie lub życie pracowników przy braku zachowania właściwych warunków bhp -  znaczący wpływ warunków bhp na poziom bezpieczeństwa zdrowotnego:

• zakłady, w których występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów czynników szkodliwych dla zdrowia lub były stwierdzone przekroczenia NDS/NDN, NDSCh, NDSP w minionym roku,
• zakłady, w których występuje narażenie inhalacyjne na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach > 0,5 NDS,
• zakłady, w których dochodzi do zamierzonego użycia szkodliwego czynnika biologicznego z grupy 4 oraz podmioty lecznicze wyznaczone do opieki nad pacjentem ze zdiagnozowaną chorobą zakaźną wywołaną szkodliwym czynnikiem biologicznym z grupy 4,
• zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego – praca w zakładach gospodarki odpadami oraz przy oczyszczaniu ścieków,
• zakłady, w których w ostatnich latach występuje wzmożone występowanie chorób zawodowych mających bezpośredni związek z obecnie prowadzoną działalnością zakładu.

średnie

Występowanie ryzyka narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, których obecność lub stężenie/ natężenie może mieć umiarkowany wpływ na zdrowie lub życie pracowników przy braku zachowania właściwych warunków bhp:

• zakłady, w których występują czynniki szkodliwe, ale ich stężenia i natężenia wynoszą  0,5<x≤1 NDS/NDN,
• zakłady, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach 0,1<x≤0,5 NDS i/lub, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR), dla których nie określono wartości NDS lub nie przeprowadzono badań i pomiarów tych czynników w środowiska pracy,
• zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego (z wyjątkiem przychodni lekarskich i stomatologicznych oraz zakładów spełniających kryteria wysokiego ryzyka).

niskie

Brak narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy lub występowanie narażenia na czynniki szkodliwe, ale znacznie poniżej normatywów higienicznych (x<0,5 NDS/NDN) - niski wpływ na zdrowie pracowników:

• pozostałe zakłady pracy, niespełniające kryteriów średniego lub wysokiego ryzyka.

NADZÓR NAD CHEMIKALIAMI (PRODUKTY BIOBÓJCZE, SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH MIESZANINY, DETERGENTY) ORAZ PRODUKTAMI KOSMETYCZNYMI

wysokie

Występowanie wysokiego lub średniego ryzyka wprowadzenia do obrotu produktów, w tym produktów stwarzających zagrożenie, które nie spełniają wymogów określonych w przepisach prawa i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, w szczególności obiekty, w których stwierdzono:

• udostępnianie na rynku produktu biobójczego bez pozwolenia lub zawierającego substancje czynną nie znajdującą się w wykazie, o którym mowa w art. 95 rozporządzenia BPR;
• niespełnienie przez produkty kosmetyczne wymagań dot. dokumentacji i raportu bezpieczeństwa;
• niespełnienie przez produkty kosmetyczne ograniczeń odnoszących się do substancji/składników;
• poważne uchybienia w zakresie oznakowania produktu kosmetycznego;
• niewdrożenie systemu GMP;
• poważne uchybienia w systemie GMP mogące wpływać na bezpieczeństwo produktu kosmetycznego, np. niewłaściwe warunki sanitarne, brak procedur odnoszących się mycia i dezynfekcji;
• sprzedaż produktów o nieidentyfikowalnym pochodzeniu;
• częstą sprzedaż produktów po upływie terminu trwałości, zły stan pomieszczeń, złe warunki sprzedaży/przechowywania produktów;
• wprowadzanie do obrotu lub stosowanie substancji, mieszanin, bez wymaganej rejestracji;
• brak raportu bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z REACH;
• niespełnienie przepisów prawa w zakresie zał. XIV (zezwolenia ) i zał. XVII (ograniczenia) REACH;
• niespełnienie przepisów prawa w zakresie badań na zwierzętach kręgowych (REACH) oraz na ludziach i zwierzętach (CLP);
• wprowadzanie bez wymaganej zgody na odstępstwo (wg. rozporządzenia w sprawie detergentów) środka powierzchniowo czynnego;

Ponadto podmioty wprowadzające do obrotu jako pierwsze na terytorium RP chemikalia, w szczególności stwarzające zagrożenie lub produkty kosmetyczne (m.in. producenci i importerzy).

średnie

Występowanie niskiego ryzyka wprowadzenia do obrotu produktów, w tym produktów stwarzających zagrożenie, które nie spełniają wymogów określonych w przepisach prawa i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, w szczególności obiekty, w których stwierdzono:

• wprowadzanie do obrotu produktu biobójczego nieopakowanego lub nieoznakowanego zgodnie z rozporządzeniem BPR (art. 69) lub ustawą o produktach biobójczych (art. 31-33);
• reklamowanie produktu biobójczego niezgodnie z przepisami rozporządzenia BPR (art. 72);
• nieprzechowywanie w odniesieniu do procesu produkcji odpowiedniej dokumentacji lub nieprzechowywanie próbek serii produkcyjnych produktu biobójczego zgodnie z rozporządzeniem BPR (art. 65 ust. 2);
• udostępnianie na rynku produktu biobójczego zawierającego informacje niezgodne z zatwierdzonym oznakowaniem wprowadzonego do obrotu produktu biobójczego;
• nieprzekazywanie w terminie określonym w ustawie o produktach biobójczych informacji o zmianie dostawcy substancji czynnej (art. 27 ust. 6);
• nieprzekazywanie konsumentowi (na jego wniosek) przez dostawcę wyrobu poddanego działaniu produktu biobójczego, informacji na temat produktu biobójczego, którego działaniu poddany został ten wyrób;
• niespełnienie przez produkt kosmetyczny wymagań dot. dokumentacji i raportu bezpieczeństwa;
• niespełnienie przez produkt kosmetyczny ograniczeń odnoszących się do substancji/składników;
• uchybienia w zakresie oznakowania produktu kosmetycznego;
• uchybienia w systemie GMP nie wpływające w sposób znaczący na bezpieczeństwo produktu kosmetycznego;
• sporadyczne przypadki sprzedaży produktów po upływie terminu trwałości;
• brak dokumentacji w łańcuchu dostaw, m.in. w zakresie informacji o substancjach zawartych w wyrobach (SVHC), bazy SCIP, zgłoszeń PCN/UFI.

Ponadto:

• podmioty udostępniające na rynku chemikalia lub produkty kosmetyczne, w tym przeznaczone dla użytkownika profesjonalnego (hurtownie, dystrybutorzy, gdzie chemikalia lub produkty kosmetyczne stanowią przeważający lub są jednym z głównych rodzajów udostępnianego asortymentu),
• podmioty stosujące substancje podlegające ograniczeniom lub zezwoleniom,
• podmioty stosujące produkty biobójcze w działalności zawodowej.

niskie

Występowanie niskiego ryzyka wprowadzenia do obrotu produktów, które nie spełniają wymogów określonych w przepisach prawa lub przeznaczone są do powszechnego użytkowania:

• obiekty, w których stwierdzono nieliczne, drobne uchybienia nie wskazane w poprzednich pkt. dot. wysokiego i średniego ryzyka,
• podmioty udostępniające wybrane, ogólnie dostępne chemikalia oraz produkty kosmetyczne na rynku, tj. dystrybutorzy, u których chemikalia nie stanowią przeważającego asortymentu.

NADZÓR EPIDEMIOLOGICZNY

wysokie

Występowanie wysokiego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na obecność osób chorych lub o obniżonej odporności, z różnym, często trudnym do oceny stanem immunologicznym, nasilenie inwazyjnych procedur leczniczych i diagnostycznych, wielochorobowość:

• szpitale (niezależnie od profilu),
• zakłady opiekuńczo-lecznicze, opiekuńczo-pielęgnacyjne, hospicja,
• stacje dializ.

Występowanie wysokiego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na inwazyjne procedury, w tym diagnostyczne i lecznicze, w których dochodzi do przerwania ciągłości tkanek lub kontaktu z błoną śluzową:

• szpitale jednodniowe,
• podmioty lecznicze ambulatoryjne – zabiegowe, tj. punkty szczepień, przychodnie i praktyki lekarskie, w których dochodzi do przerwania ciągłości tkanek lub kontaktu z błoną śluzową (np. chirurgiczne, stomatologiczne, ginekologiczne, laryngologiczne i wykonujące zabiegi endoskopowe),
• stacje krwiodawstwa.

średnie

Występowanie średniego ryzyka szerzenia się zakażeń z uwagi na małoinwazyjne procedury diagnostyczne i lecznicze, osoby często o obniżonej odporności z chorobami przewlekłymi, długi pobyt, korzystanie ze wspólnych urządzeń:

• sanatoria,
• ośrodki rehabilitacji.

Występowanie średniego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na krótkotrwałe inwazyjne procedury diagnostyczne:

• punkty pobrań krwi (stanowiące odrębne podmioty),
• jednostki ratownictwa medycznego.

Sterylizatornie (stanowiące odrębne podmioty) – występowanie średniego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na potencjalną możliwość przeniesienia czynników chorobotwórczych, konieczność utrzymania sterylności wyrobów w zwalidowanym procesie. 

Laboratoria niezależnie od profilu (stanowiące odrębne podmioty działalności leczniczej) - występowanie średniego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na potencjalną możliwość przeniesienia czynników chorobotwórczych.

niskie

Podmioty lecznicze ambulatoryjne tj. przychodnie i praktyki lekarskie i pielęgniarskie (za wyjątkiem zabiegowych), fizjoterapia - występowanie niskiego ryzyka szerzenia się zakażeń z uwagi na małe nasilenie procedur inwazyjnych, zazwyczaj prawidłowy stan immunologiczny pacjentów, krótki pobyt pacjenta w podmiocie leczniczym.

NADZÓR NAD HIGIENĄ KOMUNALNĄ I JAKOŚCIĄ WODY

wysokie

Występowanie wysokiego ryzyka szerzenia się zakażeń ze względu na obecność osób chorych lub o obniżonej odporności, z różnym, często trudnym do oceny stanem immunologicznym, często długi pobyt oraz korzystanie ze wspólnych pomieszczeń i urządzeń, i tym samym znaczący wpływ warunków higienicznosanitarnych na poziom bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi:

• szpital,
• zakład opiekuńczo-leczniczy,
• zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy,
• zakład rehabilitacji leczniczej,
• hospicjum,
• zakład lecznictwa uzdrowiskowego (sanatorium),
• domy pomocy społecznej,
• placówki zapewniające całodobową opiekę,
• ogrzewalnie ,
• schroniska dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi.

Występowanie wysokiego ryzyka przeniesienia szkodliwych czynników biologicznych oraz znaczący wpływ warunków higienicznosanitarnych na poziom bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi:

• zakład patomorfologii,
• prosektura,
• domy przedpogrzebowe/zakłady świadczące inwazyjne usługi związane z przygotowaniem zwłok do pochowania, m.in. tj.: balsamacja, konserwacja, usuwanie elektrod/rozruszników,
• pralnie świadczące usługi dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

Występowanie wysokiego ryzyka związanego z potencjalną obecnością szkodliwych czynników biologicznych lub fizykochemicznych w wodzie do spożycia:

• wodociągi (nadzór nad jakością wody).

Występowanie wysokiego ryzyka przeniesienia czynników chorobotwórczych oraz znaczący wpływ warunków higienicznosanitarnych na poziom bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi:

• zakład/salon kosmetyczny wykonujący zabiegi z naruszeniem lub możliwością naruszenia ciągłości tkanek (m.in. oczyszczanie twarzy, manicure, pedicure, mikrodermabrazja, depilacja, regulacja brwi, makijaż permanentny itp.),
• zakład/salon tatuażu wykonujący zabiegi z naruszeniem ciągłości tkanek,
• zakład/salon piercingu wykonujący zabiegi z naruszeniem ciągłości tkanek.

średnie

Występowanie średniego ryzyka przeniesienia czynników chorobotwórczych, w przypadku uchybień stanu higienicznosanitarnego:

• noclegownie,
• schroniska dla bezdomnych,
• pralnie świadczące usługi podmiotom innym niż wykonujące działalność leczniczą,
• hotele,
• motele,
• pensjonaty,
• kempingi,
• domy wycieczkowe,
• schroniska, w tym schroniska młodzieżowe,
• pola biwakowe,
• agroturystyka,
• ośrodki wczasowe,
• kąpieliska i miejsca okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli, w tym plaże przy kąpieliskach,
• pływalnie,
• strzeżone ośrodki i areszty dla cudzoziemców,
• izby wytrzeźwień,
• zakłady fryzjerskie,
• zakłady kosmetyczne bez przerywania ciągłości tkanek (m.in. masaż twarzy, makijaż okolicznościowy itp.).

niskie

Występowanie niskiego ryzyka zdrowotnego, w przypadku uchybień stanu higienicznosanitarnego:

• domy przedpogrzebowe świadczące usługi inne niż wskazane w I grupie ryzyka (przewóz, przechowywanie zwłok itp.),
• cmentarze,
• solaria,
• zakłady odnowy biologicznej bez przerywania ciągłości tkanek (świadczący usługi w zakresie regeneracji ciała poprzez ćwiczenia fizyczne, naświetlanie (z wyłączeniem solarium), masaż (z wyłączeniem podmiotów leczniczych), oddziaływanie suchym lub wilgotnym, gorącym powietrzem oraz zabiegi relaksujące),
• dworce autobusowe,
• dworce kolejowe,
• ustępy publiczne i ogólnodostępne,
• obiekty sportowe,
• tereny rekreacyjne (tereny zieleni),
• zakłady karne i areszty śledcze,
• wodociągi (stan sanitarny i techniczny urządzeń).

NADZÓR NAD BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI

Zasad opisanych w tabeli 1. nie stosuje się do działalności przedsiębiorców w zakresie objętym nadzorem sanitarnym na podstawie ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) i ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448), w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa żywności.

Częstotliwość i zakres kontroli urzędowych prowadzonych w obiektach żywieniowych uzależniona jest od kategorii ryzyka, jaką przypisano danemu zakładowi spożywczemu na postawie zasad wynikających z Rozporządzenia (UE) 2017/625 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie urzędowych kontroli oraz krajowych przepisów wykonawczych, m.in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a także zarządzenia Głównego Inspektora Sanitarnego nr 291/19 z dnia 13 grudnia 2019 zmieniającego zarządzenie w sprawie procedury przeprowadzania urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

W procedurze wprowadzonej ww. zarządzeniem GIS znajduje się instrukcja dotycząca kryteriów oceny zakładu produkcji/obrotu żywnością/żywienia zbiorowego/materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, która określa kryteria oceny zakładu uwzględniając rodzaj ryzyka -ryzyko niskie, średnie i duże a także kategoryzację zakładów w oparciu o profil działalności. Kategoria nie jest przypisywana raz i w każdej chwili może ulec zmianie. Na podstawie ustaleń kontrolnych może zostać podwyższona, obniżona lub utrzymana.