W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Położenie geograficzne: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, to państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W jego skład wchodzi Wielka Brytania (Anglia, Walia i Szkocja) oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Wielka Brytania zajmuje przeważającą część archipelagu Wysp Brytyjskich, który liczy łącznie ok. 5,5 tys., z czego 140 jest zamieszkałych. Znaczna część powierzchni kraju (ok. 94%) leży na głównej wyspie, oddzielonej od kontynentu europejskiego kanałem La Manche. Status dependencji Korony Brytyjskiej posiadają wyspy: Guernsey, Jersey i Man. Terytoria zależne, to: Anguilla, Bermudy, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Falklandy, Georgia Południowa i Sandwich Południowy, Gibraltar, Kajmany, Montserrat, Turks i Caicos, Św. Helena, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego i Pitcairn. Zjednoczone Królestwo jest również członkiem-założycielem Wspólnoty Narodów zrzeszającej byłe kolonie, dominia i inne posiadłości brytyjskie.

Ludność: Ludność liczy prawie 65 mln osób. Stolicą UK jest Londyn
Obszar: Powierzchnia całkowita kraju wynosi 243.610 km2.
Język urzędowy: Językiem urzędowym w całej Wielkiej Brytanii jest język angielski. Dodatkowo, w Walii i Szkocji językami urzędowymi są odpowiednio również walijski i szkocki.
 
Warunki klimatyczne

Klimat Wielkiej Brytanii jest umiarkowany, ciepły, morski, z łagodzącym wpływem ciepłego Prądu Zatokowego. W wyniku zetknięcia się ciepłego prądu z zimnym powietrzem znad Arktyki i Islandii nad Wielką Brytanią powstają silne wiatry i obfite opady deszczu. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 4°C i 54 mm, w lipcu 18°C i 57 mm. 

Główne bogactwa naturalne

Ropa naftowa i gaz ziemny (wydobywane z dna Morza Północnego), węgiel kamienny, rudy żelaza, ołów, cynk, cyna, wapień, piasek krzemowy, łupki.

System walutowy, kurs i wymiana

Brytyjski system monetarny został stworzony w oparciu o system dziesiętny - każdy funt (1 GBP) dzieli się na sto pensów. W obiegu są monety o wartości 1p, 2 p, 5 p, 10 p, 20 p, 50 p, £1 oraz £2, a także banknoty o wartości £5, £10, £20 i £50. Jest walutą wymienialną. 

Religia

Społeczeństwo brytyjskie jest silnie zsekularyzowane. Wśród wierzących dominującą religią jest anglikanizm, głową kościoła anglikańskiego jest królowa Elżbieta II. Istotną grupę stanowią wyznawcy prezbiterianizmu, metodyści, baptyści oraz katolicy. Wśród ludności napływowej największą grupę stanowią muzułmanie, wyznawcy hinduizmu i sikhowie. 

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

W Wielkiej Brytanii nie obchodzi się świąt państwowych, natomiast dni wolne od pracy, to: 1 stycznia (New Year’s Day), Wielki Piątek (Good Friday), Poniedziałek Wielkanocny (Easter Monday), pierwszy (Early May) i ostatni (Spring Bank Holiday) poniedziałek maja, ostatni poniedziałek sierpnia (Summer Bank Holiday), 25 grudnia (Christmas Day) i 26 grudnia (Boxing Day).

Infrastruktura transportowa

Z uwagi na położenie geograficzne kraju rolę brytyjskich przejść granicznych odgrywają lotniska i porty morskie. Sieć dróg jest jedną z najlepiej rozwiniętych w Europie (obowiązuje ruch lewostronny), podobnie sieć kolejowa. Pod kanałem La Manche zbudowano również tunel, który umożliwia połączenia kolejowe pomiędzy Wielką Brytanią a Francją i pozostałą częścią Europy.

Obowiązek wizowy

Obywatele polscy korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej. Dokumentem uprawniającym do przekroczenia granicy jest ważny paszport lub dowód osobisty.​​

System administracyjny

Ustrój polityczny

Zjednoczone Królestwo jest monarchią parlamentarną z rządem odpowiedzialnym przed parlamentem. Obecny monarcha brytyjski królowa Elżbieta II, zasiadła na tronie w 1952 i została koronowana w 1953. Obecnie jej funkcje są głównie ceremonialne, a rzeczywiste sprawowanie władzy spoczywa w rękach premiera (Prime Minister) i jego gabinetu. Od 2019 r. premierem rządu Wielkiej Brytanii jest wieloletni członek Partii Konserwatywnej, Boris Johnson.

Szefem opozycyjnej Partii Pracy od kwietnia 2020 r. jest Keir Starmer, który zastąpił na tym stanowisku Jeremiego Corbina.

W W. Brytanii nie istnieje konstytucja w znaczeniu formalnym (konstytucja spisana), o ustroju zaś stanowi konstytucja w sensie materialnym, tzn. ogół norm i zasad dotyczących sprawowania władzy.

Władza ustawodawcza

Władza ustawodawcza spoczywa w rękach Parlamentu (składającego się z dwóch izb: Izby Gmin i Izby Lordów) oraz monarchy. Parlament obraduje w Pałacu Westminsterskim. Projekty ustaw podlegają rozpatrzeniu na forum obu Izb.

Izba Gmin, niższa izba parlamentu (i właściwe ciało ustawodawcze), liczy 651 posłów. Posłowie są wybierani według ordynacji większościowej, w jednomandatowych okręgach. Organizacja i zasady działania Izby są dostosowane do systemu dwupartyjnego i podziału na rządzącą większość i opozycję.
Izba Lordów, to wyższa izba parlamentu, która długo pełniła bardzo istotną rolę w brytyjskim systemie politycznym. Jej uprawnienia polegają przede wszystkim na inicjatywie ustawodawczej, możliwości zastosowania weta odraczającego wobec ustaw uchwalonych przez Izbę Gmin oraz na wnoszeniu poprawek do ustaw. Izba Lordów pełni również funkcje sądownicze. W jej składa wchodzą Lordowie duchowni i Lordowie świeccy, po otrzymaniu stosownej nominacji.

Władza wykonawcza

Władza wykonawcza spoczywa w rękach Rządu, pod przewodnictwem premiera. Premier jest odpowiedzialny za działania Rządu przed Parlamentem. Specyficzną cechą ustroju jest rozróżnienie pomiędzy rządem a gabinetem. Rządem nazywa się ogół ministrów powoływanych przez premiera lub monarchę, a ich liczba sięga stu osób. Gabinet to znacznie węższy (21 osób), właściwy organ rządowy.

Struktura administracji gospodarczej

Administracją gospodarczą w Wielkiej Brytanii zajmuje się Her Majesty Treasury, spełniający rolę Ministerstwa Finansów i Skarbu oraz Department for Business, Energy and Industrial Strategy (BEIS), odpowiadający łącznie polskiemu Ministerstwu Rozwoju i Ministerstwu Energii. Kwestą podatków i ceł zajmuje się Her Majesty Revenue & Customs, Ministerstwo ds. Poboru Podatków i Ceł. Ciałem odpowiedzialnym za politykę monetarną w Wielkiej Brytanii jest Bank Centralny, Bank of England.
Najważniejsze organy administracji publicznej odpowiedzialne m.in. za sprawy gospodarcze, to:

Sądownictwo gospodarcze

Sądownictwem zajmują się sądy okręgowe (County Courts) rozpatrujące większość spraw o charakterze cywilnym. Rozpatrywaniem odwołań od decyzji obejmujących imigrację, ubezpieczenie społeczne, alimenty, renty i emerytury, podatki oraz grunty zajmują się Trybunały (Tribunals). Sprawy związane z majątkiem i zarządem powierniczym, spółkami podatkowymi oraz upadłością leżą w gestii Wydziału Kanclerskiego (Chancery Division), wchodzącego w skład Wysokiego Trybunału (High Court). W Wydziale Kanclerskim umiejscowione są również: Sąd ds. Spółek (Companies Court) oraz Sąd ds. Patentów (Patents Court). Odwołaniami od orzeczeń sądów okręgowych w sprawach o upadłość i grunty zajmuje się Sąd Wydziałowy (Divisional Court), również wchodzący w skład Wysokiego Trybunału. Instancją odwoławczą od orzeczeń Wysokiego Trybunału, trybunałów oraz niektórych spraw przekazanych przez sądy okręgowe jest Sąd Apelacyjny (Court of Appeal). Odwołania od orzeczeń Sądu Apelacyjnego, a w wyjątkowych okolicznościach również od orzeczeń Wysokiego Trybunału, trafiają do Izby Lordów (House of Lords) brytyjskiego Parlamentu.

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Zjednoczone Królestwo (UK) jest państwem o gospodarce rynkowej, trzeciej pod względem wielkości PKB w Europie (po Niemczech i Francji - wg aktualnego kursu GBP). W ciągu ostatnich dwóch dekad rząd brytyjski dokonał prywatyzacji wielu przedsiębiorstw państwowych, odchodząc w znacznym stopniu od zasad tzw. państwa opiekuńczego (welfare state). Największy udział w brytyjskim PKB mają usługi, głównie bankowe i ubezpieczeniowe. 

Od czerwca 2016 r. - tj. od referendum, w którym większość społeczeństwa opowiedziała się za wyjściem UK z Unii Europejskiej - najważniejszą kwestią, determinującą sytuację i politykę gospodarczą w W. Brytanii, pozostawał sposób ułożenia dalszych relacji z UE. Stan permanentnej niepewności, związany z przygotowaniami do opuszczenia UE, w sposób negatywny wpływał na sytuację gospodarczą w kraju. Z końcem stycznia 2020 r. UK opuściło Unię Europejską (jednak do 31 grudnia 2020 r. trwa tzw. okres przejściowy -  UK pozostaje w unii celnej z UE).

Obserwowane od kilku kwartałów spowolnienie wzrostu gospodarczego, w drugiej dekadzie marca 2020 r., w związku z gwałtownym wzrostem dynamiki rozprzestrzeniania się epidemii koronawirusa, przekształciło się w załamanie produkcji i drastyczne zredukowanie działalności gospodarczej, na bezprecedensową skalę w całym kraju. Ograniczenie przemieszczenia się osób spowodowało, że większość firm zawiesiła działalność lub zredukowała ją do poziomu możliwego do realizacji poprzez pracę zdalną. Niektóre sektory, jak np. turystyka, rozrywka, gastronomia przestały funkcjonować. Miliony osób stanęły w obliczu groźby utraty pracy. Kraj stanął w obliczu niezwykle trudnej sytuacji gospodarczej. W reakcji na te zagrożenia rząd i bank centralny podjęły interwencje na rynku, również na niespotykana wcześniej skalę. 

Jeszcze 11 marca, czyli jeszcze przed gwałtownym wzrostem dynamiki rozprzestrzeniania się epidemii koronawirusa, minister finansów Rishi Sunak przedstawił budżet państwa na rok fiskalny 2020/2021. (w W. Brytanii rok fiskalny trwa od 1 kwietnia do 31 marca). Według kanclerza zapowiedziane wydatki miały być największym od 30 lat pakietem fiskalnym stymulującym gospodarkę. Rząd zadeklarował znaczący wzrost wydatków na służbę zdrowia i wsparcie przedsiębiorców, ale także potwierdził swe wcześniejsze zapowiedzi zwiększenia wydatków na inwestycje infrastrukturalne. Ogółem wydatki budżetu państwa przewidziano na rekordowym poziomie 928 mld GBP. Główne pozycje to wydatki na: ochronę społeczną (285 mld GBP), służbę zdrowia (178 mld GBP), edukację (116 mld GBP), obronę narodową (55 mld GBP), transport (44 mld GBP), bezpieczeństwo i porządek publiczny (38 mld GBP). W ramach prezentacji budżetu minister finansów przedstawił szereg instrumentów mających na celu przeciwdziałanie spodziewanemu spowolnieniu gospodarczemu i będących reakcją na rozszerzającą się epidemię koronawirusa. Minister ostrzegł, że należy się liczyć z prawdopodobnym czasowym zaburzeniem funkcjonowania gospodarki. Jego zdaniem, po stronie podaży, nawet jedna piąta ludności kraju, w wieku produkcyjnym może być na pewien czas wyłączona z pracy.
Również 11 marca 2020 r. w związku z dynamicznym rozprzestrzenianiem się epidemii koronawirusa brytyjski bank centralny (Bank of England -BoE) na nieplanowanym posiedzeniu podjął niespodziewaną decyzję o obniżce stóp procentowych z 0,75% do 0,25%. Bank zadeklarował też, że zaoferuje nowy 4 letni program pomocowy dla małych przedsiębiorstw odczuwających skutki rozprzestrzeniania się koronawirusa. Na ten cel zaplanowano przekazanie do 100 mld GBP. 
Ten pakiet pomocy w obliczy gwałtownego wzrostu dynamiki zachorowań szybko okazał się niewystarczający i brytyjski rząd oraz bank centralny podjęły kolejne działania celem zapobieżenia załamaniu gospodarczemu. 17 marca minister R. Sunak zapowiedział dodatkowe działania rządu celem zminimalizowania negatywnych skutków epidemii koronawirusa dla brytyjskich przedsiębiorstw. Zapowiedział m.in.: zapewnienie 330 mld GBP (ok. 15% PKB) w formie gwarantowanych przez rząd pożyczek dla przedsiębiorstw z możliwością podwyższenia tej sumy w razie konieczności; w odniesieniu do mniejszych firm, zapewnienie płynności finansowej poprzez udzielanie nieoprocentowanych pożyczek do wysokości 5 mln GBP w związku z przerwą w ich działalności; specjalny program pomocowy dla linii lotniczych; system grantów dla niektórych przedsiębiorstw (m.in. sektora detalicznego, branży rozrywkowej czy gastronomii) w wysokości do 25 tys. GBP; dotacje o wartości do 10 tys. GBP dla najmniejszych firm. 

Ponadto, 19 marca Bank Anglii po raz drugi w ciągu jednego tygodnia podjął decyzję o obniżce referencyjnej stopy procentowej do 0.1%. Podczas specjalnego posiedzenia Rada Polityki Pieniężnej (Monetary Policy Committee) zagłosowała także za zwiększeniem tzw. luzowania ilościowego, tj. zwiększeniu masy pieniądza w obiegu o 200 miliardów GBP, co w sumie daje kwotę 645 miliardów GPB. 

Z kolei 20 marca w odpowiedzi na sytuację, kiedy to wiele firm stanęło w obliczu upadku i konieczności likwidacji tysięcy miejsc pracy, brytyjski minister finansów Rishi Sunak ogłosił pakiet dotacji mający na celu ochronę pensji pracowników oraz miejsc pracy. Pakiet ma na celu zmniejszenie obciążenia przedsiębiorstw oraz ich pracowników. Pakiet przygotowywany był w konsultacji z organizacjami biznesu oraz liderami związkowymi, którzy domagali się od rządu zdecydowanych działań, mających na celu wsparcie przedsiębiorców w wypłacie pensji pracowniczych w okresie pandemii koronawirusa. 

Ostatnim z ogłoszonych dotąd pakietów wsparcia jest przedstawiony 26 marca program ochronny dla samozatrudnionych.  Jego głównym elementem jest zapewnienie samozatrudnionym, podlegającej opodatkowaniu dotacji. Program wsparcia dochodów osób samozatrudnionych zaprojektowano na okres trzech miesięcy. Budżet państwa przeznaczy na dotacje około 10 miliardów funtów. Szacuje się, iż program obejmie do 95% samozatrudnionych. 

Według najnowszych szacunków, część ekspertów ocenia, że brytyjskie PKB w drugim kwartale br. może spaść  nawet do -20%. Z kolei w skali całego 2020 recesja wydaje się przesądzona, kwestią otwartą pozostaje tylko skala załamania gospodarczego.

Główne sektory gospodarki

UK jest jednym z najważniejszych na świecie centrów finansowych i handlowych. Usługi, a zwłaszcza bankowość, ubezpieczenia i usługi biznesowe stanowią największą część brytyjskiego PKB (ok. 78%) i zatrudniają ponad 80% ogółu siły roboczej. Produkcja przemysłowa odpowiada za ok. 15% PKB. Do najważniejszych gałęzi przemysłu należą: produkcja maszyn i urządzeń, sprzęt elektryczny, wyposażenie dla kolejnictwa, przemysł stoczniowy, lotniczy, produkcja pojazdów silnikowych i części do nich, sprzęt elektroniczny i telekomunikacyjny, przemysł metalurgiczny, chemiczny, wydobycie węgla i ropy, produkcja papieru, przetwórstwo żywności i przemysł tekstylny. Za ok. 6% brytyjskiego PKB odpowiada sektor budowlany. Rolnictwo, którego wkład w PKB wynosi ok. 1%, jest nowoczesne i wysoce zmechanizowane, zapewniając ok. 60% zapotrzebowania kraju na żywność. 
W 2017 r. brytyjski rząd przyjął „Zieloną Księgę” Building our Industrial Strategy przedstawiającą koncepcję budowy nowoczesnej strategii przemysłowej. Zgodnie z przedstawionym dokumentem rząd będzie wspierał w szczególności cztery kluczowe sektory gospodarki: budownictwo, sektor samochodowy, inwestycje w sztuczną inteligencję oraz nauki przyrodnicze. Nowa strategia ma przeciwdziałać niskiej brytyjskiej produktywności, braku odpowiednich umiejętności na rynku a także skutkom Brexitu.   

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

Wyszczególnienie

Rok bieżący lub rok z aktualnie dostępnymi danymi

rok poprzedni

PKB

brak danych

2500 mld euro w 2018

PKB na jednego mieszkańca

brak danych

36,4 tys. euro w 2018

Tempo wzrostu PKB w procentach

1,4 % (prognozy z 2019 r.)

1,3 %

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

-2,4 % 

- 2,2 %

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

84,7 %

85,2 % 

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

2,0

1,8

Stopa bezrobocia w procentach

4,0

3,8

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w Euro lub USD)

brak danych

982 mld euro w 2018

Wartość eksportu (w Euro lub USD)

brak danych

412 mld euro w 2018

Wartość importu (w Euro lub USD)

brak danych

570 mld euro w 2018

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

brak danych

- 158 mld euro w 208

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (w Euro lub USD)

brak danych

64,5 mld euro w 2018

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w Euro lub USD)

brak danych

49,4 mld euro w 2018

Handel zagraniczny

Wielka Brytania należy do najważniejszych uczestników handlu międzynarodowego - jest 5. importerem i 10. eksporterem towarów na świecie (wg World Trade Statistical Review 2019). Wg danych brytyjskiego Ministerstwa ds. Handlu Międzynarodowego (DIT) w 2018 roku towarowe obroty handlowe Wielkiej Brytanii ze światem wyniosły 839,4 mld GBP, przy czym brytyjski eksport wyniósł 350,7 mld GBP (+2,2% r/r), a import 487,2 mld GBP (+2,9% r/r). Najważniejsi partnerzy w brytyjskim eksporcie, to USA (15,7% całości eksportu), Niemcy (10,4%), Niderlandy (7,6%), Francja (7,0%) i Irlandia (6,3%), a w imporcie Niemcy (13,9%), Chiny (9,0%), Niderlandy (8,6%), USA (8,6%) i Francja (5,8%); Polska uplasowała się na 11. pozycji. Paostwa Unii Europejskiej stanowiły 49,1% wartości brytyjskiego eksportu oraz 54,4% importu. W eksporcie Wielkiej Brytanii dominowały samochody (9,5% całości eksportu), produkty medyczne i farmaceutyczne (7,1%), mechaniczne generatory energii (7,0%), ropa naftowa (5,8%) i statki powietrzne (4,3%), a w imporcie samochody (6,7%), produkty medyczne i farmaceutyczne (5,0%), rafinowana ropa naftowa (4,6%), mechaniczne generatory energii (4,2%) i odzież (4,1%).

W przypadku Wielkiej Brytanii bardzo istotny jest handel usługami. W 2018 roku eksport usług wyniósł 297,4 mld GBP i stanowił 46,3% globalnego eksportu Wielkiej Brytanii. Najważniejszymi odbiorcami brytyjskiego eksportu usług były: USA (22,3%), Niemcy (6,7%), Francja (6,2%), Niderlandy (6,2%) i Irlandia (5,7%). Import usług wyniósł 192,8 mld GBP i stanowił 28,4% globalnego importu Wielkiej Brytanii w 2018 roku. Usługi pochodziły głównie z USA, Hiszpanii, Francji, Niemiec i Irlandii.

Najwięksi odbiorcy brytyjskiego eksportu: 
1.    United States: US$64.4 billion (13.3%)
2.    Germany: $47 billion (9.7%)
3.    Netherlands: $33.3 billion (6.9%)
4.    France: $31.8 billion (6.6%)
5.    Ireland: $28.3 billion (5.9%)
6.    China: $27.5 billion (5.7%)
7.    Switzerland: $25.4 billion (5.2%)
8.    Belgium: $19.1 billion (4%)
9.    Italy: $14.1 billion (2.9%)
10.    Spain: $13.9 billion (2.9%)
11.    Hong Kong: $10.3 billion (2.1%)
12.    United Arab Emirates: $10 billion (2.1%)
13.    Turkey: $9.5 billion (2%)
14.    Japan: $8.3 billion (1.7%)
15.    South Korea: $7.8 billion (1.6%)

W nawiasach podano udział eksportu do poszczególnych krajów w całym brytyjskim eksporcie (wg dostępnych danych za 2018 r.). Według danych Międzynarodowego Centrum Handlu obejmujących cały rok, w 2018 r. W. Brytania sprzedała na całym świecie produkty o wartości 484 mld USD(źródło http://www.worldstopexports.com/). W ciągu ostatnich kilku lat, wkład eksportu w ożywienie gospodarcze w UK był nieznaczny - wartość dóbr i usług eksportowanych z UK zmieniła się w bardzo niewielkim stopniu. Wartość importu UK również utrzymała się mniej więcej zbliżonym poziomie, dlatego saldo handlu zagranicznego miało bardzo niewielki wpływ na brytyjski wzrost PKB.

Inwestycje zagraniczne

W 2018 roku Wielka Brytania była 8. największym inwestorem na świecie (po Japonii, Chinach, Francji, Hong Kongu, Niemczech, Niderlandach i Kanadzie) – zainwestowała za granicą 50 mld USD (wg UNCTAD World Investment Report 2019). Była także jednym z największych na świecie odbiorców inwestycji zagranicznych – w ww. rankingu znalazła się na 6. miejscu (po USA, Chinach, Hong Kongu, Singapurze i Niderlandach), z wynikiem 64,5 mld USD. Należy jednak pamiętad, że w obydwu przypadkach odnotowano poważne spadki w porównaniu z rokiem poprzednim – w przypadku brytyjskich inwestycji za granicą o 57% (117,5 mld USD w 2017), a zagranicznych inwestycji w Wielkiej Brytanii o 36% (101,2 mld USD w 2017).

Skumulowana wartość brytyjskich inwestycji za granicą wyniosła na koniec 2018 roku 1 696,5 mld USD (co oznacza 5. miejsce na świecie – po USA, Hong Kongu, Chinach i Niderlandach oraz 2. w Europie – po Niderlandach), a inwestycji zagranicznych w Wielkiej Brytanii 1 890,4 mld USD (3. miejsce na świecie – po USA i Hongkongu oraz 1. w Europie).

Najważniejszymi inwestorami w Wielkiej Brytanii są: USA, Niderlandy, Luksemburg, Jersey, Japonia, Niemcy, Francja, Hiszpania i Kajmany, a odbiorcami inwestycji brytyjskich USA, Niderlandy, Luksemburg, Francja.

Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

Wielka Brytania jest członkiem m.in. takich organizacji jak: European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), European Investment Bank (EIB), International Monetary Fund (IMF), International Bank for Reconstruction and Development (World Bank), Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), World Trade Organization (WTO), G7, G20.

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Do końca stycznia 2020 r. Wielka Brytania pozostawała członkiem UE. Od 1 lutego 2020 do 31 grudnia 2020 obowiązuje okres przejściowy – W. Brytania pozostaje członkiem unii celnej z UE. Kształt przyszłych relacji gospodarczych określony ma być w wyniku negocjacji pomiędzy UK a UE.

Dwustronna współpraca gospodarcza

Gospodarcze umowy dwustronne

Polsko-brytyjskie stosunki gospodarcze regulują postanowienia dorobku prawnego Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 roku w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i dziewięciu innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864).

Szereg kwestii związanych z polsko-brytyjską współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy międzyrządowe. Najważniejsze z nich, to:

  • Umowa o zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu z 16 grudnia 1976 r.
  • Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z 8 grudnia 1987 r.

Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (intra-EU BIT) została wypowiedziana przez stronę polską (umowa obowiązywała do 22 listopada 2019 roku).

W związku z wyjściem UK z UE przewidywane są zmiany w dotychczasowych zasadach współpracy gospodarczej Polski, jak i całej UE z Wielką Brytanią.

Dwustronna wymiana handlowa

Wartości bezwzględne wymiany handlowej
W roku 2019 wartość wymiany towarowej pomiędzy Polską a Wielką Brytanią wyniosła ponad
19 mld euro. Wielka Brytania była trzecim największym pod względem wielkości odbiorcą polskiego eksportu (po Niemczech i Czechach). Polski eksport do Wielkiej Brytanii w 2019 r. wyniósł ponad 14 mld euro. Wartość polskiego importu z W. Brytanii obniżyła się w stosunku do roku poprzedniego, jednak przekroczyła 5 mld euro.

Tabela 1. Obroty towarowe Polski z Wielką Brytanią

 

2016

2017

2018

2019

 

mln EUR

Dyn. [%]

mln EUR

Dyn. [%]

mln EUR

Dyn. [%]

mln EUR

Dyn. [%]

Eksport

12 296

101,6

13 298

108,1

13 946

104,9

14 124

101,2

Import

4 682

97,6

4 949

105,7

5 566

112,5

5 312

95,4

Obroty

16 979

100,4

18 247

107,4

19 512

106,9

19 436

99,6

Saldo

7 614

-

8 349

-

8 379

-

8 812

-

                   

Źródło: Insigos – Ministerstwo Rozwoju.

Dynamika wymiany handlowej
W 2019 r. polski eksport do Wielkiej Brytanii zwiększył się o 1,2%, natomiast polski import z W. Brytanii spadł o 4,6%. Tym samym w roku 2019 obroty handlowe pomiędzy Polską a W. Brytanią spadły o 0,4%.

Struktura wymiany handlowej
W strukturze polskiego eksportu do UK dominują zwykle towary o wysokim stopniu przetworzenia. Najpopularniejsze kategorie w polskim eksporcie to m.in.: (i) wyroby przemysłu elektromaszynowego, (ii) urządzenia mechaniczne i elektryczne, (iv) pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające, (v) meble i części meblowe, (iii) artykuły rolno-spożywcze. Należy zaznaczyć, iż do sklepów w Wielkiej Brytanii trafia ponad ok 9 % polskiego eksportu z sektora rolno-spożywczego.

W przypadku towarów importowanych z UK do Polski, dominują również te o wysokim stopniu przetworzenia, jak np.: (i) wyroby przemysłu elektromaszynowego, (ii) wyroby przemysłu chemicznego, (iii) urządzenia mechaniczne.

Biorąc pod uwagę sektor usług, trzema najbardziej pożądanymi świadczeniami eksportowanymi do Wielkiej Brytanii są usługi transportowe, usługi w zakresie zarządzania biznesem i usługi informatyczne. 

Tabela 2. W. Brytania na tle głównych partnerów eksportowych Polski 

L.p. Nazwa kraju eksport (w mln. EURO)
1. Niemcy 62 229
2. Repubilka Czeska 14 059
3. Wielka Brytania 13 946
4. Francja 12 243
5. Włochy 10 160
6. Niderlandy 9 990 
7. Rosja 6 770
8. USA 6 152
9. Szwecja 6 123
10. Węgry 5 897
  POLSKA OGÓŁEM 221 040

Tabela 3. W. Brytania na tle głównych partnerów importowych Polski

L.p. Nazwa kraju import (w mln. EURO)
1. Niemcy 50 606
2. Chiny 26 203
3. Rosja 16 616
4. Włochy 10 160
5. Francja 8 239
6. Niderlandy 8 137
7. Republika Czeska 7 720
8. USA 6 417
9. Belgia 5 605
10. Wielka Brytania 5 566
  POLSKA OGÓŁEM 226 066

Źródło: Dane GUS za 2018 r.

Wzajemne inwestycje

Brytyjskie inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2018 r. miały charakter ujemny. Ogółem brytyjskie podmioty wycofały 329,2 mln euro z Polski. Podobnie było rok wcześniej. W 2017 r. brytyjskie podmioty wycofały 11,1 mln euro z Polski. Złożyło się na to: wycofanie 76,2 mln euro z akcji i innych form udziału oraz 402 mln euro z instrumentów dłużnych. Wielkości tej nie zrekompensował napływ w postaci reinwestowanych zysków w wysokości 467,2  mln euro.

Polskie inwestycje bezpośrednie w W. Brytanii w 2018 r. wyniosły 34,5 mln euro podobnie jak w 2017 r. kiedy to polskie BIZ w W. Brytanii wyniosły 38,9 mln euro. Wówczas złożyły się na to: inwestycje w wysokości 8,8 mln euro w akcje i inne formy udziałów kapitałowych, a także 38,3 mln euro inwestycji bezpośrednich w formie instrumentów dłużnych. Jednocześnie wysokość zysków reinwestowanych przez polskie podmioty miała charakter ujemny i wyniosła 8,2 mln euro.

Do największych inwestycji brytyjskich w Polsce należą: Tesco Plc (supermarkety), Imperial Tobacco Plc (przemysł tytoniowy), GlaxoSmithKline (farmacja), British Oxygen Corporation (gazy techniczne), AVIVA Plc (finanse), Bates Ltd (transport, magazyny), Cadbury’s Schweppes (art. spożywcze), Shell Overseas Holdings Ltd. (produkty naftowe), AstraZeneca (farmacja), Reuters Group Limited (SSC), Kainos (SSC). 

Zdaniem brytyjskiego ośrodka analitycznego Oxford Economics, do kluczowych czynników, decydujących o atrakcyjności Polski jako lokalizacji centrów usług firm UK należą: lokalizacja – bliskość geograficzna oraz polityczne i kulturowe więzi, a także kompetencje pracowników i otoczenie biznesowe 

Duże polskie firmy na rynku brytyjskim: Comarch (IT), Kulczyk Investment (consulting), Can Pak (opakowania),  In Post (logistyka), Fakro (okna), Impel ( nieruchomości), Inglot (kosmetyki), Pelion (farmaceutyka), Boryszew(motoryzacja), Krosnoglass (szkło dekoracyjne), Nowy Styl (krzesła, meble).

Wzrasta zainteresowanie polskich firm i osób fizycznych podejmowaniem działalności, głównie usługowej, na terenie Wielkiej Brytanii: rejestrowane są firmy z sektora budowlanego, polskie hurtownie, sklepy i restauracje. Wg szacunków British  Polish Chamber of Commerce, już 60 tys. Tego typu firm założonych przez Polaków funkcjonuje na terenie Wielkiej Brytanii.

Tabela 4. Inwestycje brytyjskie w Polsce i polskie w W. Brytanii.

Inwestycje zagraniczne
(dane: NBP)

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

inwestycje UK w PL (wielkość kapitału napływającego do PL)

w mln EUR

843

3 540

153

2 375

828,6

-56,1

-329,2

inwestycje PL w UK (wielkość kapitału odpływającego z PL)

w mln EUR

78

285

92

136

-197,7

37,6

34,5

Źródło: NBP (dane za 2019 r. nie są jeszcze dostępne)

Stan zobowiązań Polski na koniec roku z tytułu inwestycji bezpośrednich Wielkiej Brytanii w 2017 roku wyniósł 39 545 mln PLN. Z kolei stan należności Polski na koniec roku z tytułu inwestycji bezpośrednich w Wielkiej Brytanii w 2017 roku wyniósł 3 843 mln PLN.

Współpraca regionalna

Bezpośrednią współpracę z regionami brytyjskimi nawiązały poniższe polskie województwa: 

  • Województwo dolnośląskie – z regionem West Midlands (porozumienie o współpracy podpisane 21.10.2004 r. w Birmingham),
  • Województwo łódzkie – z regionem West Midlands (list intencyjny o współpracy podpisany 13.02.2006 r.),
  • Województwo śląskie – z Walią (porozumienie o współpracy podpisane z Rządem Walii 16.10.2002 r. w Cardiff).

Współpraca samorządów gospodarczych

Współpraca organizacji samorządów gospodarczych opiera się przede wszystkim na organizowaniu wzajemnych spotkań w celu rozwoju kontaktów wzajemnych. Współpraca ma charakter pracy bieżącej i nie odnotowuje się istnienia żadnych utrudnień dla dalszego jej rozwoju. 

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

Z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej temat przeszkód i barier w dostawach polskich towarów i usług do Wielkiej Brytanii przestał być aktualny. Mimo wyjścia UK z UE, w ramach okresu przejściowego, trwającego do końca 2020 r., ten stan obowiązuje nadal. Istniejące specyficzne wymagania odnośnie wprowadzania pewnych towarów na rynek brytyjski nie mają charakteru dyskryminacyjnego, gdyż stosowane są jednakowo wobec wszystkich dostawców. Dotyczy to w szczególności przepisów odnośnie kwarantanny zwierząt oraz bardziej niż w pozostałych krajach unijnych restrykcyjnych przepisów w zakresie wyrobów przemysłu meblarskiego (konieczność posiadania certyfikatów na niepalność używanych do ich produkcji materiałów).
W odniesieniu do przewozu zwierząt domowych z innych państw UE do Wielkiej Brytanii i ich wywozu obowiązują uproszczone procedury, których szczegóły dostępne są na stronie Department for Environment, Food and Rural Affairs.

Dostęp do rynku pracy

Od 1 maja 2004 roku, po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, obywatele polscy uzyskali takie same prawo do pracy na terenie Wielkiej Brytanii co obywatele starej „piętnastki”. Z dn. 30 kwietnia 2011 r. zniesiono obowiązek rejestracyjny Worker Registration Scheme, co oznaczało, że przestały istnieć wszelkie formalne bariery w celu podjęcia pracy przez polskich obywateli. Kwestia dostępu do brytyjskiego rynku pracy po 31 grudnia 2020 r. określona zostanie w toku negocjacji UK z UE.

Nabywanie i wynajem nieruchomości

W chwili obecnej nie istnieją żadne ograniczenia dla obywateli polskich w kwestii nabywania i wynajmowania nieruchomości.

System zamówień publicznych

Członkostwo W. Brytanii w UE oznaczało m.in., że prawo zamówień publicznych funkcjonujące w Wielkiej Brytanii było zgodne z dyrektywami unijnymi 2004/18/WE oraz 2004/17/WE. Dyrektywy zostały implementowane do prawa brytyjskiego przepisami Public Contracts Regulations 2006 oraz Utilities Contracts Regulations 2006. 

Instytucją brytyjską zajmującą się sprawami własności przemysłowej i intelektualnej jest UK Intellectual Property Office (www.ipo.gov.uk). Prawo brytyjskie w tej kwestii regulowane jest przepisami Copyright, Designs and Patents Act 1988. Zmiany dokonywane w prawie własności intelektualnej i przemysłowej od tamtego czasu dokonywane były przede wszystkim w celu implementacji dyrektyw unijnych.

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych

Można stwierdzić, iż obecnie nie ma istotnych różnic kulturowych w kontaktach biznesowych pomiędzy Polską a W. Brytania. Wraz z członkostwem Polski w UE zostały usunięte wszelkie ograniczenia ilościowe i pozataryfowe w obrocie handlowym z Wielką Brytanią. Brytyjski rynek jest bardzo wymagający – konkurencja jest bardzo duża. Ponadto jest to rynek klienta, a wybór dostawców jest duży. Szanse na zaistnienie mają tylko firmy, które są w stanie się wyróżnić i zagwarantować produkt wysokiej jakości, wsparty niezawodną obsługą. Bardzo istotna jest również presja na niskie ceny. Dodatkowo warto pamiętać o różnicach dotyczących standardów – od innego systemu miar, przez okna, które się inaczej otwierają, po żywność, gdzie certyfikat BRC jest niezbędny. Brytyjczycy oczekują ścisłej realizacji kontraktowych uzgodnień oraz dotrzymywania terminów. Brytyjskie firmy są bardzo konkretne (jeżeli wysyłają ofertę oczekują odpowiedzi niemal natychmiast). Negocjacje powinny być prowadzone w sposób konsekwentny, ale z dużą dozą realizmu (niewskazane jest proponowanie zbyt wysokiej ceny wyjściowej). Klient oczekuje, że cena będzie znacznie niższa, niż w Wielkiej Brytanii czy krajach Europy Zachodniej. Oprócz ceny istotny jest również czas dostawy. Korespondencję należy prowadzić w języku angielskim.

Przydatne kontakty i linki

Administracja gospodarcza:
British Government
Prime Minister's Office
Her Majesty Treasury
Office for Budget Responsibility
Department for Business, Energy and Industrial Relations 
Foreign and Commonwealth Office
Department for Environment, Food and Rural Affairs
Department for Transport
Bank of England
Office for National Statistics
UK Intellectual Property Office
Her Majesty Revenue and Customs
Department for International Trade
Ustawodawstwo
Financial Conduct Authority

Sądownictwo gospodarcze.
Organizacja wymiaru sprawiedliwości w Wielkiej Brytanii

• Anglia i Walia:
- Department of Justice
- Her Majesty’s Courts Service

• Szkocja:
- Scottish Executive
- Scottish Courts

• Irlandia Północna:
- Nortern Ireland Courts Service
 
Samorządy gospodarcze:
W Wielkiej Brytanii nie funkcjonuje samorząd gospodarczy w rozumieniu wspólnoty, do której należałyby wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

Do najważniejszych zrzeszeń o charakterze biznesowym należą:
Confederation of British Industry (CBI)
Federation of Small Businesses (FSB)
 
Prasa:
Financial Times
The Economist
The Times
Guardian
Daily Telegraph

Strony o charakterze handlowym:
British Polish Chamber of Commerce
British Chambers of Commerce
Companies House
Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH S.A. w Londynie


Data aktualizacji: 31 marca 2020 r.