Wirusowe zapalenie wątroby typu A
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw typu A) jest chorobą wywoływaną przez wirus A zapalenia wątroby z rodziny Picornaviridae (HAV), który jest odporny na działanie czynników zewnętrznych (temperatura, substancje chemiczne).
Choroba występuje na całym świecie, szczególnie często na terenach o nieprawidłowym stanie sanitarnym i higienicznym.
Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową poprzez zakażone produkty żywnościowe (zwłaszcza warzywa i owoce nie poddane właściwej obróbce termicznej) oraz przez zakażoną wodę, a także poprzez kontakt bezpośredni z zakażonym człowiekiem (np. przeniesienie wirusa poprzez nieumyte po wyjściu z toalety ręce), kontakty seksualne z osobą zakażoną lub chorą. Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa wywołującego wzw typu A.
U osób dorosłych częstym objawem wzw typu A jest żółtaczka
Objawy takie jak gorączka, brak apetytu, nudności czy wymioty pojawiają się od 2 do 7 tygodni od momentu zakażenia i mogą trwać nawet przez wiele tygodni. U około 15% pacjentów objawy nawracają lub trwają ciągle nawet przez okres 6-9 miesięcy. U dzieci ponad 90% przypadków zakażenia tym wirusem przebiega bez żółtaczki oraz bez żadnych objawów (lub z objawami niespecyficznymi).
Osoby zakażone HAV są zakaźne nawet w okresie 2 tygodni przed pojawieniem się u nich pierwszych objawów i około tygodnia (czasem więcej) po ich ustąpieniu. Wzw typu A występuje na całym świecie, a podstawą w zapobieganiu zakażeniom jest przestrzeganie zasad higieny, w tym przy przygotowywaniu i spożywaniu posiłków.
Nie ma specyficznego leczenia, dostępna jest natomiast skuteczna szczepionka.
Do grup wysokiego ryzyka zakażenia zalicza się osoby wyjeżdżające do krajów o wysokim stopniu endemiczności, jak również mężczyzn mających seks z mężczyznami. Stąd podróżującym w rejony endemiczne oraz osobom o określonych preferencjach seksualnych zalecane są szczepienia przeciw wzw typu A.
Osobom z bliskiego kontaktu z osobą zakażoną zaleca się profilaktyczne podanie szczepionki przeciw wzw typu A. Szczepienie podane w ciągu 14 dni od kontaktu z wirusem może zapobiec zachorowaniu lub znacznie złagodzić jego przebieg.
W Polsce w roku 2025 odnotowano znaczący wzrost zachorowań na wzw typu A (1085 przypadków w porównaniu do 318 w 2024 r.), natomiast w woj. zachodniopomorskim zarówno w 2024 jak i 2025 roku odnotowano nieznaczny wzrost zachorowań (24 i 26 w porównaniu do 9 przypadków w 2023 r.). W toku prowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalone zostały 3 ogniska domowe zachorowań. Ponadto w niektórych przypadkach ustalona została seksualna droga transmisji zakażeń wśród mężczyzn mających seks z mężczyznami, a także wtórne zakażenia drogą pokarmową. Część chorych podała w wywiadach epidemiologicznych informację dot. spożywania m. in. surowych, niemytych warzyw i owoców, a także spożywania posiłków w lokalach gastronomicznych, które były wskazywane przez osoby chore jako miejsca spożywania posiłków.
