Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Szczecinie

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW typu A) jest chorobą wywoływaną przez wirus A zapalenia wątroby z rodziny Picornaviridae (HAV), który jest odporny na działanie czynników zewnętrznych (temperatura, substancje chemiczne).

Choroba występuje na całym świecie, szczególnie często na terenach o nieprawidłowym stanie sanitarnym i higienicznym.

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową poprzez skażoną żywność lub wodę, w tym m.in. warzywa i owoce spożywane bez odpowiedniego umycia lub przygotowania, a także poprzez kontakt bezpośredni z zakażonym człowiekiem (np. przeniesienie wirusa poprzez nieumyte po wyjściu z toalety ręce), kontakty seksualne z osobą zakażoną lub chorą. Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa wywołującego WZW typu A.

U osób dorosłych częstym objawem WZW typu A jest żółtaczka. Objawy takie jak gorączka, brak apetytu, nudności czy wymioty pojawiają się od 2 do 7 tygodni od momentu zakażenia i mogą trwać nawet przez wiele tygodni. U około 15% pacjentów objawy nawracają lub utrzymują się nawet przez okres 6-9 miesięcy. U dzieci ponad 90% przypadków zakażenia tym wirusem przebiega bez żółtaczki oraz bez żadnych objawów (lub z objawami niespecyficznymi). Do objawów zakażenia należą również osłabienie, objawy grypopodobne, ciemny mocz oraz jasny stolec.

Osoby zakażone HAV są najbardziej zakaźne w okresie 1–2 tygodni przed pojawieniem się pierwszych objawów oraz w pierwszych dniach choroby. Większość przypadków uznawana jest za niezakaźne po upływie pierwszego tygodnia od wystąpienia żółtaczki.

Podstawą w zapobieganiu zakażeniom jest przestrzeganie zasad higieny, w tym przy przygotowywaniu i spożywaniu posiłków. Nie ma specyficznego leczenia, dostępna jest natomiast skuteczna szczepionka.

Do grup wysokiego ryzyka zakażenia zalicza się osoby wyjeżdżające do krajów o wysokim stopniu endemiczności, jak również mężczyzn mających seks z mężczyznami. Szczególnie narażone na zakażenie są również osoby pracujące w gastronomii i przy produkcji żywności, pracownicy ochrony zdrowia oraz osoby mające częsty kontakt z dużymi grupami ludzi, np. w szkołach i przedszkolach. Analizy epidemiologiczne wskazują, że zachorowania obserwowane są również w innych środowiskach zbiorowego przebywania ludzi, w tym w placówkach oświatowych oraz podmiotach leczniczych, co może sprzyjać dalszemu szerzeniu się zakażeń. Wszystkim ww. osobom zalecane są zatem szczepienia przeciw WZW typu A.

Do podstawowych działań profilaktycznych należy dokładne mycie rąk przed przygotowywaniem i spożywaniem posiłków oraz po skorzystaniu z toalety.

Osobom, które miały bliski kontakt z osobą zakażoną zaleca się profilaktyczne podanie szczepionki przeciw WZW typu A. Szczepienie podane w ciągu 14 dni od kontaktu z wirusem może zapobiec zachorowaniu lub znacznie złagodzić jego przebieg.

Należy podkreślić, że zarówno w Polsce, jak i w województwie zachodniopomorskim, już w pierwszym półroczu 2026 r. odnotowano więcej zachorowań na WZW typu A niż w całym 2025 r.

 

	01.01.2026 r.- 30.06.2026 r.	01.01.2025 r.- 31.12.2025 r.
Polska	1312	1085
woj. zachodniopomorskie	80	26

Tab.: Porównanie liczby przypadków w Polsce i woj. zachodniopomorskim.

 

W województwie zachodniopomorskim obserwowany jest wyraźny trend wzrostowy liczby zachorowań na WZW typu A. Wzrost liczby zachorowań wystąpił również na poziomie krajowym, co wskazuje na utrzymujące się ryzyko szerzenia się zakażeń HAV. Sytuacja ta podkreśla konieczność wzmacniania działań profilaktycznych, w szczególności promocji szczepień ochronnych, edukacji w zakresie zasad higieny osobistej i bezpieczeństwa żywności oraz działań ukierunkowanych na grupy zwiększonego ryzyka i środowiska, w których istnieje możliwość wystąpienia wtórnych zakażeń.

Warto więc zainwestować w zdrowie i zapobiegać zachorowaniom na WZW typu A poprzez szczepienie. W celu uzyskania odporności zalecane jest przyjęcie jednej dawki szczepionki oraz podanie dawki uzupełniającej w celu zapewnienia długotrwałej ochrony. Dawka uzupełniająca powinna być podana w okresie między 6 a 12 miesięcy po przyjęciu pierwszej dawki.