Blokada naszej ustawy przez prezydenta uderza w portfele milionów Polaków. Karol Nawrocki opowiedział się nie po stronie kierowców, przedsiębiorców, rolników, wszystkich tych, którzy tankują paliwo, ale po stronie wielkich koncernów energetycznych. Podatek, który miał przynieść budżetowi państwa i podatnikom cztery miliardy złotych zysku „rozpłynął się” i to jest z naszej perspektywy bardzo niepokojące. Decyzja prezydenta jest niezrozumiała. Od dziś każdy grosz na stacjach benzynowych w górę będzie miał swój adres – to Pałac Prezydencki. Z pakietu Ceny paliwa Niżej zrobił nam się CKN, czyli Ceny Karola Nawrockiego. Wszyscy, którzy będą tankować paliwo muszą mieć tego świadomość

- podkreślił Wiceminister Energii Konrad Wojnarowski.

Jeśli chodzi o uzasadnienie decyzji Prezydenta, jest ono z prawnego punktu widzenia zupełnie niezrozumiałe. Mówimy o nadzwyczajnych podatkach, nadzwyczajnych zyskach i nieprzewidywalnych sytuacjach. To normalne, że takie rozwiązania wprowadza się właśnie w takim trybie. Tak postępowano zarówno w Polsce, jak i we wszystkich państwach Unii Europejskiej

- zaznaczył Wiceminister Energii Wojciech Wrochna, dodając:

Kryzys paliwowy doprowadził do bardzo istotnego i szybkiego wzrostu cen na rynkach hurtowych, co automatycznie przełożyło się na wysokie ceny paliw dla odbiorców detalicznych. Jednocześnie znaczna część przedsiębiorstw paliwowych miała kontrakty umożliwiające im zakup paliw jeszcze po wcześniejszych, niższych cenach i sprzedaż już po cenach wyższych. Prowadziło to do istotnego zwiększenia marż na produktach rafineryjnych, czego konsekwencją mogą być nadzwyczajne zyski tych spółek.

Odpowiedź na nadzwyczajne zyski osiągnięte w czasie kryzysu

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o podatku od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych została przygotowana jako odpowiedź na wyjątkową sytuację na światowym rynku ropy naftowej i paliw.

W pierwszej połowie 2026 r. eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie oraz zakłócenia dostaw ropy doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen surowca i paliw. Skutki odczuli kierowcy, przedsiębiorcy oraz cała gospodarka.

W odpowiedzi państwo uruchomiło pakiet CPN – Ceny Paliw Niżej, którego koszt wyniósł ok. 4,7 mld zł.

Jednocześnie część przedsiębiorstw działających na rynku paliw osiągnęła marże znacząco wyższe niż w standardowych warunkach rynkowych.

Wpływy z podatku miały pomóc sfinansować działania chroniące obywateli i gospodarkę przed skutkami kryzysu.

Windfall tax – założenia proponowanego rozwiązania

Projekt nie przewidywał opodatkowania całej działalności przedsiębiorstw paliwowych ani wszystkich osiąganych przez nie zysków.

Podatek miał obejmować wyłącznie nadzwyczajną część marży osiągniętej od 1 marca do 31 grudnia 2026 r.

Mechanizm został skonstruowany w taki sposób, aby obejmował wyłącznie wyniki wykraczające poza standardową działalność przedsiębiorstw.

Oznaczało to, że:

• punktem odniesienia była średnia marża osiągnięta przez przedsiębiorstwo w 2025 r.
• poziom referencyjny został dodatkowo podwyższony o 20%
• dopiero nadwyżka ponad ten poziom miała zostać objęta podatkiem
• stawka podatku wynosiła 60% wyłącznie od tej nadwyżki

W praktyce przedsiębiorstwa, które nie osiągnęły nadzwyczajnych wyników finansowych, nie zostałyby objęte nowym podatkiem.

Nowe przepisy miały dotyczyć przede wszystkim:

• producentów paliw ciekłych
• importerów paliw posiadających odpowiednie koncesje

Rozwiązanie miało ograniczyć ryzyko nadmiernego obciążenia podatników oraz zapewnić proporcjonalność nowych przepisów.

Prezydent skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego

24 lipca 2026 r. Prezydent RP skierował ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej.

Oznacza to, że do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny ustawa nie może zostać podpisana ani wejść w życie. W praktyce oznacza to wstrzymanie wdrożenia nowych rozwiązań.

Prezydent wskazał przede wszystkim na objęcie podatkiem okresu rozpoczynającego się przed wejściem ustawy w życie, podnosząc zarzut naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz.

Ostateczna ocena zgodności ustawy z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego.

Podatek od nadzwyczajnych zysków jest rozwiązaniem stosowanym w sytuacjach wyjątkowych, gdy określone sektory gospodarki osiągają ponadprzeciętne korzyści wynikające przede wszystkim z zewnętrznych czynników rynkowych, a nie wyłącznie z poprawy efektywności działalności.

Około 4 mld zł na finansowanie ewentualnych działań osłonowych zablokowane

Zgodnie z oceną skutków regulacji, wpływy z podatku miały wynieść łącznie około 4 mld zł:

• 3,8 mld zł w 2026 r.
• 0,2 mld zł w 2027 r.

Środki miały zwiększyć dochody budżetu państwa i pomóc finansować działania osłonowe ograniczające skutki wysokich cen paliw dla obywateli i przedsiębiorców.

Planowane wpływy odpowiadały około 85% kosztów programu CPN – Ceny Paliw Niżej.

Podatek miał być dodatkowym, czasowym źródłem dochodów do budżetu, które mogło wesprzeć finansowanie podobnych działań w przypadku ponownego wystąpienia gwałtownych zawirowań na rynku paliw.

Rozwiązania tego typu były już wcześniej stosowane

Mechanizmy polegające na przejmowaniu części nadzwyczajnych przychodów lub dochodów przedsiębiorstw, aby sfinansować ochronę odbiorców, funkcjonowały już wcześniej w polskim systemie prawnym.

W latach 2022-2023 wprowadzono m.in.:

• odpis od nadzwyczajnych przychodów producentów energii elektrycznej finansujący zamrożenie cen energii
• rozwiązania dotyczące rynku gazu, z których finansowano system rekompensat
• składkę solidarnościową od nadmiernych dochodów przedsiębiorstw sektora węgla i koksu