Komenda Wojewódzka
Państwowej Straży Pożarnej
w Poznaniu

Upał to pojęcie meteorologiczne opisujące stan pogody, gdy temperatura powietrza przy ziemi przekracza +30 °C. Co powinieneś wiedzieć podczas upałów?

Upał to stan pogody, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15 a 18, a nie jak się powszechnie sądzi - w południe, zaś największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12-13.

• dzieci i osoby starsze nie powinny wychodzić z domu, a jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy;
• należy nawadniać organizm – pić dużo wody, najlepiej niegazowanej;
• pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50-60 °C;
• należy ograniczyć opalanie, ponieważ zbyt długie przebywanie na słońcu jest szkodliwe dla organizmu, który łatwo może ulec przegrzaniu, a skóra poparzeniu. Należy przebywać na słońcu nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. stosując przy tym kremy ochronne;
• w ciągu dnia należy zamykać w domu okna i żaluzje, by ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń (szczególnie po stronie nasłonecznionej). Okna należy otwierać nocą, kiedy temperatura jest niższa – jeżeli oczywiście warunki bezpieczeństwa na to pozwalają;
• należy unikać forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia. Wysiłek fizyczny, jak np. bieganie może doprowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni spowodowanych odwodnieniem i utratą minerałów, przegrzaniem organizmu lub udaru cieplnego;
• należy nosić lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach. Wspomoże to właściwą termoregulację organizmu;
• należny unikać picia kawy oraz napojów zawierających duże ilości cukru – sprzyjają one odwodnieniu organizmu;
• osoby przyjmujące leki, powinny być w kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić jaki wpływ mają one na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową;
• jeśli odczuwamy zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, należy skontaktować się z dyspozytorem medycznym, dzwoniąc pod numer alarmowy. Jeśli to możliwe należy przenieść się w chłodne miejsce;
• należny unikać skrajnych temperatur – osoby, które pracują w klimatyzowanych pokojach nie powinny od razu wychodzić na zewnątrz, gdzie panuje upał – może to spowodować szok termiczny, zwłaszcza u starszych i bardzo młodych ludzi;
• będąc nad wodą należy pamiętać, że nie wolno gwałtownie wchodzić do niej bezpośrednio po opalaniu – zanim zaczniemy pływać, należy opłukać ciało wodą, do której wchodzimy i dopiero wtedy powoli się w niej zanurzyć;
• będąc w podróży, należy częściej robić przerwy i odpoczywać w zacienionych miejscach, by złagodzić negatywny wpływ wysokich temperatur na koncentrację;
• w upalne dni należy przygotowywać lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin, a unikać tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm;
• należy unikać spożywania alkoholu, ponieważ sprzyja to odwodnieniu organizmu.
• Aktualne ostrzeżenia pogodowe przekazywane przez IMGW znajdziesz tutaj

Latem, gdy temperatura na zewnątrz jest wysoka, wnętrze samochodu może szybko przekształcić się w piekarnik, stanowiąc śmiertelne zagrożenie dla pozostawionych w nim dzieci i zwierząt. Przy temperaturze zewnętrznej wynoszącej 26°C, wnętrze samochodu nagrzewa się w zastraszającym tempie:

1. Po 10 minutach: Temperatura wewnątrz samochodu może osiągnąć 37°C.
2. Po 20 minutach: Temperatura wzrasta do 42°C.
3. Po 30 minutach: Temperatura sięga 45°C.
4. Po 60 minutach: Temperatura może osiągnąć aż 50°C.

Jak zapobiegać tragediom?

1.  Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w zamkniętym samochodzie, nawet na chwilę.
2.  Zawsze sprawdzaj tylne siedzenia, zanim zamkniesz samochód.
3.  Jeśli zauważysz dziecko lub zwierzę w zamkniętym samochodzie, natychmiast zadzwoń na numer alarmowy 112.

Dzieci i zwierzęta są szczególnie narażone na niebezpieczeństwo związane z wysoką temperaturą, ponieważ ich organizmy szybciej się przegrzewają. Wysokie temperatury mogą prowadzić do udaru cieplnego, odwodnienia, uszkodzeń mózgu, a nawet śmierci.
Pamiętaj, że nawet kilka minut może zdecydować o życiu lub śmierci. Dbaj o bezpieczeństwo swoich najbliższych i nie narażaj ich na niepotrzebne ryzyko.

Tak, ale tylko w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dziecka lub zwierzęcia zamkniętego w pojeździe - wybicie szyby może być uzasadnione (to „stan wyższej konieczności" o którym mówi art. 26 par. 1 Kodeksu karnego). Przed podjęciem takiej decyzji warto jednak:

1. Ocenić sytuację: Sprawdź, czy dziecko lub zwierzę rzeczywiście znajduje się w niebezpieczeństwie, np. w przypadku upału, gdy wnętrze pojazdu szybko się nagrzewa.
2. Spróbować znaleźć właściciela: Rozejrzyj się wokół, czy nie ma właściciela pojazdu. Możesz też poprosić o ogłoszenie przez głośniki w pobliskim sklepie czy centrum handlowym.
3. Skontaktować się z służbami ratunkowymi: Zadzwoń na numer alarmowy 112 i poinformuj o sytuacji. Operatorzy mogą udzielić ci dalszych instrukcji lub wysłać pomoc.
4. Podejmij działanie: Jeśli ocenisz, że nie ma czasu na czekanie na pomoc, a życie dziecka lub zwierzęcia jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, wybicie szyby może być konieczne.

   ---

   Opracował: Zespół Prasowy Wielkopolskiego Komendanta Woljewódzkiego PSP 

Fale upałów stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń pogodowych dla zdrowia publicznego. Długotrwałe utrzymywanie się wysokich temperatur może prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego, udaru cieplnego, pogorszenia stanu zdrowia osób przewlekle chorych, zwiększonej liczby pożarów oraz przeciążenia infrastruktury energetycznej i wodociągowej. W związku z tym zaleca się podjęcie następujących działań:

1. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:
   • Organizowanie uroczystości szkolnych oraz innych z udziałem dzieci i młodzieży w godzinach porannych.
   • Maksymalne skracanie czasu trwania wydarzeń odbywających się na otwartej przestrzeni.
   • Organizowanie wydarzeń w pomieszczeniach klimatyzowanych lub miejscach zacienionych.
   • Zapewnienie uczestnikom stałego dostępu do wody pitnej.
   • Zapewnienie zabezpieczenia medycznego.
   • Zapewnienie odpowiednich warunków transportu dzieci oraz miejsc ich pobytu podczas wypoczynku letniego.
   • Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w zamkniętych pojazdach.
2. Ochrona osób szczególnie narażonych:
   • Zwrócenie szczególnej uwagi na osoby starsze, samotne, przewlekle chore, w kryzysie bezdomności oraz osoby z niepełnosprawnościami.
   • Monitorowanie sytuacji osób wymagających wsparcia oraz udzielanie niezbędnej pomocy.
   • Zaangażowanie organizacji pozarządowych do wsparcia osób szczególnie wrażliwych.
   • Zapewnienie dostępu do wody pitnej i chłodnych pomieszczeń.
3. Bezpieczeństwo zwierząt:
   • Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem zwierząt w zamkniętych pojazdach.
   • Zapewnienie dostępu do wody dla zwierząt domowych i wolno żyjących, w szczególności w przestrzeni publicznej.
   • Zapewnienie zwierzętom domowym i hodowlanym zacienionych i przewiewnych miejsc.
4. Organizacja miejsc schronienia przed upałem:
   • Organizowanie i udostępnianie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej lub innych odpowiednich obiektach.
   • Uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych.
   • Tworzenie dodatkowych punktów dostępu do wody pitnej.
   • Opracowanie mapy dostępnych miejsc chłodu, kurtyn wodnych i punktów poboru wody oraz przekazywanie mieszkańcom informacji o ich lokalizacji.
5. Infrastruktura i zaopatrzenie:
   • Kontrola stanu sieci energetycznych i instalacji elektrycznych przez administratorów budynków.
   • Racjonalizacja zużycia energii elektrycznej w związku ze zwiększonym obciążeniem systemów klimatyzacyjnych.
   • Zapewnienie sprawności urządzeń klimatyzacyjnych w środkach transportu zbiorowego.
   • Ograniczanie zużycia wody w okresach największego zapotrzebowania.
   • Zalecanie podlewania terenów zielonych w godzinach porannych lub nocnych.
   • Zalecenie monitorowania stanu i prawidłowości funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych.
   • Monitorowanie jakości wody.
6. Bezpieczeństwo imprez masowych i zgromadzeń:
   • Zapewnienie uczestnikom imprez masowych i zgromadzeń:
     • dostępu do wody pitnej,
     • miejsc zacienionych,
     • odpowiedniego zabezpieczenia medycznego.
   • Ograniczanie sprzedaży i spożycia alkoholu podczas wydarzeń odbywających się w warunkach wysokiej temperatury.
   • Analiza możliwości ograniczenia, przełożenia lub odwołania wydarzeń w przypadku wystąpienia ekstremalnych temperatur.
7. Ochrona pracowników:
   • Stosowanie środków ochrony pracowników wykonujących pracę w wysokich temperaturach, w tym wykonywanie cyklicznych pomiarów temperatury w miejscu pracy, skracanie czasu pracy, wprowadzenie rotacji pracowników na stanowiskach oraz zapewnienie napojów.
   • Stosowanie aktualnych zaleceń Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących ochrony pracowników przed wysokimi temperaturami.
   • Dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych, w szczególności w przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni.
   • Stosowanie się do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy pt. „Praca w wysokich i niskich temperaturach”.
   • Zalecenia dla pracodawców w Poradniku „Dobry klimat w pracy”  www.gov.pl/rodzina(odnośnik zewnętrzny).
8. Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:
   • Zwiększenie aktywności organów kontrolnych nad niestrzeżonymi akwenami i miejscami gdzie obowiązuje zakaz kąpieli.
   • Zwiększenie liczby ratowników wodnych na kąpieliskach i w miejscach wykorzystywanych do kąpieli.
   • Intensyfikacja działań informacyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania z akwenów.
9. Ochrona przeciwpożarowa:
   • Zwiększenie monitoringu zagrożenia pożarowego.
   • Wprowadzenie adekwatnych ograniczeń w dostępie do lasów w przypadku wysokiego lub ekstremalnego zagrożenia pożarowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
   • Prowadzenie kampanii informacyjnych dotyczących zakazu używania otwartego ognia na terenach leśnych i przyległych oraz terenach uprawnych.
10. Informowanie mieszkańców:
    • Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych oraz zaleceń dotyczących postępowania podczas upałów.
    • Wykorzystywanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji, w tym stron internetowych, mediów społecznościowych, systemów powiadamiania SMS oraz lokalnych środków przekazu.
    • Informowanie o lokalizacji miejsc chłodu, punktów dostępu do wody oraz dostępnych formach pomocy dla osób szczególnie narażonych.

      ---

      Opracował: Wielkopolski Urząd Wojewódzki