Komenda Wojewódzka
Państwowej Straży Pożarnej
w Poznaniu

Dziś w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu odbyło się szkolenie dla funkcjonariuszy PSP pionu kontrolno-rozpoznawczego z komendy wojewódzkiej oraz Komendy Miejskiej PSP w Poznaniu, poświęcone budowlom ochronnym i miejscom doraźnego schronienia (MDS) – ich roli w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej oraz zasadom projektowania i dobrym praktykom w tym zakresie.

Szkolenie zrealizowane zostało w formie panelu dyskusyjnego przy udziale rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych Dariusza Monarchy. Miało na celu przedstawienie, jak skutecznie należy przygotować obiekty do działań w sytuacjach zagrożeń, które mogą wymagać czasowego zapewnienia schronienia ludności, m.in. podczas katastrof naturalnych, awarii technicznych czy innych zdarzeń kryzysowych. Omówiono zarówno podstawy wyznaczania i funkcjonowania MDS, jak i praktyczne aspekty ich organizacji.

Podczas spotkania zwrócono uwagę na to, że miejsca doraźnego schronienia mogą być wyznaczane w istniejących i nowoprojektowanych obiektach. Kluczowe znaczenie mają tu m.in. odpowiednia lokalizacja, konstrukcja zapewniająca ochronę przed zagrożeniami, dostęp do mediów, możliwość ewakuacji oraz warunki sanitarne i logistyczne.

Istotnym elementem dyskusji było omówienie dobrych praktyk, które mogą znacząco poprawić funkcjonalność obiektów ochronnych i MDS w realnych warunkach działań ratowniczych. Podkreślono różny zakres zadań funkcjonariuszy PSP dotyczący sprawdzenia potencjalnych obiektów ochronnych oraz wytypowania i przygotowania MDS przez organy ochrony ludności.

Zakres omawianych zagadnień jest stosunkowo nowy i wymaga dalszego pogłębiania wiedzy oraz doskonalenia kompetencji funkcjonariuszy. Jednym z wniosków wynikających ze spotkania jest potrzeba włączenia w taką wymianę informacji również organów odpowiedzialnych za ochronę ludności.

Zakres tematyczny w tym obszarze obejmuje następujące akty prawne:

1. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. poz. 1907).
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.).
3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 lutego 2025 r. w sprawie kryteriów uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne (Dz. U. poz. 235).
4. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 lipca 2025 r. w sprawie sposobu przygotowania obiektu zbiorowej ochrony do użycia, szczegółowych warunków eksploatacji budowli ochronnych, zapewnienia porządku w ich obrębie oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. poz. 933).
5. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (Dz. U. poz. 932).
6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne (Dz. U. poz. 1070).
7. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (Dz. U. poz. 1548).

Warto zaznaczyć, że w 2025 roku strażacy PSP dokonywali sprawdzeń obiektów wskazanych przez samorządy, które potencjalnie mogą pełnić funkcje budowli ochronnych. Komendanci miejscy i powiatowi PSP z terenu wielkopolski wydali łącznie 191 stanowisk dla sprawdzonych budowli ochronnych. Żaden ze sprawdzonych obiektów nie spełnia wszystkich wymaganych funkcji ochronnych - nie może zostać uznany jako schron lub ukrycie, zgodnie z obowiązującymi dziś przepisami prawa. Jednak w 145 przypadkach stwierdzono możliwość spełnienia funkcji ochronnych po dostosowaniu/modernizacji obiektu. Ponadto 46 obiektów sprawdzonych w 2025 roku nie spełnia choćby jednej funkcji ochronnej. W przypadku, kiedy na danym terenie nie ma zapewnionej odpowiedniej liczby schronów lub ukryć, organizuje się miejsca doraźnego schronienia, poprzez zaadaptowanie w ciągu 72 godzin przestrzeni istniejących budynków, w sytuacji kryzysowej.

Dodatkowo pod koniec grudnia 2025 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komenda Główna PSP uruchomili aplikację "GDZIE SIĘ UKRYĆ" (gdziesieukryc.pl), w której znajdują się punkty schronienia (PS), czyli miejsca w funkcjonujących dziś obiektach, wskazane jako natymiastowe miejsca schronienia, bez przystosowania i organizowania, na wypadek np. anomalii pogodowej. 

 

---

Opracowanie: st. bryg. Daniel Kuchowicz, mł. asp. Martin Halasz, KW PSP w Poznaniu
Zdjęcia: mł. asp. Martin Halasz, KW PSP w Poznaniu