Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców
Podstawą opracowania niniejszej analizy jest art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.). Na podstawie obowiązujących przepisów, kontrole przeprowadza się zgodnie z okresowym planem kontroli po uprzednim dokonaniu okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej (kontrola planowana).
Analiza obejmuje identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. W oparciu o wyniki analizy określa się zasady umożliwiające przypisanie przedsiębiorców do jednej z następującej kategorii ryzyka: niskie, średnie, wysokie. Sposób analizy określa organ nadrzędny. W tym przypadku jest to Główny Inspektor Sanitarny.
Zgodnie z art. 55a ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, organ może przeprowadzić kontrolę planowaną przedsiębiorcy, który został przypisany do jednej z kategorii ryzyka, o których mowa w art. 47 ust.1, w przypadku:
- niskiego ryzyka- nie częściej niż raz w ciągu 5 lat
- średniego ryzyka – nie częściej niż raz w ciągu 3 lat
- wysokiego ryzyka – tak często, jak to jest konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka wystąpienia
Poniższe informacje dotyczą kontroli planowych. Ponadto organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach nadzoru prowadzą również kontrole pozaplanowe, które podejmowane są m.in. w związku z:
- podejrzeniem zagrożenia życia lub zdrowia,
- zgłoszeniami interwencyjnymi,
- koniecznością sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych lub zarządzeń decyzji nakazujących usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Inne czynniki wpływające na zwiększenie częstotliwości kontroli:
• obiekt może zostać zakwalifikowany do wyższej kategorii ryzyka z uwagi na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości,
•częstotliwość kontroli wynikająca z przepisów prawa,
• uzasadnienie podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
Zasady częstotliwości kontroli wynikające z kategorii ryzyka stosuje się z uwzględnieniem przepisów szczególnych, które mogą określić inne częstotliwości lub procedury kontroli w danym obszarze.
W każdym przypadku, właściwy terenowo państwowy powiatowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w danym obiekcie, kierując się innymi uzasadnionymi czynnikami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej.
1. Branża spożywcza
Nie stosuje się art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, ponieważ zasady i tryb kontroli wynikają z przepisów odrębnych.
Podstawa prawna:
- Rozporządzenie (UE) 2017/625 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie urzędowych kontroli
oraz krajowe przepisy wykonawcze, m.in.:
- ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
- zarządzenie Głównego Inspektora Sanitarnego nr 291/19 z dnia 13 grudnia 2019 r. zmieniające zarządzenie w sprawie procedury przeprowadzania urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, częstotliwość i zakres kontroli urzędowych prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uzależnione od kategorii ryzyka, jaką przypisano danemu zakładowi spożywczemu. W procedurze wprowadzonej ww. zarządzeniem GIS jest instrukcja dotyczącą kryteriów oceny zakładu produkcji/obrotu żywnością/żywienia zbiorowego/materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, która określa kryteria oceny zakładu uwzględniając rodzaj ryzyka -ryzyko niskie, średnie i duże a także kategoryzacja zakładów w oparciu o profil działalności. Kategoria nie jest przypisywana raz, w każdej chwili może ulec zmianie. Na podstawie ustaleń kontrolnych może zostać podwyższona, obniżona lub utrzymana.
2. Obszar produktów biobójczych
|
Analiza ryzyka |
||
|
wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów biobójczych. Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów w zakresie naruszenia przepisów dotyczących produktów biobójczych. |
|
|
średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej uchybienia w zakresie przepisów ustawy o produktach biobójczych opisanych w art. 46 ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 2
Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru w zakresie:
|
|
|
Inne przesłanki: |
Brak zapewnienia zgodności z przepisami rozporządzenia REACH i CLP m.in:
W przypadku konfekcjonerów produktów biobójczych
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego ryzyka. |
|
|
niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne, drobne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów biobójczych |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Interwencje lub pojedyncze skargi konsumenckie w zakresie naruszenia innych niż wskazanych dla wyższych poziomów ryzyka przepisów dotyczących produktów biobójczych |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego i średniego ryzyka. Brak innych przesłanek do kwalifikacji wysokiego lub średniego ryzyka. |
|
3. Obszar produktów kosmetycznych
|
Analiza ryzyka – osoby odpowiedzialne |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie dotyczące podejrzeń niewłaściwej jakości zdrowotnej lub informacje od innych organów zakresie przepisów dotyczących w szczególności art. 10, 11 (dokumentacja i raport bezpieczeństwa) np. brak dokumentacji, brak raportu lub brak w raporcie istotnych danych (załącznik I), 14 i 15 (ograniczenia odnoszące się do substancji) rozporządzenia 1223/2009. |
|
|
średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej uchybienia w zakresie przepisów dotyczących:
Uchybienia w zakresie oznakowania produktów kosmetycznych (art. 19 i 20 rozporządzenia 1223/2009). Uchybienia w zakresie art. 13 rozporządzenia 1223/2009 Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego ryzyka. |
|
|
niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne, drobne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych nie wskazanych w poprzednich pkt dot. dużego i średniego ryzyka. Nieścisłości lub brak aktualizacji zgłoszenia produktu. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych np. uchybienia w zakresie oznakowania produktów kosmetycznych, uchybienia w zakresie art. 13 rozporządzenia 1223/2009 (zgłaszanie np. bark zgłoszenia). |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. Brak innych przesłanek do kwalifikacji dużego lub średniego ryzyka. |
|
|
Analizy ryzyka – wytwórcy – art. 8 rozporządzenia 1223/2009: |
||
|
wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje np. od podmiotów zlecających wytworzenie produktu, informacje od innych organów. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
|
średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone uchybienia w systemie GMP nie wpływające w sposób znaczący na bezpieczeństwo produktu kosmetycznego. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Interwencje od podmiotów zlecających wytworzenie produktu, informacje od innych organów. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych:
Brak współpracy w czasie kontroli. Braki naruszeń kwalifikujących do dużego ryzyka. |
|
|
niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Wyniki poprzednich kontroli:
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje od podmiotów zlecających wytworzenie produktu lub informacje od innych organów nadzoru. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych: perfumy, produkty z dużą zawartością alkoholu lub niskiego ryzyka mikrobiologicznego Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. |
|
|
Analizy ryzyka - dystrybutorzy: |
||
|
wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych:
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie, informacje od innych organów |
|
|
Inne przesłanki: |
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
|
średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych np. art. 6 i 7 rozporządzenia 1223/2009. Sporadyczne przypadki sprzedaży produktów po upływie terminu trwałości. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru. |
|
|
Inne przesłanki: |
Brak współpracy w czasie kontroli. |
|
|
niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Brak uchybień. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Brak interwencji. |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. |
|
4. Obszar substancji chemicznych i ich mieszanin.
|
Analiza ryzyka |
||
|
wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach poważne uchybienia, liczne interwencje (10 lub więcej w okresie 5 lat) i/lub informacje od innych organów dotyczące poniższych obowiązków w zakresie substancji chemicznych i ich mieszanin:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Inne przesłanki |
W przypadku producentów i wprowadzających do obrotu:
|
|
|
średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach uchybienia, interwencje (powyżej 3 w okresie 3 lat) i/lub informacje od innych organów w zakresie przepisów dotyczących substancji chemicznych i ich mieszanin oraz detergentów nie opisane w punkcie dotyczącym wysokiego ryzyka. Brak dokumentacji w łańcuchu dostaw m.in. zakresie informacji o substancjach zawartych w wyrobach (SVHC), bazy SCIP, zgłoszeń PCN/UFI. Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Inne przesłanki |
W przypadku importerów:
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego ryzyka. |
|
|
niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach pojedyncze, drobne uchybienia lub interwencje (1-3 w okresie 5 lat) w zakresie przepisów dotyczących substancji chemicznych i ich mieszanin oraz detergentów nie opisane w punktach dotyczących wysokiego i średniego ryzyka. |
|
Inne przesłanki |
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego i średniego ryzyka. |
|
5. Obszar higieny pracy.
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
Zakłady, w których występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów czynników szkodliwych dla zdrowia lub były stwierdzone przekroczenia NDS/NDN, NDSCh, NDSP w minionym roku. (z wyjątkiem zakładów (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych) |
wysokie ryzyko |
|
Zakłady, w których występuje narażenie inhalacyjne na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach > 0,5 NDS. |
|
|
Zakłady, w których dochodzi do zamierzonego użycia szkodliwego czynnika biologicznego z grupy 4 oraz podmioty lecznicze wyznaczone do opieki nad pacjentem ze zdiagnozowaną chorobą zakaźną wywołaną szkodliwym czynnikiem biologicznym z grupy 4. Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego – praca w zakładach gospodarki odpadami oraz przy oczyszczaniu ścieków. |
|
|
Zakłady, w których w ostatnich latach występuje wzmożone występowanie chorób zawodowych mających bezpośredni związek z obecnie prowadzoną działalnością zakładu. |
|
|
Zakłady, które dotychczas nie były objęte nadzorem (planowana pierwsza kontrola celem oceny zagrożeń środowiska pracy) |
|
|
Zakłady, w których występują czynniki szkodliwe, ale ich stężenia i natężenia wynoszą 0,5 < x ≤1 NDS/NDN oraz zakłady (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych. |
średnie ryzyko |
|
Zakłady, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach 0,1<x≤0,5 NDS i/lub w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR), dla których nie określono wartości NDS lub nie przeprowadzono badań i pomiarów tych czynników w środowiska pracy. |
|
|
Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego (z wyjątkiem przychodni lekarskich i stomatologicznych oraz zakładów wymienionych w podgrupie 1 C). |
|
|
Pozostałe zakłady, w których czynniki szkodliwe dla zdrowia występują w stężeniach lub natężeniach mniejszych/równych 0,5 NDS/NDN |
niskie ryzyko |
|
Pozostałe zakłady, w których występują czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) |
|
|
Pozostałe zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 lub w których występuje wyłącznie narażenie na czynniki biologiczne grupy 2 |
|
|
Pozostałe zakłady, niespełniające kryteriów średniego lub wysokiego ryzyka. |
6. Obszar higieny komunalnej, w tym bezpieczeństwa zdrowotnego wody.
|
Obiekty |
Kategoria ryzyka |
|
ryzyko wysokie |
|
ryzyko średnie |
|
ryzyko niskie |
7. Obszar epidemiologii.
|
Podmioty lecznicze |
Kategoria ryzyka |
|
ryzyko wysokie |
|
ryzyko średnie |
|
ryzyko niskie |
8. Obszar higieny dzieci i młodzieży.
|
Placówki |
Kategoria ryzyka |
|
ryzyko wysokie |
|
ryzyko średnie |
|
ryzyko niskie |
- Pierwsza publikacja:
- 23.04.2026 14:05 Jacek Krawiec
- Wytwarzający/ Odpowiadający:
- Anna Roskwitalska
| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 2.0 | 23.04.2026 14:07 Jacek Krawiec |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 1.0 | 23.04.2026 14:05 Jacek Krawiec |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP