Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku

Uroczyste złożenie kwiatów było wyrazem hołdu dla tysięcy bohaterów, którzy w 1944 roku podjęli otwartą walkę z niemieckim okupantem. Akcja „Burza” to operacja polityczno-wojskowa przeprowadzona podczas II wojny światowej. Była skierowana przeciw dwóm okupantom Polski: zbliżającym się ze wschodu Sowietom oraz ponoszącym klęskę i cofającym się Niemcom. Głównym punktem zrywu było Powstanie Warszawskie, jednak działania objęły swoimi strukturami cały kraj. W Okręgu Białostockim AK akcję podjęto w lipcu 1944 roku, dlatego 1 lipca to symboliczna data corocznych, regionalnych obchodów, podczas których oddajemy hołd bohaterom tamtych dni.

Polski sprzeciw

Podejmując akcję „Burza”, Polacy chcieli stawić opór wpływom radzieckim i potwierdzić, że wyzwolone spod okupacji niemieckiej tereny należą do narodu polskiego oraz jedynego kontynuatora legalnej władzy – rządu RP na uchodźstwie w Londynie.

Na samej Białostocczyźnie żołnierze Armii Krajowej przeprowadzili ogółem ponad 200 różnego rodzaju działań bojowych. Do walki stanęło wówczas blisko 7 tys. żołnierzy, którymi dowodził Komendant Okręgu Białystok AK – ppłk Władysław Liniarski „Mścisław”.

Sowiecki odwet

Sowieci chętnie przyjmowali pomoc żołnierzy AK w walkach z Niemcami, ale tuż po pomyślnym zakończeniu wspólnych działań – brutalnie rozbrajali polskie oddziały. Dokonywali masowych aresztowań żołnierzy, a często też ich rozstrzeliwali.

Szacuje się, że w skali całego kraju w akcji „Burza” wzięło udział ponad 100 tys. wojskowych. Około 20–30 tys. zostało – w większości bezpowrotnie – wywiezionych w głąb ZSRR, a kolejne 50 tys. uwięziło NKWD, głównie za odmowę wstąpienia do armii Berlinga. Represje ze strony aparatu sowieckiego dotkliwie odczuła także lokalna ludność cywilna.

Rozkaz o formalnym zakończeniu akcji „Burza” wydał 26 października 1944 roku ostatni komendant główny AK, gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”.