Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

W dyskusji udział wzięli także Monika Jurek, Wojewoda Opolska, Andrzej Kasiury, burmistrz Krapkowic, Jan Grygier, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, Jacek Drabiński, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, Małgorzata Gori, zastępczyni dyrektora Centrum Hydrologicznej Osłony Kraju w IMGW-PIB, Marcin Oszańca, dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oraz przedstawiciele lokalnych władz samorządowych.  Spotkanie potwierdziło osiągnięcie ważnego etapu. Dzięki szerokiemu dialogowi społecznemu udało się wypracować i zatwierdzić kierunki działań dla 10 zlewni, które będą stanowić podstawę długofalowego budowania odporności na ryzyko powodziowe.

– Naszym najważniejszym zadaniem jest maksymalne ograniczenie ryzyka powodziowego i ochrona mieszkańców przed skutkami tak ekstremalnych zjawisk pogodowych. Programy redukcji ryzyka powodziowego dla dziesięciu zlewni to znaczący krok w tym kierunku. Po powodzi z 2024 roku nie możemy ograniczać się do odbudowy – musimy inwestować w retencję i rozwiązania, które pozwolą skutecznie zmniejszać ryzyko kolejnych powodzi. Zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców to nasz absolutny priorytet – powiedział Przemysław Koperski, wiceminister infrastruktury.

 

Bezpieczeństwo tworzone wspólnie z mieszkańcami i samorządami

Podstawą wyboru proponowanych rozwiązań były szczegółowe analizy hydrologiczne i hydrauliczne oraz dialog społeczny prowadzony z mieszkańcami, samorządami i wszystkimi zainteresowanymi stronami. Podczas spotkania w Krapkowicach omówiono metody redukcji ryzyka przyszłych powodzi, narzędzia i działania pozwalające skutecznie ograniczać skutki żywiołu, a przede wszystkim planowane inwestycje służące zwiększeniu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Znaczący element miał aspekt konsultacji wypracowanych rozwiązań ze stroną społeczną, a także lokalnymi władzami.

– Programy redukcji ryzyka powodziowego to kompleksowy pakiet działań technicznych i nietechnicznych, których celem jest trwałe ograniczenie skutków przyszłych powodzi w całych zlewniach. Łączymy inwestycje infrastrukturalne z rozwiązaniami wspierającymi zarządzanie kryzysowe i zwiększanie świadomości społecznej. Dzięki temu budujemy system ochrony przeciwpowodziowej, który będzie skuteczniejszy, bardziej odporny i lepiej przygotowany na ekstremalne zjawiska pogodowe. To działania o znaczeniu nie tylko lokalnym, ale również regionalnym, wpływające na bezpieczeństwo mieszkańców, ochronę mienia, rozwój infrastruktury i ochronę środowiska – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

 

Programy redukcji ryzyka powodziowego – rozwiązania budujące trwałą odporność

Programami redukcji ryzyka powodziowego objęto 10 zlewni. W siedmiu niezależnych zlewniach: Białej i Iłownicy, Olzie, Opawie, Osobłodze, Bobrze, Bystrzycy oraz Kaczawie zgłoszono łącznie 554 uwagi. Dodatkowo dla trzech zlewni analizowanych w jednym studium: Nysy Kłodzkiej, Białej Głuchołaskiej i Ścinawki wpłynęło 425 uwag i wniosków.

Wszystkie proponowane działania zostały poddane szerokim konsultacjom, które realnie wpłynęły na część przyjętych wariantów. W efekcie zgłoszonych uwag w programach uwzględniono m.in. planowanie dodatkowych polderów oraz zmiany lokalizacji wybranych inwestycji, w tym w Karpnikach. Osiągnięte porozumienie stanowi ważny sukces tego procesu i pokazuje, że skuteczne budowanie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego jest możliwe dzięki wspólnemu wypracowywaniu rozwiązań uwzględniających zarówno potrzeby mieszkańców, jak i lokalne uwarunkowania.

 - Regularnie współpracujemy ze stroną społeczną, samorządami i mieszkańcami terenów zagrożonych powodzią. Naszym celem jest wypracowanie takich rozwiązań, które z jednej strony skutecznie podniosą poziom ochrony przed wielką wodą, a z drugiej będą odpowiadały na lokalne potrzeby oraz uwzględniały specyfikę danego obszaru – zaznaczył Jan Grygier, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach.

Jacek Drabiński, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, dodał: 

- Dialog z lokalnymi społecznościami nie jest formalnością, ale realnym elementem procesu planowania. To właśnie dzięki wymianie doświadczeń, wiedzy i argumentów możemy wspólnie budować rozwiązania, które są społecznie akceptowalne, technicznie uzasadnione i możliwe do skutecznej realizacji. Tylko takie partnerstwo daje szansę na osiągnięcie trwałych efektów i długofalowe zwiększanie bezpieczeństwa mieszkańców.

 

131 pozycji Programu Planowanych Inwestycji za blisko 4 mld zł.

Wielkość potrzeb inwestycyjnych została oszacowana na 3,961 mld zł według stanu kosztów na 31 grudnia 2025 r. Zadania zostały skatalogowane w 131 pozycjach Programu Planowanych Inwestycji.

Przygotowane programy łączą działania techniczne i nietechniczne, a ich efekty będą widoczne zarówno w skali całych zlewni, jak i lokalnych społeczności. Obejmują one zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców, rozwój infrastruktury, ochronę mienia, poprawę zarządzania kryzysowego, wzrost świadomości społecznej oraz ochronę środowiska. To kompleksowe działania, które mają przynieść wymierne efekty i budować trwałą odporność na przyszłe zagrożenia powodziowe.

 

Odbudowa po powodzi trwa równolegle

Równolegle do prac nad Programami redukcji ryzyka powodziowego Wody Polskie konsekwentnie realizują działania związane z usuwaniem skutków powodzi po przejściu fali wezbraniowej we wrześniu 2024 r.

Łączna wartość szkód została oszacowana na ponad 1,2 mld zł. Do końca 2025 r. Wody Polskie zrealizowały zadania o łącznej wartości blisko 612,5 mln zł, co stanowi około 51 proc. wartości zinwentaryzowanych szkód. Po uwzględnieniu przedsięwzięć zaplanowanych na 2026 rok o wartości 123,4 mln zł, łączna wartość wykonanych prac osiągnie niemal 736 mln zł, czyli około 61 proc. szacowanych kosztów odbudowy.

W latach 2024-2025 zakończono około 600 zadań związanych z usuwaniem skutków powodzi. Obejmowały one między innymi udrażnianie koryt rzek i potoków, naprawy wałów przeciwpowodziowych, odbudowę urządzeń wodnych oraz modernizację zbiorników wodnych i infrastruktury hydrotechnicznej. Prace były prowadzone zarówno w trybie interwencyjnym bezpośrednio po przejściu powodzi, jak i w ramach długofalowej odbudowy systemu ochrony przeciwpowodziowej.

 

Bezpieczeństwo dziś i odporność na przyszłość

Działania realizowane przez Wody Polskie opierają się na dwóch wzajemnie uzupełniających się kierunkach: odbudowie infrastruktury zniszczonej przez powódź oraz wdrażaniu rozwiązań ograniczających ryzyko wystąpienia podobnych zdarzeń w przyszłości. Wypracowane wspólnie z mieszkańcami i samorządami programy redukcji ryzyka powodziowego oraz konsekwentnie prowadzona odbudowa tworzą fundament długofalowego bezpieczeństwa. To inwestycja w ochronę ludności i mienia, rozwój infrastruktury, bezpieczeństwo gospodarcze regionów, sprawniejsze zarządzanie kryzysowe oraz ochronę środowiska naturalnego. Dzięki temu możliwe jest budowanie trwałej odporności zlewni i lokalnych społeczności na skutki przyszłych powodzi.

 

Inwestycje wspierane ze środków krajowych i europejskich

Realizacja działań służących zwiększaniu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego jest wspierana przede wszystkim z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS), a także z Funduszu Sprawiedliwości oraz dotacji celowych budżetu państwa. Dzięki temu możliwe jest prowadzenie inwestycji zarówno w zakresie ograniczania ryzyka powodziowego, jak i wzmacniania odporności najbardziej narażonych obszarów.

W ramach programu FEnIKS realizowanych jest 15 projektów, w tym 11 na terenie RZGW Gliwice i 4 na terenie RZGW Wrocław, o łącznej wartości 1 mld 133 mln zł. Na terenie RZGW Wrocław i RZGW Gliwice podpisano również 7 umów o dofinansowanie projektów przeciwpowodziowych o łącznej wartości inwestycji ponad 961 mln zł, z czego dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej przekracza 689 mln zł. Umowy obejmują m.in. zadania dotyczące zbiornika Dzierżno Duże, wałów Gostynki i Mlecznej, Polderu Żelazna II oraz Rzymówki na Kaczawie.

Istotnym przedsięwzięciem jest także projekt CP3 Ujście Nysy, finansowany ze środków programu FEnIKS. Obejmuje on dwa zadania o łącznej wartości 539 mln zł, przy dofinansowaniu unijnym wynoszącym 427 mln zł. Dodatkowe wsparcie w wysokości 53 mln zł zapewnia Fundusz Sprawiedliwości.

Zadania Wód Polskich związane z budowaniem odporności na zagrożenia powodziowe oraz zabezpieczaniem newralgicznych obszarów są również finansowane z dotacji celowych budżetu państwa. Dotyczy to m.in. działań związanych z udrażnianiem rzeki Bóbr oraz inwestycji realizowanych na terenie Stronia Śląskiego. W ramach dotacji 260 na obszarze RZGW Gliwice i RZGW Wrocław w 2026 roku zaplanowano realizację 18 inwestycji przeciwpowodziowych o łącznej wartości przekraczającej 573 mln zł.