Gminy otrzymają pulę elastycznych rozwiązań organizacyjnych pozwalających na pozostawienie kształcenia małych dzieci blisko domu (klasy I-III) i konsolidację kształcenia uczniów klas IV-VIII w dobrze wyposażonych szkołach dających możliwość zatrudnienia nauczycieli na całe etaty. Samorządy będą mogły wykorzystać nieużywane części budynku szkoły na potrzeby np. seniorów czy opieki żłobkowej. Możliwości jakie daje gminom ustawa są alternatywą do likwidacji małej szkoły.

Ograniczona będzie biurokracja w oświacie na rzecz wzmocnienia nadzoru kuratora oświaty w obszarach kluczowych w dobie niżu demograficznego (likwidacja lub przekształcenie szkół, zmiana obwodów szkolnych).  Ustawa wprowadza obowiązkowe konsultacje społeczne oraz przejrzyste informowanie o planowanych zmianach w sieci szkół.

Ustawa umożliwi również, w małych szkołach, organizację świetlic także dla dzieci z oddziałów przedszkolnych oraz zapewnienie podwieczorków uczniom korzystających ze świetlicy.

Możliwe będzie także rozszerzenie dostępu do kształcenia dwujęzycznego na poziomie szkoły podstawowej i kontunuowanie tego kształcenia w szkole ponadpodstawowej.