Dofinansowanie zatrudnienia asystentów, o których mowa w art. 165 ust. 8a ustawy Prawo oświatowe. Asystent udziela wsparcia i pomocy uczniom i uczennicom niebędącym obywatelami polskimi, a w szczególności uczniom i uczennicom z Ukrainy, w tym uczniom i uczennicom pochodzenia romskiego. Asystent m.in. diagnozuje etapy szoku kulturowego i bariery adaptacji i integracji oraz podejmuje działania mające na celu przystosowanie się ucznia do nowych realiów, funkcjonujących w polskich szkołach oraz umożliwienie mu w dalszej kolejności wyrównanie szans edukacyjnych na tle całej społeczności szkolnej.

Koordynatorzy modułu 1.:

• wojewodowie
• wskazani w programie właściwi ministrowie prowadzący szkoły

Środki na dofinansowanie zatrudnienia asystenta mogą otrzymać organy prowadzące szkoły (jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne inna niż jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, ministrowie prowadzący szkoły artystyczne, rolnicze, leśne, morskie i żeglugi śródlądowej).

Dofinansowanie przyznawane jest danej szkole na jeden rok w wymiarze: w roku 2025 – 12 miesięcy (w szkołach prowadzonych przez ministrów na 5 miesięcy); w roku 2026 – 12 miesięcy; w roku 2027 – 8 miesięcy (do 31 sierpnia 2027 r.). Organ prowadzący może otrzymać dofinansowanie na zatrudnienia asystenta w danej szkole w kolejnym roku.

Maksymalna wysokość dofinansowania zatrudnienia jednego asystenta przez 12 miesięcy (rok kalendarzowy) stanowi dwunastokrotność kwoty minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę ustalanego corocznie w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773). Obecnie kwota wynosi 4 666 zł miesięcznie.

Realizacja różnorodnych form wsparcia na rzecz dobrostanu społeczności szkolnej (w tym wsparcie psychologiczno-pedagogiczne).

Koordynatorzy modułu 2.:

• na poziomie centralnym: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (dalej: IBE-PIB)
• na poziomie regionalnym: właściwi wojewodowie

IBE-PIB odpowiedzialny jest m.in. za opracowanie materiałów metodycznych dla nauczycieli, które posłużą następnie do realizacji działań na poziomie regionalnym, a także za utworzenie i prowadzenie portalu poświęconego edukacji międzykulturowej oraz organizację forum wymiany doświadczeń na poziomie regionalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym (spotkania ekspertów).

Wojewodowie, na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wybierają organizację pozarządową (lub organizacje pozarządowe składające ofertę wspólną), do pełnienia roli tzw. operatorów wojewódzkich, którzy otrzymają z programu środki na realizację działań polegających na udzielaniu różnorodnych form wsparcia na rzecz dobrostanu społeczności szkolnej (w tym wsparcia psychologiczno-pedagogicznego), co najmniej w następującym zakresie:

• wsparcie dla uczniów - konsultacje specjalistyczne, specjalistyczna pomoc psychologiczna, doradztwo zawodowe;
• wsparcie rodziców lub opiekunów uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych oraz rozwijaniu ich umiejętności wychowawczych;
• wsparcie kadr systemu oświaty w rozwiązywaniu problemów wychowawczych, dydaktycznych i opiekuńczych.

doskonalenie i podniesienie kompetencji zawodowych kadr systemu oświaty.

Koordynatorem całego modułu 3. jest Ośrodek Rozwoju Edukacji (dalej: ORE)

Wsparcie w ramach modułu 3. jest realizowane:

• na poziomie centralnym przez ORE,
• na poziomie regionalnym (w każdym województwie) – przez operatorów regionalnych wybranych przez ORE na podstawie Prawa zamówień publicznych.

ORE zapewnia realizację m.in. następujących działań:

• opracowanie modelowych programów nauczania do wykorzystania przez nauczycieli do prowadzenia nauczania w oddziałach przygotowawczych;
• opracowanie (we współpracy z operatorami regionalnymi) programów szkoleń dla kadr systemu oświaty;
• przeprowadzenie dla kadry kierowniczej szkół oraz kuratorów oświaty szkoleń wzmacniających kompetencje liderów edukacyjnych w zakresie efektywnego zarządzania szkołą różnorodną narodowościowo i kulturowo;
• przeprowadzenie szkoleń przygotowujących operatorów regionalnych do realizacji wsparcia kadr systemu oświaty w pracy z uczniami i uczennicami z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa.

Funkcję operatorów regionalnych pełnią konsorcja składające się z organizacji pozarządowych oraz placówek doskonalenia nauczycieli.

Operatorzy regionalni, na podstawie opracowanych materiałów merytorycznych, przeprowadzą w każdym województwie szkolenia dla kadr systemu oświaty w zakresie:

• wsparcia edukacyjnego wynikającego z doświadczenia migracji lub uchodźstwa;
• pracy z oddziałem i w zespołach klasowych, do których uczęszczają uczniowie z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa;
• wspierania włączenia uczniów i uczennic;
• wsparcia indywidualnego uczniów i uczennic.

1. Czy wojewodowie są beneficjentami projektu i składają wnioski o płatność?

Beneficjentem projektu jest właściwa komórka organizacyjna MEN. Wojewodowie są podmiotami realizującymi wsparcie w ramach programu i dystrybuują środki przeznaczone na ten cel.

2. Czy realizator (operator wojewódzki) będzie zobowiązany do stosowania zasad konkurencyjności, czy też może stosować wewnętrzne procedury wyboru oferentów i usług? Czy w ramach konkursu obligują operatora wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków FERS?

W związku z tym, że operator wojewódzki jest realizatorem wsparcia, a nie beneficjentem projektu nie ma obowiązku stosowania Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków 2021-2027, w tym określonych w nich zasad konkurencyjności. Jednakże z uwagi na charakter przekazywanych w ramach dotacji środków, należy pamiętać o konieczności przestrzegania zasad dotyczących wydatkowania środków publicznych, tj. w sposób celowy i oszczędny, uwzględniający optymalny dobór metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

3. Czy i w jakim zakresie Wojewoda może przekazać zadanie do realizacji do kuratorium (dysponenta III stopnia)?

Wojewoda może zawrzeć porozumienie na realizację zadania związanego z wdrażaniem programu Kuratorium Oświaty, któremu przekaże obowiązki, ale odpowiedzialność finansowa pozostaje po stronie wojewody.

4. Czy pozostałą kwotę po rozliczeniu wynagrodzeń i pochodnych w latach 2025, 2026 i 2027 można przypisać i wykazać w dokumentach planistycznych na wydatki bieżące do realizacji w ramach programu?

Nie. Założenia programu zawarte w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania wsparcia w zakresie wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży objętych Rządowym programem wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025–2027 w dokumencie pn. Ocena Skutków regulacji (OSR) wskazują na finansowanie jedynie wynagrodzeń i ich pochodnych. https://legislacja.gov.pl/projekt/12392153/katalog/13098286#13098286

5. Czy montaż finansowy jest taki jak w innych projektach wynosi BŚE - 82,52% i BP - 17,48%?

Tak. Montaż finansowy w programie „Przyjazna szkoła” jest taki sam jak w innych projektach finansowanych z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS):

Budżet środków europejskich (BŚE) – 82,52%
Budżet państwa (BP) – 17,48%

6. Czy mają Państwo ustalony budżet zadaniowy (działanie) dla tego zadania?

Określony budżet zadaniowy dla Programu: 3.1.2.1
3 – Edukacja, wychowanie i opieka
1 – Oświata i wychowanie
3.1.2 – Kształcenie ogólne, zawodowe i ustawiczne
3.1.2.1 - Tworzenie ram organizacyjno-prawnych oraz wsparcie systemu kształcenia ogólnego, zawodowego i ustawicznego oraz uczenia się przez całe życie.

7. Czy wszystkie podmioty realizujące program zwracają odsetki od dotacji gromadzonych na rachunkach bankowych?

Zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (rozdział 2), odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gmin, powiatów, miast na prawach powiatu, województw są źródłami dochodów własnych jst, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

W związku z powyższym odsetki od przekazanej dotacji należy traktować jak środki publiczne. Stąd, gdy realizatorem wsparcia w Module 1 jest:

1. jednostka samorządu terytorialnego - stanowią dochód jst i jako takie nie podlegają zwrotowi, mogą zostać wykorzystane na realizację zadania, np. na uzupełnienie wsparcia dla asystenta,
2. podmiot inny niż jst – stanowią dochód budżetu państwa i są zwracane na rachunek dochodów właściwego wojewody

Natomiast w przypadku realizacji zadań publicznych przez operatów wojewódzkich (w Module 2.) należy mieć na uwadze zapisy paragrafu 10, Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r. w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań,  Dz.U.2018.2057 z dnia 2018.10.29, gdzie jest informacja, że uzyskane w związku z realizacją zadania przychody, w tym odsetki bankowe od przekazanej dotacji, operator jest zobowiązany wykorzystać w terminie nie później jednak niż do dnia 31 grudnia każdego roku, w którym jest realizowane zadanie publiczne. Niewykorzystane odsetki bankowe należy zwrócić.

8. Jak należy wprowadzić zmianę finansową limitu w Programie do planu finansowego Wojewody?

Zmianę finansową w Programie dotyczącą zwiększenia limitu wskazanego

w ustawie budżetowej na 2026 rok dla danego wojewody należy wprowadzać z zastosowaniem art. 171 oraz art. 194 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. 2025 poz. 1483 t. j.), tak, aby realizacja wszystkich zobowiązań przebiegła w sposób płynny i bez opóźnień.

W przypadku oszacowania niedoboru środków w kolejnym roku realizacji Programu w stosunku do planu finansowego określonego w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r., istnieje możliwość wystąpienia do Ministra Finansów i Gospodarki za pośrednictwem Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z wnioskiem o uruchomienie dodatkowych środków z rezerw celowych (załącznik 1C) przewidzianych na finansowanie m.in. projektów współfinansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (dotyczy BP) i finansowanych z budżetu środków europejskich (dotyczy BŚE).

Wnioskowanie do rezerw celowych odbywa się zgodnie z procedurą wnioskowania do rezerwy znajdującą się na stronie MFiPR: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/rezerwa-celowa po wydatkowaniu 70% środków ujętych w planie finansowym danego Wojewody (dysponenta), przewidzianych na realizację wszystkich programów 

i projektów realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu UE.

Na rok 2026 r. środki na realizację Programu ujęte zostały m.in. w częściach budżetowych Wojewodów oraz w rezerwach celowych zaplanowanych przez MEN na etapie prac nad projektem ustawy budżetowej na rok 2026.

MODUŁ 1.

9. Jak obliczyć wynagrodzenie dla asystenta? Czy obejmuje ono również koszt pracodawcy? Jakie są zasady dofinansowania asystentów – czy pochodne od dotacji pokrywane są z tych środków czy z własnych?

Program rządowy „Przyjazna szkoła” dopuszcza dofinansowanie do zatrudnienia asystenta w wysokości 12-krotności minimalnego wynagrodzenia brutto w perspektywie rocznej, czyli:

1 miesiąc pełnego etatu 4 666 zł (w 2025 r.), 4806 zł (w 2026 r.)

12 miesięcy pełnego etatu w 2025 r.: 55 992 zł (12 × 4 666 zł).

Jeśli asystent jest zatrudniony krócej lub na część etatu – dofinansowanie jest wypłacane proporcjonalnie.

Zatrudnienie asystenta obejmuje różną liczbę miesięcy w poszczególnych latach:

- 2025 r. dofinansowanie przyznawane jest na maksymalnie 12 miesięcy
- 2026 r.  dofinansowanie przyznawane jest na maksymalnie 12 miesięcy
- 2027 r.  dofinansowanie przyznawane jest na maksymalnie 8 miesięcy (styczeń–sierpień 2027 r., ponieważ program kończy się w 31.08.2027 r.

W programie „Przyjazna szkoła” koszt pracodawcy obejmuje pozostałą część wynagrodzenia ponad przyznane dofinansowanie oraz pochodne od wynagrodzenia asystenta. Jeśli pracodawca zdecyduje się przeznaczyć większą kwotę niż wskazane w programie dofinansowanie do wynagrodzenia, nadwyżkę ponad kwotę dofinansowania musi pokryć z własnych środków. Należy pamiętać o zasadzie braku podwójnego finansowania.

Przykład obliczeń (w roku 2025):

- pełny etat, 6 miesięcy: 6×4 666=27 996 zł.
- pół etatu, 12 miesięcy:12×4 666×0,5=27 996 zł,
- 0,75 etatu, 8 miesięcy: 12×4 666×0,75×812=32 999 zł.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że dotacja jest przydzielona na wynagrodzenie zasadnicze asystenta, nie jest przeznaczona na pokrycie pozostałych składników wynagrodzenia, np. pochodne, zasiłki.

Z dotacji należy pokryć wynagrodzenie do wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, tj. w 2025 roku 4 666 zł, w 2026 roku 4 806 zł. Jeżeli asystent nie świadczył pracy (np. w przypadku czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby) to wynagrodzenie powinno zostać proporcjonalnie pomniejszone. 

Z programu "Przyjazna Szkoła" wynagrodzenie zasadnicze asystenta jest dofinansowane bez pochodnych. Pozostałe składniki wynagrodzenia są pokrywane ze środków własnych jst.

10. Kiedy można spodziewać się ogłoszenia naboru wniosków w ramach Rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży "Przyjazna szkoła" w latach 2025-2025? Kto poinformuje szkoły – wojewodowie, kuratorzy czy organ prowadzący?

Wojewodowie ogłosili nabory na rok 2025 i 2026 zgodnie z zapisami Programu rozdział 9 HARMONOGRAM REALIZACJI PROGRAMU 9.1.1.

Zgodnie z ww. harmonogramem, kolejne nabory w województwach zostaną ogłoszone do dnia 30 września 2026 r.

Wszystkie informacje będą na bieżąco zamieszczane na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/edukacja/rzadowy-program-wyrownywania-szans-edukacyjnych-dzieci-i-mlodziezy-przyjazna-szkola oraz na stronach właściwych urzędów wojewódzkich lub kuratoriów oświaty.

11. Czy dofinansowaniem objęte jest tylko wynagrodzenie zasadnicze asystenta?

Czy z programu można także sfinansować składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, dodatki do wynagrodzenia np. dodatek stażowy, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych?

W programie „Przyjazna szkoła” koszt pracodawcy nie jest dodatkowo doliczony ponad wskazaną kwotę dofinansowania. Wszelkie pochodne pozostają w gestii organu prowadzącego placówkę.

12. Procedura wnioskowania o środki w ramach programu „Przyjazna szkoła” - szczegółowe zasady i terminy.

Szczegółowe informacje znajdują się w treści programu „Przyjazna szkoła”.

Link do programu:  https://www.gov.pl/web/edukacja/rzadowy-program-wyrownywania-szans-edukacyjnych-dzieci-i-mlodziezy-przyjazna-szkola

Zgodnie z zapisami rozdziału 9 Programu, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania dokonuje podziału środków na realizację Modułu 1. w kolejnych latach realizacji Programu, a wojewodowie ogłaszają dla organów prowadzących szkoły nabory wniosków o udzielenie dofinansowania na zatrudnienie asystentów.

Składanie wniosków:

Organy prowadzące szkoły (np. gminy, powiaty) lub dyrektorzy szkół (jeśli szkoły prowadzi minister) składają wnioski:

• do wojewody (jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego; osoby fizyczne),
• do ministra właściwego prowadzącego szkołę (np. minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w przypadku szkół artystycznych).

Formularze i dokumenty:

Minister Edukacji publikuje na stronie internetowej MEN formularz wniosku, który uwzględnia konieczność zawarcia danych dotyczących:

• liczby uczniów z doświadczeniem migracji/uchodźstwa,
• proponowaną liczbę asystentów i wymiar etatów,
• plan zatrudnienia oraz szacunkowe koszty.

Ocena i kwalifikacja:

Wojewoda lub minister prowadzący szkołę rozpatruje wnioski w ciągu 14 dni roboczych od dnia zakończenia naboru wniosków. Jeśli zapotrzebowanie przewyższa limit środków, pierwszeństwo w dostępie do wsparcia z Programu mają:

1. szkoły publiczne przed szkołami niepublicznymi;
2. szkoły z największą liczbą uczniów i uczennic z Ukrainy w danym województwie;
3. szkołom z najwyższym procentowym udziałem uczniów i uczennic z Ukrainy w stosunku do ogółu uczniów i uczennic uczących się w danej szkole.

Wyniki:

Lista zakwalifikowanych szkół zostanie opublikowana na stronie wojewody lub ministra prowadzącego szkołę niezwłocznie po ocenie.

Zawarcie umów:

Wojewoda lub minister zawiera umowy z organami prowadzącymi szkoły zakwalifikowanymi do programu.

Terminy na składanie wniosków:

Rok 2026:

- Nabór na rok 2026 musi być ogłoszony do 30 września 2025 r.
- Termin składania wniosków – 14 dni roboczych od ogłoszenia.

Rok 2027:

- Nabór na rok 2027 musi być ogłoszony do 30 września 2026 r.
- Termin składania wniosków – 14 dni roboczych od ogłoszenia.

13. Jak rozliczać dodatkowe koszty?

Zgodnie z programem „Przyjazna szkoła”, dodatkowe koszty (ponad kwotę przyznanego dofinansowania) można ponosić i rozliczać w określony sposób:

dofinansowanie z Programu pokrywa koszty wynagrodzenia asystenta zgodnie z zapisami programu do kwoty minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w danym roku, czyli w 2025 roku jest to kwota 4666 zł., a w 2026 r. 4806 zł.

Organ prowadzący szkołę (np. gmina) może zwiększyć kwotę wynagrodzenia asystenta ponad wysokość dofinansowania, ale:

dodatkowe środki na wynagrodzenie etatu asystenta powinien sfinansować w ramach środków własnych. W takim przypadku jest zobowiązany w sprawozdaniu rocznym wskazać źródła i wysokość poniesionych dodatkowych wydatków na wynagrodzenia.

14. Czy wnioski o dofinansowanie o udzielenie wsparcia na zatrudnienie asystenta przesyłają szkoły czy organ prowadzący?

Szkoły składają wnioski bezpośrednio do organów prowadzących. Organ prowadzący przedkłada zbiorcze wnioski do wojewody.

15. Czy do realizacji projektu wymagane jest otwarcie dodatkowego, odrębnego rachunku bankowego?

Tak. Zgodnie z paragrafem 2 projektu umowy o dofinansowanie zatrudnienia asystenta międzykulturowego pomiędzy Wojewodą a organem prowadzącym szkołę - Moduł 1, „Środki finansowe, zostaną przekazane jednorazowo na wyodrębniony rachunek bankowy organu prowadzącego szkołę, przeznaczony wyłącznie do gromadzenia, wydatkowania i rozliczania dotacji”.

16. Czy asystent międzykulturowy musi być nauczycielem?

Zgodnie z definicją asystent międzykulturowy jest to pracownik niepedagogiczny. Asystent, o którym mowa w art. 165 ust. 8a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, udziela osobom niebędącym obywatelami polskimi, podlegającym obowiązkowi szkolnemu albo obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, pomocy w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, a także współdziała z ich rodzicami oraz ze szkołą. Zatem nie ma wymogu, aby asystent był nauczycielem.

17. Czy dofinansowanie w ramach Modułu 1 programu „Przyjazna szkoła” będzie mogło być wykorzystane przez szkoły na zakup nowoczesnego sprzętu i oprogramowania dla dzieci i młodzieży z Ukrainy?

Nie, środki są przeznaczone na dofinansowanie zatrudnienia asystenta międzykulturowego.

18. Czy będzie udostępniona platforma elektroniczna do składania wniosków?

Nie przewidziano składania wniosków przez platformę elektroniczną czy generator wniosków. Wnioski składane w ramach Modułu 1 są przekazywane przez organy prowadzące szkoły do wojewodów lub kuratorów oświaty na mocy porozumień. Ogłoszenia o naborach wniosków są publikowane na stronach internetowych urzędów wojewódzkich lub kuratoriów oświaty. Wzór wniosku opublikowany jest na stronie programu.

19. Jeżeli do danej szkoły uczęszcza 54 dzieci uchodźców z Ukrainy i jest w niej zatrudniony 1 asystent na cały etat, to czy jest możliwość otrzymania dofinansowania na 1 dodatkowego asystenta?

Tak, Program (pkt. 5.1.1.3) wskazuje na następujące zasady świadczenia wsparcia przez asystenta międzykulturowego (i jednocześnie zasady jego zatrudnienia):

„Jeden asystent obejmuje wsparciem w danej szkole grupę liczącą nie więcej niż 20 uczniów i uczennic z Ukrainy. W przypadku większej liczby uczniów i uczennic z Ukrainy w danej szkole asystent zostanie zatrudniony na każdą rozpoczętą 20-osobową grupę.

Jeden asystent obejmuje wsparciem w danej szkole grupę liczącą nie więcej niż 10 uczniów i uczennic z Ukrainy pochodzenia romskiego. W przypadku większej liczby uczniów i uczennic z Ukrainy pochodzenia romskiego w danej szkole asystent zostanie zatrudniony na każdą rozpoczętą 10-osobową grupę." 

Co do zasady na każdą rozpoczętą 20-osobową (lub 10-osobową) grupę uczniów i uczennic z Ukrainy powinien przypadać jeden nowy (w tym kontekście kolejny) asystent.

Dodatkowego asystenta można zatrudnić jedynie w przypadku, kiedy w naborze ogłoszonym przez wojewodę takie zapotrzebowanie zostało zgłoszone.

20. Na jaki okres może być zatrudniony asystent międzykulturowy? Czy może być zatrudniony również w okresie przerwy wakacyjnej?

Mając na uwadze ciągłość procesu dydaktycznego oraz stabilizację zawodową asystenta, rekomenduje się zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy na okres całego roku. Jedynie w wyjątkowych wypadkach dopuszczalne są inne warunki.

W programie zawarte są informacje dotyczące zatrudnienia asystentów:

„Organy prowadzące szkoły, o których mowa w pkt 5.1.1.1. ppkt 1–3, mogą otrzymać dofinansowanie na zatrudnienie jednego asystenta lub większej liczby asystentów (zgodnie z warunkami określonymi w pkt 5.1.1.3.) dla każdej szkoły wskazanej na liście szkół zakwalifikowanych do otrzymania dofinansowania na zatrudnienie asystentów, w następującym wymiarze: w roku 2025 – 12 miesięcy, w roku 2026 – 12 miesięcy, w roku 2027 – 8 miesięcy.”

21. Czy możliwe jest przeniesienie dofinansowania na asystenta międzykulturowego pomiędzy szkołami?

Tak, pod warunkiem, że obie szkoły zostały uwzględnione we wnioskach o dofinansowanie złożonych w naborach zorganizowanych przez wojewodów/kuratorów oświaty (zgodnie z harmonogramem Programu). Organ prowadzący może ubiegać się o dofinansowanie na zatrudnienie asystenta, jeżeli w danej szkole jest realizowany obowiązek szkolny albo obowiązek nauki przez co najmniej jednego ucznia lub jedną uczennicę z Ukrainy na dzień złożenia wniosku. W związku z tym, wpisanie we wniosku szkół spełniających powyższy warunek daje możliwość podpisania umowy z asystentem w szkole, w której zostanie zidentyfikowana potrzeba. Takie rozwiązanie pozwoli na dostosowanie poziomu zatrudnienia asystentów w szkołach odnosząc się do rzeczywistej, zmiennej w trakcie roku szkolnego liczby uczniów/uczennic z Ukrainy.  

Zgodnie z programem „organy prowadzące szkoły, o których mowa w pkt 5.1.1.1. ppkt 1–3, w szczególności na podstawie wykazu szkół kwalifikujących się do otrzymania wsparcia w ramach Programu, o którym mowa w rozdziale 4.1. pkt 3, wyłaniają szkoły rekomendowane do otrzymania dofinansowania na zatrudnienie asystentów”.

MODUŁ 2

22. Czy w Module 2. konkurs będzie ogłaszany co roku czy raz na cały okres programu?

Konkurs na operatorów zgodnie z zapisami rozdziału 9 programu będzie ogłoszony jednorazowo, natomiast podpisane umowy są wieloletnie i co do zasady powinny obejmować okres do końca realizacji programu tj. do dnia 31.08.2027 r.

23. Jak postępować w przypadku braku rozstrzygnięcia otwartych konkursów ofert w Module 2?

W przypadku braku wyłonienia w 2025 roku operatorów wojewódzkich, którym planuje się powierzyć – w ramach Modułu 2 - realizację działań związanych z udzieleniem wsparcia środowisku szkolnemu, środki przewidziane w 2025 r. na sfinansowanie umów planowanych do zawarcia z tymi operatorami nie przepadają. Niemniej jednak, na etapie prac związanych z wyłonieniem tych operatorów należy rozważyć zasadność i racjonalność w zakresie zwiększenia puli środków przewidzianych na 2026 r. o kwotę wydatków niewykorzystanych w 2025 r. Decyzję w powyższym zakresie podejmuje dany dysponent (w tym przypadku Wojewoda), mając na uwadze to, że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, zgodnie z przepisami, z zachowaniem zasad najlepszych efektów z nakładów i optymalnego doboru środków.

Istnieje możliwość zabezpieczenia konkursu poprzez przywołanie art. 193 ustawy o finansach publicznych, który mówi, że wojewoda jako jednostka realizująca program finansowany z udziałem środków europejskich, tj. FERS, może zaciągać zobowiązania, rozumiane jako suma limitów wydatków do wysokości łącznej kwoty wydatków określonych dla danego wojewody w ramach programu.

24. Czy operator wojewódzki wybrany do realizacji Modułu 2. – Dobrostan społeczności szkolnej, będzie też udzielał wsparcia szkołom podległym pod ministrów właściwych np. ministra ds. rolnictw, kultury, środowiska?

Tak, zgodnie z założeniami programu rozdział 5.2.3.1. wsparcie udzielane będzie wszystkim szkołom kwalifikującym się do udziału w programie.

25. Czy zasada roczności budżetu dotyczy Modułu 2?

Nie, możliwe są wieloletnie zobowiązania (jak w programie „Maluch+”).

26. W Uchwale jest wskazane, że operator wojewódzki zobowiązany jest do złożenia sprawozdania rocznego i końcowego według formularzy opublikowanych na stronie Programu, czy w związku z tym sprawozdania, o których mówi ustawa o pożytku publicznym i wolontariacie też mają być składane przez operatora?

Wzór sprawozdania rocznego i końcowego jest załącznikiem do projektu umowy pomiędzy wojewodą a wybranym operatorem wojewódzkim. Został też opublikowany na stronie internetowej Programu.

27. Czy będzie możliwe przenoszenie środków pomiędzy poszczególnymi latami (2025- 2027)? Czy środki niewydatkowane w danym roku będą mogły zostać przez oferenta wydatkowane w kolejnych latach? Jeśli tak, jakie warunki trzeba spełnić, by było to możliwe? 

W ślad za minimalnym zakresem umowy sporządzonym zgodne z rozporządzeniem Przewodniczącego Komitetu do spraw pożytku publicznego z dnia 24 października 2018 roku w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań, Dz.U.2018 poz. 2057, operator wojewódzki otrzymuje dotację w formie transzy. Wypłata drugiej i kolejnych transz jest uzależniona od rozliczenia przekazanej transzy w części nie niższej niż 70%. Wydatkowanie transzy nie jest ograniczone do jednego roku budżetowego. Operator Wojewódzki otrzymuje dotację, którą jest zobowiązany wykorzystać do dnia zakończenia realizacji zadania publicznego.

Niewykorzystane środki z dotacji są zwracane zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych, Dz. U.2009 nr 157 poz. 1240.

28. Czy realizator (operator wojewódzki) będzie zobowiązany do stosowania zasad konkurencyjności, czy też może stosować wewnętrzne procedury wyboru oferentów i usług? Czy w ramach konkursu obligują operatora wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków FERS?

W związku z tym, że operator wojewódzki jest realizatorem wsparcia, a nie beneficjentem projektu nie ma obowiązku stosowania Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków 2021-2027, w tym określonych w nich zasad konkurencyjności. Jednakże z uwagi na charakter przekazywanych w ramach dotacji środków, należy pamiętać o konieczności przestrzegania zasad dotyczących wydatkowania środków publicznych, tj. w sposób celowy i oszczędny, uwzględniający optymalny dobór metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

29. Czy pomoc musi być udzielana wyłącznie za pośrednictwem szkoły? Czy rodzice i opiekunowie mogą skorzystać z porady specjalistycznej (dla siebie/dla dziecka) także, jeśli szkoła ich dziecka nie jest zgłoszona do udziału w programie lub dyrektor nie jest zainteresowany współpracą z operatorem wojewódzkim?

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania przekazuje wojewodom (koordynatorom Modułu 2. na poziomie regionalnym) wykaz szkół kwalifikujących się do otrzymania wsparcia w ramach Modułu 2. (wykaz szkół ma charakter pomocniczy).

Każdy uczestnik (uczeń, nauczyciel lub rodzic) musi być przypisany do konkretnej szkoły. Kluczowym warunkiem jest to, aby w dniu rozpoczęcia wsparcia do placówki uczęszczał co najmniej jeden uczeń lub uczennica z Ukrainy. Jeśli danej szkoły nie ma na liście szkół kwalifikujących się do otrzymania wsparcia, nadal może ona dołączyć do Programu, o ile spełnia powyższy wymóg. Dyrektor szkoły ma obowiązek potwierdzić spełnienie tego warunku przed rozpoczęciem realizacji Programu.

Oferowana w ramach Programu pomoc powinna być udzielana za pośrednictwem szkoły.

Wydaje się jednak uzasadnione, aby w szczególnych przypadkach, istniała możliwość udzielenia wsparcia bez jej pośrednictwa, jednak musi być ono przeprowadzone na przejrzystych zasadach.

Udzielenie wsparcia powinno być udokumentowane nie tylko kartą czasu pracy psychologa i oświadczeniem opiekuna prawnego, ale także zaświadczeniem lub innym dokumentem, potwierdzającym, że dany uczeń uczęszcza do konkretnej placówki.

Powiązanie ze szkołami jest także wymagane ze względu na obowiązek monitorowania i sprawozdawania przez operatorów wojewódzkich oraz wojewodów/kuratorów w zakresie wartości osiągniętych dla określonych w Programie mierników dotyczących:

• liczby szkół objętych wsparciem w ramach Modułu 2.
• liczby uczniów i uczennic z Ukrainy, którzy otrzymali wsparcie w ramach Modułu 2.
• liczby uczniów i uczennic objętych pomocą psychologiczną w ramach Modułu 2.

30. Jakie są przewidywane ramy czasowe opracowania materiałów metodycznych przez IBE-PIB, które następnie zostaną przekazane operatorowi wojewódzkiemu do realizacji działań w ramach Modułu 2 (wymóg programu: „Operator wojewódzki realizuje działania w ramach Modułu 2. na poziomie regionalnym z wykorzystaniem opracowanych przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy materiałów metodycznych”)?

IBE-PIB przekaże operatorom wojewódzkim przygotowane materiały niezwłocznie po ich wypracowaniu. IBE PIB planuje przekazanie materiałów metodycznych w II kwartale 2026 r. Materiały zostaną także opublikowane na platformie ZPE i stronie IBE PIB.

31. Na czym ma polegać współpraca operatora z organami prowadzącymi i wojewodami?

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania wsparcia w zakresie wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży objętych Rządowym programem wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” w latach 2025–2027 (§ 14): 

„Operator wojewódzki, o którym mowa w § 13:

1. prowadzi bieżący monitoring realizacji wsparcia w obszarze, o którym mowa w § 3 pkt 2, w tym współpracuje z organami prowadzącymi szkoły określone w § 4 ust. 1, w których obowiązek szkolny albo obowiązek nauki realizują uczniowie z Ukrainy, o których mowa w § 2 ust. 1, dyrektorami tych szkół i wojewodami;
2. opracowuje sprawozdania roczne i sprawozdanie końcowe z realizacji wsparcia w obszarze, o którym mowa w § 3 pkt 2, w danym województwie oraz składa te sprawozdania wojewodzie na formularzu opublikowanym przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania na stronie internetowej programu, o którym mowa w § 1 pkt 1.”

Operator wojewódzki wybrany do realizacji zadań w ramach Modułu 2. Programu na poziomie regionalnym (różnorodnych form wsparcia na rzecz dobrostanu społeczności szkolnej), wdraża działania w uzgodnieniu z organami prowadzącymi szkoły, dyrektorami szkół (np. kwestie organizacyjne, ustalenie harmonogramu udzielanego wsparcia), a także na bieżąco współpracuje z wojewodą/kuratorem, który monitoruje realizację zadań podejmowanych przez operatora wojewódzkiego.

32. W jaki sposób należy udokumentować realizację wskaźników? Czy będzie konieczne przedstawianie danych osobowych uczniów, np. listy, czy wystarczy np.  oświadczenie realizatora lub dyrekcji szkoły (zależnie od typu wsparcia i interpretacji wskaźników)?

Informacja na temat osiągniętych wartości mierników stopnia realizacji Programu w odniesieniu do działań realizowanych w ramach Modułu 2. na poziomie regionalnym, będzie przedstawiana przez operatora wojewódzkiego w sprawozdaniach rocznych oraz w sprawozdaniu końcowym z realizacji Programu (w formie liczbowej). Operator nie będzie dołączał do sprawozdań list osób objętych wsparciem, a tym samym przedstawiał ich danych osobowych.

Jednakże operator wojewódzki będzie zobowiązany do gromadzenia niezbędnych danych potwierdzających udział uczestników w różnych formach wsparcia, na potrzeby kontroli zrealizowanych działań (np. listy uczestników wsparcia, ankiety zgłoszeniowe).

W celu należytej ochrony interesów i praw uczestników Programu i ich rodzin, operatorzy wojewódzcy są zobowiązani do przedstawienia w ofercie na realizację Modułu 2. opisu sposobu ochrony danych osobowych w celu dochowania zasad dotyczących przetwarzania danych osobowych, w tym ograniczenia przechowywania (art. 5 ust. 1 lit. e rozporządzenia 2016/6794), integralności i poufności (art. 5 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/6795), a także rozliczalności (art. 5 ust. 2 rozporządzenia 2016/6796).

Warunkiem przetwarzania danych osobowych, w tym danych wrażliwych (np. informacji o stanie zdrowia) osób objętych wsparciem, będzie każdorazowo uzyskanie zgody od osób uzyskujących wsparcie (a w przypadku uczniów niepełnoletnich od rodziców lub opiekunów prawnych) na ich przetwarzanie przez operatorów wojewódzkich.

33. Jeśli uczeń bierze udział w zajęciach prowadzonych przez swojego nauczyciela lub jest odbiorcą działań prowadzonych przez samą szkołę, ale podejmowanych przez kadrę szkoły na bazie wsparcia otrzymanego w ramach projektu (np. doradztwa) to należy uznać, że jest on objęty wsparciem?

W takim wypadku to nauczyciel jest osobą korzystająca z pomocy. Za objęcie ucznia wsparciem w ramach Programu (wykazywanym w miernikach: „liczba uczniów i uczennic z Ukrainy, którzy otrzymali wsparcie w ramach Modułu 2.” oraz „liczba uczniów i uczennic objętych pomocą psychologiczną w ramach Modułu 2.”) należy uznać działania określone w części 5.2.3.6. pkt 1 Programu, skierowane bezpośrednio do uczniów.

34. Jakie dane na temat korzystania ze wsparcia poszczególnych placówek i osób będzie zobowiązany przedstawić podmiot realizujący zadanie?

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania opublikował na stronie Programu formularz sprawozdania rocznego/końcowego operatora wojewódzkiego, który zawiera m.in. informacje dotyczące:

• kwot środków wydatkowanych na realizację wsparcia w ramach Modułu 2. w danym województwie;
• stopnia osiągnięcia mierników określonych dla Modułu 2. w pkt 5.2.4. Programu, w danym województwie;
• zrealizowanego wsparcia, o którym mowa w pkt 5.2.3.6. Programu;
• problemów i barier w realizacji wsparcia oraz podjętych działań zaradczych;
• potwierdzenia braku podwójnego finansowania działań, na których realizację operator wojewódzki otrzymał środki w ramach Modułu 2.

Operator wojewódzki jest zobowiązany do posiadania dokumentów potwierdzających dane przedstawione w wyżej wymienionych sprawozdaniach.

35. Czy objęcie szkoły wsparciem musi oznaczać, że jej społeczność musi skorzystać ze wszystkich trzech kategorii wsparcia (dla uczniów, rodziców i opiekunów i kadry szkolnej)?

Organizacje pozarządowe przystępujące do konkursu na operatora wojewódzkiego zobowiązane są m.in. do opracowania pakietu wsparcia dla szkół zawierającego opis działań służących zaspokojeniu zidentyfikowanych, w ramach wcześniej przeprowadzonej diagnozy, potrzeb społeczności szkolnych. Pakiet wsparcia powinien składać się z 3 komponentów: wsparcie uczniów i uczennic, wsparcie rodziców oraz wsparcie kadry systemu oświaty. Nie oznacza to jednak, że na etapie realizacji działań każda szkoła musi skorzystać ze wszystkich trzech kategorii wsparcia, ponieważ zakres pomocy kierowanej do danej szkoły powinien odpowiadać na zdiagnozowane potrzeby konkretnej placówki. Oczywiście należy przy tym mieć na uwadze założenia Programu dotyczące kompleksowego charakteru oferowanego wsparcia poprzez skierowanie działań do różnych grup tworzących społeczność szkolną. Takie podejście przyczyni się do skuteczniejszego wyrównywania szans edukacyjnych oraz bardziej efektywnego wspierania dzieci i młodzieży z Ukrainy w polskim systemie oświaty.

36. W jaki sposób operator wojewódzki ma weryfikować kwalifikowalność udziału szkoły w projekcie? Czy wystarczające jest zaakceptowanie przez dyrektora regulaminu, w którym jest oświadczenie dyrektora z dnia przystąpienia do programu?

Warunkiem udzielenia wsparcia w ramach Programu jest zapewnienie, że w dniu rozpoczęcia wsparcia w danej szkole jest realizowany obowiązek szkolny albo obowiązek nauki przez co najmniej jednego ucznia lub jedną uczennicę z Ukrainy. Spełnienie warunku jest weryfikowane na podstawie wykazu szkół kwalifikujących się do otrzymania wsparcia w ramach Programu. Wsparciem będzie mogła być objęta również szkoła nie wskazana w wykazie szkół, o ile uczęszcza do niej co najmniej jeden uczeń lub jedna uczennica z Ukrainy spełniająca obowiązek szkolny albo obowiązek nauki. Dlatego też spełnienie powyższego warunku powinno zostać każdorazowo zweryfikowane przez dyrektora placówki przed rozpoczęciem realizacji wsparcia.

37. Czy do każdego roku musi być przypisana konkretna wartość wskaźników (podzielonych na trzy okresy sprawozdawcze), z których operator wojewódzki będzie się rozliczał, czy też operator sprawozda się z rezultatów, które uda mu się osiągnąć w danym roku, a kluczowe będzie rozliczenie wszystkich wskaźników dopiero w sprawozdaniu końcowym?

Mierniki stopnia realizacji Programu (osiągnięte wartości) powinny być zgodne z przyjętą do realizacji ofertą. Poziom ich osiągnięcia powinien być wykazywany w kolejnych sprawozdaniach (rocznych) w celu bieżącego monitorowania postępów realizacji wsparcia. Ostateczne wartości osiągniętych rezultatów zostaną przedstawione w sprawozdaniu końcowym.

38. We wzorze umowy znajduje się zobowiązanie, o którym nie ma mowy w Programie. O jakiej współpracy tutaj mowa? Jakie zobowiązania rodzi to po stronie operatora wojewódzkiego?

„Operator wojewódzki współpracuje z IBE – PIB w pozyskiwaniu danych niezbędnych do przeprowadzenia procesu badawczego obejmującego:

1. badanie poziomu znajomości języka polskiego jako języka drugiego wśród uczniów i uczennic z Ukrainy uczestniczących w Programie;
2. badania longitudinalne w zakresie zmian w poczuciu przynależności, dobrostanu, efektów edukacyjnych uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa uczestniczących w Programie, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów i uczennic z Ukrainy.”

Współpraca IBE-PIB z operatorem wojewódzkim dotyczy wsparcia realizacji badań w ramach Programu, obejmujących:

• ocenę poziomu znajomości języka polskiego jako języka drugiego wśród uczniów i uczennic z Ukrainy uczestniczących w Programie;
• analizę poczucia przynależności, dobrostanu oraz efektów edukacyjnych uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa, w tym w szczególności z Ukrainy – zgodnie z metodologią opracowaną przez IBE-PIB.

Po stronie operatora wojewódzkiego współpraca ta wiąże się z następującymi obowiązkami:

Bieżąca komunikacja z IBE-PIB w zakresie organizacji i przebiegu badań, zgodnie z harmonogramem uzgodnionym z IBE-PIB;

      Wsparcie w dotarciu do uczestników Programu (uczniów, rodziców, nauczycieli), w tym:

1. wskazanie instytucji realizujących działania w ramach Programu na terenie województwa,
2. uzyskanie wymaganych zgód opiekunów prawnych na udział dzieci w badaniach.

      Organizacja i dystrybucja materiałów badawczych, w tym:

1. przekazanie uczestnikom linków do ankiet elektronicznych,
2. zapewnienie warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających wypełnienie ankiet.

Przekazywanie IBE-PIB danych zebranych w trakcie realizacji badania, w tym danych statystycznych dotyczących uczestnictwa w poszczególnych formach wsparcia, z zachowaniem obowiązujących zasad ochrony danych osobowych (zgodnie z RODO).

Podsumowując, realizacja komponentu badawczego wymaga od operatora wojewódzkiego zapewnienia organizacyjnego, logistycznego i informacyjnego wsparcia procesu badawczego, zgodnie z wytycznymi i harmonogramem ustalonymi przez IBE- PIB.

39. Czy partnerzy operatora wojewódzkiego w Module 2. muszą również wyodrębniać rachunki bankowe do obsługi dotacji? Czy środki mają zostać podzielone pomiędzy poszczególne organizacje i każda z nich musi wyodrębnić konto bankowe do obsługi dotacji i każda z nich otrzyma odrębnie środki?

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie mówi o wyodrębnieniu ewidencji księgowej środków otrzymanych na realizację umowy (art. 16 pkt.5.) MEN rekomenduje zatem wyodrębnienie oddzielnego rachunku bankowego do obsługi dotacji. Zapewni to przejrzystość/transparentność finansową i jest dobrą praktyką w realizowaniu umów z dotacji, czy współfinansowanych z UE.

Środki są przekazywane wyłącznie na konto bankowe lidera.

40. Czy do 30 września 2027 roku operator wojewódzki przekazuje jednocześnie dwa sprawozdania - końcowe i roczne (za rok 2027)?

Zgodnie z harmonogramem realizacji Modułu 2. – Dobrostan społeczności szkolnej, operatorzy wojewódzcy są zobowiązani do przekazania wojewodom/kuratorom sprawozdania rocznego za rok 2027 oraz sprawozdania końcowego z realizacji Modułu 2. w danym województwie do 30.09.2027 r.

41. Czy dotacja przydzielona na mocy decyzji Ministra Finansów i Gospodarki w 2025 roku na realizację Programu rządowego przechodzi na kolejny rok budżetowy?

Niewykorzystane środki finansowe ujęte w planach finansowych danego dysponenta przepadają (wygasają) z upływem roku budżetowego. Wynika to z nadrzędnej w prawie finansów publicznych zasady roczności budżetu. Biorąc powyższe pod uwagę należy rozumieć, że kwoty niewydatkowane (nieuruchomione) w 2025 r. z puli środków pozyskanych przez Wojewodów w ramach decyzji Ministra Finansów i Gospodarki na finansowanie działań realizowanych w ww. Programie, podlegają zwrotowi.

42. Czy środki nierozdysponowane w 2025 roku pomniejszają przyznany limit na realizację Programu rządowego?

Niewykorzystanie dotacji w roku 2025 nie powoduje zmniejszenia ogólnej kwoty limitu przyznanego danemu Województwu w ramach Programu. Po analizie bieżącego zapotrzebowania wojewoda może wystąpić o zmianę limitu finansowego w Programie. Zgodnie z pkt. 6.9 Programu, MEN udziela zgody na zmianę finansową mogącą „dotyczyć przesunięć zarówno w przypadku niewykorzystania środków, jak i zwiększenia zapotrzebowania przekraczającego wysokość przewidzianych środków, zarówno w poszczególnych latach realizacji Programu, jak i w poszczególnych Modułach”.