Obowiązki związane z dokumentowaniem działań szkoły i nauczycieli powinny być wprowadzane w sposób racjonalny i ograniczone tylko do tych koniecznych. Ministerstwo projektując przepisy ze szczególną rozwagą przygotowuje zmiany dotyczące zakresu i sposobu obowiązkowego dokumentowania działań szkół i nauczycieli, ograniczając je do niezbędnego zakresu. Ponadto wszystkie zmiany wprowadzane w przepisach – również dotyczące dokumentowania – poddawane są uzgodnieniom i konsultacjom społecznym. 

Warto zaznaczyć, że w szkołach często sporządzana jest dokumentacja, której tworzenie nie jest wymagane przepisami. Działania te z reguły wynikają z przyjętych w danej szkole uregulowań wewnętrznych lub praktyki. Dodatkowo należy podkreślić, że pracownicy kuratoriów oświaty prowadzący czynności nadzoru pedagogicznego w szkołach i placówkach mogą żądać udostępnienia tylko i wyłącznie tych dokumentów, które są wymagane w przepisach lub ich sporządzanie wynika z przyjętych w danej szkole uregulowań wewnętrznych, np. statutu szkoły.

Odnosząc się zarzutów dotyczących rzekomego braku odczuwalnych dla nauczycieli pożądanych efektów należy zaznaczyć, że ze względu na specyfikę pracy szkół i placówek oraz realizację procesów dydaktycznych i wychowawczych czy innych zadań statutowych, a także pełnienia funkcji opiekuńczej trudno jest określić w sposób enumeratywny wszystkie obowiązkowe dokumenty. Ministerstwo nie powinno ograniczać decyzji dyrektora szkoły/placówki – jako osoby odpowiedzialnej za całość jej funkcjonowania i kierownika zakładu pracy – co do liczby i rodzajów dokumentacji koniecznej do prowadzenia przez nauczycieli. 

Dlatego w listopadzie 2021 r. przekazaliśmy dyrektorom szkół i placówek oraz ich organom prowadzącym zestawienie przykładów dotyczących tworzenia w szkołach dokumentacji niewymaganej przepisami prawa. Skierowaliśmy prośbę do dyrektorów i samorządów, aby pracownicy pedagogiczni (dyrektorzy szkół i nauczyciele) zweryfikowali w swoich szkołach i placówkach zasady dotychczasowej praktyki „generowania” dokumentów, których obowiązek tworzenia nie wynika wprost  z przepisów prawa. Należy podkreślić, że  materiał był opracowany we współpracy z kuratorami oświaty. Został on przekazany również organom nadzoru pedagogicznego jako rezultat wspólnych działań, których celem jest ujednolicenie wymagań i oczekiwań wizytatorów w zakresie prowadzonej w szkołach i placówkach dokumentacji. Zależało nam również na tym, aby wesprzeć nauczycieli w zmniejszeniu w zakresie obciążenia ich pracą inną niż prowadzenie zajęć z uczniami. 

Warto zaznaczyć, że to nie jedyne działanie MEiN w ostatnim czasie dotyczące odbiurokratyzowania pracy szkół i placówek. We wrześniu 2021 r. wprowadzone zostały zmiany w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego. Zrezygnowano z dwóch dotychczasowych form nadzoru pedagogicznego: ewaluacji i monitorowania. 

Potrzeba nowelizacji rozporządzenia wynikała z dotychczasowych doświadczeń związanych ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego w formie ewaluacji i monitorowania. W opinii środowisk oraz osób związanych z nadzorem pedagogicznym korzyści z realizacji ewaluacji pozostawały niewspółmierne do nakładu czasu i pracy koniecznych do przeprowadzenia badania ewaluacyjnego. Z sygnałów, które otrzymujemy wynika, że zmiana ta istotnie wpływa na zmniejszenie obciążenia nauczycieli pracą związaną z przygotowaniem i udziałem nauczycieli w  niektórych formach nadzoru pedagogicznego, inną niż prowadzenie zajęć z uczniami. 

Z poważaniem 
Anna Ostrowska 
Rzecznik Prasowy MEiN