Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przygotowały wzór procedury postępowania w szkołach i przedszkolach w związku z zagrożeniem z powietrza. Dokument został wysłany do wszystkich szkół.

Zachęcamy organy prowadzące, dyrektorów, nauczycieli i pozostałych pracowników do korzystania z dokumentu przy przygotowaniu szkoły lub przedszkola na zagrożenie. Rodziców i opiekunów prosimy o zapoznanie się z zasadami obowiązującymi w przedszkolu, szkole. Warto spokojnie omówić je z dziećmi w szkole i w domu oraz wyjaśnić, jak zachować się po ogłoszeniu alarmu. Dzieci powinny znać polecenia nauczycieli i opiekunów. Rodzice powinni wiedzieć, że podczas alarmu dzieci pozostają pod opieką szkoły, oraz znać zasady kontaktu i odbioru.

Dokument opisuje przygotowanie szkoły lub przedszkola oraz działania po otrzymaniu komunikatu o zagrożeniu z powietrza, ogłoszeniu alarmu i jego odwołaniu. Celem jest możliwie szybkie przemieszczenie dzieci, uczniów, pracowników i innych osób do wcześniej wyznaczonych miejsc schronienia oraz zapewnienie opieki do czasu bezpiecznego zakończenia działań.

Procedurę należy dostosować do budynku, liczby i wieku dzieci oraz potrzeb osób wymagających wsparcia. Przed jej wprowadzeniem konieczne są pisemne ustalenia z organem prowadzącym, właścicielem albo zarządcą budynku oraz właściwym organem ochrony ludności.

Co zawiera procedura?

Dokument obejmuje:

• przygotowanie budynku i wybór miejsc schronienia;
• ustalenie pojemności miejsc oraz przydział grup;
• wyznaczenie dróg przejścia;
• podział zadań pracowników i zastępstw;
• przygotowanie pracowników, dzieci i uczniów;
• rozpoznawanie oficjalnych ostrzeżeń i sygnałów alarmowych;
• działania po ogłoszeniu alarmu;
• sprawdzanie obecności i opiekę w miejscu schronienia;
• pomoc osobom ze szczególnymi potrzebami;
• postępowanie podczas wycieczek, dowozu i zajęć poza szkołą lub przedszkolem;
• reagowanie na uszkodzenia budynku i inne zagrożenia;
• informowanie rodziców oraz organizację odbioru dzieci;
• ćwiczenia, kontrolę bieżącą i działania po zdarzeniu.

Załączniki do procedury

Do procedury dołączono 10 załączników: formularz danych placówki i ustaleń formalnych; wykaz miejsc schronienia z przydziałem grup; załącznik do zamieszczenia planów budynku z oznaczonymi miejscami schronienia; tabelę do rozpisania dróg przejścia z poszczególnych lokalizacji; podział ról, zadań i zastępstw; zestawienie zasad postępowania w sytuacjach szczególnych, np. podczas wycieczki, przy niedostępnej drodze lub uszkodzeniu budynku; listę kontrolną nauczyciela i wzór meldunku grupy; wzory komunikatów do rodziców i opiekunów; listę kontrolną dyrektora oraz rejestr ćwiczenia lub zdarzenia. Należy je uzupełnić przed zatwierdzeniem dokumentu i aktualizować po każdej zmianie warunków, obsady lub sposobu działania.

Podział zadań - kto za co odpowiada?

Kto uruchamia działania, kto prowadzi dzieci do miejsca schronienia, a kto odpowiada za pierwszą pomoc i komunikację? Te zadania opisuje załącznik nr 5 „Podział ról i zastępstwa”. Określa, co poszczególni pracownicy robią przed wystąpieniem zagrożenia, po ogłoszeniu alarmu i po jego odwołaniu. Wskazuje również zastępstwa oraz sposób meldowania o wykonaniu zadań.

Dyrektor uruchamia działania i utrzymuje kontakt ze służbami oraz organem prowadzącym. Nauczyciel prowadzi klasę, grupę do miejsca schronienia, sprawdza obecność, przekazuje meldunek i pozostaje z uczniami. Koordynator miejsca schronienia przyjmuje uczniów, wskazuje ich rozmieszczenie, zbiera meldunki i kontroluje pojemność miejsca. Sekretariat zapisuje czas alarmu i decyzje oraz prowadzi komunikację na polecenie dyrektora. Koordynator pierwszej pomocy organizuje pomoc i prowadzi wykaz poszkodowanych.

Pedagog lub psycholog wspiera osoby reagujące lękiem lub paniką. Nauczyciel wspomagający lub asystent pomaga uczniom ze specjalnymi potrzebami dotrzeć do miejsca schronienia i nie pozostawia jej bez wsparcia. Koordynator techniczny zgłasza uszkodzenia, zamyka dostęp do zagrożonych stref i wyłącza instalacje tylko bez narażenia życia. Woźny lub portier kontroluje wejścia, nie blokując wyjścia od wewnątrz. Osoba odpowiedzialna za komunikację przekazuje wyłącznie zatwierdzone informacje.

Dyrektor wyznacza osoby odpowiedzialne za poszczególne czynności oraz ich zastępców, uwzględniając pracowników obecnych rano, po południu i podczas dyżurów. Każdy pracownik zna własne zadanie oraz zadanie wykonywane w zastępstwie.

Co robić podczas alarmu?

Po ogłoszeniu alarmu zasadą jest pozostanie w budynku szkoły lub przedszkola. Dzieci i uczniowie przechodzą z klasami, grupami wewnątrz budynku do przypisanych miejsc schronienia. Nie wychodzą na dziedziniec, boisko, parking ani ulicę. Po ogłoszeniu alarmu nie wyprowadza się dzieci ani uczniów przez otwartą przestrzeń do odległego miejsca schronienia. Miejsce zewnętrzne można wykorzystać po alarmie tylko wtedy, gdy pozostanie w budynku bezpośrednio zagraża życiu i właściwy organ lub służby wskażą bezpieczny sposób przemieszczenia.

Dzieci i uczniowie słuchają nauczycieli i opiekunów, pozostawiają rzeczy osobiste i spokojnie przechodzą do wskazanego miejsca. Nie wracają do sali ani nie szukają rodziców lub rodzeństwa. Osoba znajdująca się poza grupą idzie do najbliższego wskazanego wcześniej miejsca, gdzie pracownik obejmuje ją opieką i zgłasza jej obecność. Nauczyciele sprawdzają obecność po wejściu do miejsca schronienia oraz po każdym późniejszym przemieszczeniu grupy.

Podczas alarmu rodzice nie przyjeżdżają po dzieci, nie gromadzą się przed budynkiem i nie blokują dojazdu służbom. Nie telefonują do nauczycieli wychowawców. Szkoła przekazuje informacje wcześniej ustalonym kanałem. Dzieci zostaną przekazane rodzicom, osobom uprawnionym dopiero po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia.

Przygotowanie i ćwiczenia

Najpierw szkoli się pracowników bez udziału dzieci i uczniów. Następnie ćwiczy się przejście pojedynczych grup wewnątrz budynku. Ćwiczenie całej szkoły prowadzi się po usunięciu wykrytych błędów.

Ćwiczenia odbywają się bez nagrań wybuchów i bez bodźców mogących wywołać lęk. W przedszkolu polecenia dostosowuje się do wieku dzieci. Ćwiczenie schronienia nie zastępuje obowiązkowych ćwiczeń ewakuacyjnych wynikających z przepisów ochrony przeciwpożarowej.

Dyrektor aktualizuje procedurę po zmianie przepisów, sposobu użytkowania budynku, liczby osób, organizacji pracy, statusu albo dostępności miejsca schronienia oraz po każdym ćwiczeniu lub zdarzeniu.

Co jest istotne i o czym warto pamiętać

Polecenia służb oraz komunikaty właściwych organów mają pierwszeństwo przed zapisami procedury.

Instrukcja reagowania na zagrożenie

Przypominamy również o dostępnej na stronie MSWiA „Instrukcji reagowania – zagrożenie atakiem z powietrza”. W przystępny sposób opisano w niej, jak przygotować się przed wystąpieniem zagrożenia, jak reagować na sygnały alarmowe, gdzie szukać schronienia oraz jak postępować podczas zagrożenia i po jego zakończeniu.

Dokument rozwija zasady przedstawione w „Poradniku Bezpieczeństwa”. Zachęcamy do zapoznania się z materiałem dostępnym na stronie: Instrukcji reagowania. 

Sprawdź, gdzie jest najbliższy punkt schronienia

Warto również sprawdzić stronę gdziesieukryc.pl, udostępnioną przez Państwową Straż Pożarną. Znajduje się tam mapa punktów schronienia wraz z informacjami o ich lokalizacji i dostępności całodobowej lub ograniczonej do określonych godzin. Można znaleźć na niej m.in. przejścia podziemne, stacje metra, tunele i garaże podziemne. Przed wystąpieniem zagrożenia należy sprawdzić drogę do punktu schronienia i sposób wejścia do niego.