Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

W Polsce jest ponad 420 tys. Km dróg publicznych, z czego GDDKiA zarządza siecią około 18 tys. Km dróg krajowych. Pozostałe mają innych zarządców, a każdy z nich odpowiedzialny jest m.in. za ich stan techniczny, utrzymanie i ewentualną przebudowę oraz rozbudowę. To właśnie od zarządcy danej drogi kierowcy mogą dochodzić odszkodowania za uszkodzenie pojazdu wywołane np. przez zniszczoną nawierzchnię. 

Podział na poszczególnych zarządców dróg, które dzielą się na krajowe, wojewódzkie, powiatowe oraz gminne, reguluje ustawa o drogach publicznych. Dzięki niej wiemy, że zarządcą dróg krajowych (w tym dróg szybkiego ruchu, czyli ekspresowych i autostrad – z wyjątkiem odcinków koncesyjnych autostrad) jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

W przypadku pozostałych dróg publicznych ich zarządcami są:

• drogi wojewódzkich: zarządy poszczególnych województw,
• drogi powiatowe: zarządy powiatów,
• drogi gminne: wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast.

Wyjątkiem są drogi w granicach miast na prawach powiatu. Za wszystkie drogi publiczne, z wyjątkiem autostrad (A) i dróg ekspresowych (S), leżące w granicach 66 takich miast, odpowiadają ich prezydenci.

Każdy zarządca drogi odpowiedzialny jest nie tylko za budowanie nowych tras, ale przede wszystkim za utrzymywanie istniejących dróg i całej infrastruktury drogowej. Obejmuje to m.in. chodniki, sygnalizacje świetlne, obiekty inżynierskie czy urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (m.in. słupki, azyle, separatory ruchu, zapory drogowe).

Zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych, marszałek województwa na drogach wojewódzkich, a starosta na drogach powiatowych i gminnych. Kompetencje GDDKiA, marszałka województwa oraz starosty nie obejmują zarządzania ruchem na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu. W takiej sytuacji organem zarządzającym ruchem – z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych – jest prezydent miasta.

Zarządzanie ruchem na drogach wewnętrznych, w tym w strefie ruchu i strefie zamieszkania, należy do podmiotu odpowiedzialnego za te drogi.

Do zadań organu zarządzającego ruchem należy m.in. rozpatrywanie, opracowywanie lub zlecanie do opracowania projektów organizacji ruchu, a także rozpatrywanie wniosków dotyczących zmian w tym zakresie. Zarządca zatwierdza też organizację ruchu, przekazuje ją do realizacji oraz prowadzi kontrolę prawidłowości zastosowania i funkcjonowania znaków drogowych, sygnalizacji świetlnej oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Współpracuje również, w zakresie organizacji ruchu i jego bezpieczeństwa, z pozostałymi organami zarządzającymi ruchem, zarządami dróg i kolei, Policją oraz innymi jednostkami.

Nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach krajowych sprawuje minister właściwy do spraw transportu. Z kolei na drogach wojewódzkich, powiatowych, gminnych, drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu oraz na drogach wewnętrznych położonych w strefach ruchu lub strefach zamieszkania, nadzór nad zarządzaniem ruchu sprawuje właściwy terenowo wojewoda.