Główny Inspektorat
Sanitarny

Bieżąca sytuacja epidemiologiczna

26 stycznia 2026 r. władze Indii potwierdziły u 2 osób wystąpienie laboratoryjnie potwierdzonego zakażenia wirusem Nipah. Zachorowania wystąpiły w stanie Bengal Zachodni. Dotyczą pracowników medycznych, którzy byli zatrudnieni w tym samym szpitalu i prawdopodobnie mieli kontakt bezpośredni z osobą zakażoną pod koniec grudnia 2025 r.[1] Ograniczona liczba przypadków i ich wyraźny związek z jedną placówką ochrony zdrowia sugerują, że na tym etapie nie doszło do transmisji w społeczności.

Władze Indii wdrożyły środki zapobiegawcze i kontrolne, w tym kwarantannę osób z kontaktu i badania laboratoryjne. Trwa dochodzenie epidemiologiczne mające ustalić źródło narażenia chorych. Dotychczas zidentyfikowano i przetestowano 196 osób z kontaktu z potwierdzonymi przypadkami. Wszystkie osoby z kontaktu pozostają bezobjawowe i uzyskały wynik negatywny badania na obecność wirusa Nipah. Kilka krajów w regionie, w tym Tajlandia, Nepal i Kambodża, podjęło prewencyjne środki ostrożności, które obejmują kampanie informacyjne dla społeczeństwa i podróżnych oraz kontrolę na lotniskach pasażerów przylatujących z Indii.

Wcześniejsze zakażenia wirusem Nipah

• Pierwsza epidemia została zidentyfikowana w latach 1998–1999 - rozpoczęła się w Malezji (we wrześniu 1998 r.), a następnie rozprzestrzeniła się na Singapur (marzec 1999 r.), głównie wśród hodowców trzody chlewnej, zachorowało łącznie 246 osób, z których 108 zmarło.
• Od czasu pierwszego wykrycia trzy kraje opisały pojedyncze lub sporadycznie nawracające ogniska: Bangladesz (pierwsze ognisko miało miejsce w 2001 r.), Indie (od 2001) i Filipiny (2014 r.). W Bangladeszu w okresie 2001-2025 r. odnotowano łącznie 347 zachorowań u ludzi.
• W ostatnich latach zachorowania występowały w Indiach w 2018 r. - 23 przypadki, w 2019 r. - 1 przypadek, 2021 r. - 1 przypadek, w 2023 r.  - 6 przypadków, w 2024 r. - 2 przypadki
• Pojedyncze zachorowania w Indiach i Bangladeszu odnotowano w połowie 2025 r. (w Indiach – w stanie Kerala; w Bangladeszu na terenie miast Barisal, Dhaka i Rajshahi).
• Choroba okresowo, ale wyłącznie endemicznie, jest rejestrowana w regionie Azji Południowo-Wschodniej, Oceanu Indyjskiego i Oceanii. W Bangladeszu i Indiach.
• Sezonowe ogniska związane są przede wszystkim z aktywnością nietoperzy i lokalnymi obyczajami, takimi jak spożywanie surowego soku z daktylowca. Sezonowe ogniska choroby występują między grudniem a majem, co jest zbieżne z okresem zbiorów soku z daktylowca.
• Najbardziej prawdopodobnymi źródłami zakażenia są owoce lub produkty owocowe (takie jak surowy sok z palmy daktylowej) zanieczyszczone odchodami zakażonych nietoperzy owocożernych, zakażone świnie oraz konie. Zgłaszano również transmisję z człowieka na człowieka w wyniku bezpośredniego kontaktu ze skażonymi wydzielinami.

Ocena ryzyka WHO

• WHO ocenia ryzyko szerzenia się choroby na poziomie globalnym jako niskie, z uwagi na fakt nierozprzestrzeniania się choroby poza rejony endemiczne.

Ocena ryzyka ECDC:

• ryzyko zakażenia osób z Europy podróżujących do tego regionu Indii lub w nim mieszkających ocenia się, na podstawie aktualnych informacji, jako bardzo niskie
• najbardziej prawdopodobną drogą przedostania się wirusa Nipah do Europy są zakażeni podróżni
• chociaż nie można wykluczyć importu wirusa do Europy, na podstawie obecnych informacji, ryzyko zawleczenia wirusa do Europy uważane jest za mało prawdopodobne, biorąc pod uwagę niewielką liczbę zachorowań na ograniczonym dotkniętym obszarze (zachorowania nie dotyczą całego terytorium państwa).
• ograniczona liczba przypadków i ich wyraźny związek z jedną placówką ochrony zdrowia sugerują, że na tym etapie nie ma transmisji w społeczności
• ryzyko dalszego przenoszenia wirusa po potencjalnym imporcie do Europy ocenia się również jako bardzo niskie, z uwagi na brak rezerwuaru zwierzęcego wirusa w Europie oraz wysokie standardy opieki medycznej.

Czym jest wirus Nipah i choroba przez niego wywołana?

• Wirus Nipah (z rodziny Paramyxoviridae) jest pochodzenia zwierzęcego - jego rezerwuarem są gatunki  nietoperza owocożernego (Pteropus), który nie występuję w Europie.
• Wirus może zakażać niektóre zwierzęta udomowione (świnie, konie, psy, koty), które mogą stać się źródłem zakażenia dla ludzi. Zgodnie z danymi WOAH[2] nie odnotowano takich zachorowań w Europie.
• Najczęstszą drogą transmisji wirusa na człowieka jest droga pokarmowa: spożycie owoców lub produktów owocowych (takich jak surowy sok z daktylowca) zanieczyszczonych odchodami lub śliną zakażonych nietoperzy owocożernych. Możliwa jest transmisja w wyniku bezpośredniego kontaktu z płynami ustrojowymi, wydalinami, wydzielinami zakażonych zwierząt lub ludzi.
• Wirus może przenosić się między ludźmi poprzez bliski bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi osoby chorej (odnotowywano przypadki  zachorowań wśród rodzin, jak i personelu medycznego opiekującego się chorymi). W placówkach opieki zdrowotnej ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa może wzrosnąć podczas czynności związanych z powstawianiem aerozolu, w przepełnionych, słabo wentylowanych pomieszczeniach szpitalnych, przy niewystarczającym wdrożeniu środków zapobiegania i kontroli zakażeń.
• Choroba może przebiegać u ludzi w sposób bezobjawowy albo jako ostre zakażenia dróg oddechowych (łagodne/ciężkie), układu pokarmowego lub zapalenia mózgu.
• Okres inkubacji wynosi zazwyczaj 4-14 dni, zgłaszano jednak okres inkubacji sięgający nawet 45 dni.
• Objawy od łagodnych (gorączka, ból głowy, bóle mięśni i nudności, ból gardła) do poważniejszych i ciężkich - zawroty głowy, senność, wymioty, biegunka, zaburzenia świadomości i objawy neurologiczne czy ostra niewydolność oddechowa wskazujące na ostre zapalenie mózgu,  czy nietypowe zapalenie płuc.
• U części osób, które przeszły ciężką neurologiczną postać zakażenia, odnotowywano długotrwałe schorzenia neurologiczne.  W rzadkich przypadkach nawrót lub opóźnione wystąpienie zapalenia mózgu może nastąpić tygodnie/miesiące/ lata po wyzdrowieniu i może być śmiertelne.
• Wskaźnik śmiertelności wynosi od 40% do 75%, w zależności od szczepu wirusa i dostępu do wysokiej jakości opieki zdrowotnej.
• Nie istnieje leczenie przyczynowe tej choroby ani nie jest dostępna szczepionka.

Zalecenia zmniejszające ryzyko zakażenia wirusem Nipah dla osób przebywających w krajach, w których wirus ten występuje endemicznie, i podróżujących do tych krajów

W ramach środków ostrożności osobom, które podróżują do Bengalu Zachodniego lub tam przebywają, zaleca się unikanie potencjalnych źródeł zakażenia, w szczególności:

• w rejonach endemicznych zachowaj ostrożność i stosuj się ściśle do poleceń miejscowych służb
• bezwzględnie myj, obieraj i gotuj owoce oraz warzywa przed spożyciem, wyrzuć owoce ze śladami ugryzień zwierząt (wirus może być obecny na produktach spożywczych zanieczyszczonych przez nietoperze)
• nie spożywaj surowego soku z palmy daktylowej – zawsze gotuj go przed spożyciem
• unikaj dotykania (i obróbki) oraz spożywania jakiegokolwiek rodzaju surowego mięsa pochodzącego z dzikich zwierząt
• nie dotykaj zwierząt ani domowych, ani dzikich (zarówno żywych jak i martwych) i unikaj kontaktu z ich odchodami oraz unikaj siedlisk, w których mogą przebywać nietoperze
• podczas wykonywania pracy ze zwierzętami, a także podczas uboju czy innych czynności, w których dochodzi do kontaktu z wydalinami/wydzielinami zwierząt, stosuj odpowiednie środki ochrony indywidualnej, tj. noś rękawice, maskę i odzież ochronną
• unikaj bliskiego, bezpośredniego kontaktu fizycznego z osobami chorymi oraz regularnie i dokładnie myj ręce po kontakcie z takimi osobami 
• pracownicy ochrony zdrowia/rodzina opiekujący się pacjentami z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia lub pracownicy laboratoriów diagnostycznych powinni zawsze stosować środki ostrożności w zakresie kontroli transmisji zakażeń z uwzględnieniem stosowania środków ochrony indywidualnej jak maski ochronne, osłona oczu, rękawice, fartuch
• w razie zachorowania w trakcie pobytu natychmiast poproś o pomoc lekarską
• w razie wystąpienia niepokojących objawów po powrocie z podróży zgłoś się do lekarza i poinformuj o przebytej podróży.

[1] ECDC - Wirus Nipah w Bengalu Zachodnim (Indie): bardzo niskie ryzyko dla Europy [EN]

[2]Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt - Informacja o wirusie Nipah

Źródła informacji:

WHO - komunikaty o ogniskach chorób zakaźnych (EN)

WHO - informacja o wirusie Nipah w Indiach [EN]

WHO - informacja o wirusie Nipah w Bangladeszu [EN]

Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt - Informacja o wirusie Nipah

WHO - informacje o wirusie Nipah [EN]

ECDC - Wirus Nipah w Bengalu Zachodnim (Indie): bardzo niskie ryzyko dla Europy [EN]

CDC - Informacje o wirusie Nipah [EN]