JERSINIOZA

Yersinia enterocolitica jest Gram(-) pałeczką, należącą do rodziny Enterobacteriaceae. W obrębie gatunku wyróżnia się biotypy i serotypy. Do tej pory zidentyfikowano 50 serotypów, ale tylko niektóre z nich są patogenne dla zwierząt i człowieka.

Występowanie

Y. enterocolitica występuje na całym świecie. Była ona izolowana od zwierząt, ludzi oraz z żywności i wody. Jersinioza u ludzi była stwierdzana na 5 kontynentach, występuje głównie w krajach o klimacie umiarkowanym i chłodnym. Istnieją duże różnice dotyczące zapadalności na jersiniozę pomiędzy poszczególnymi regionami, a nawet sąsiadującymi krajami. W Europie najwięcej przypadków stwierdza się jesienią i zimą. W różnych regionach świata potwierdzono występowanie różnych serotypów.

Choroba u ludzi

Jersionioza jest chorobą, która zwykle występuje u dzieci. Pierwszym objawem wynikającym z ostrego zapalenia jelit jest wodnista biegunka (trwająca 3-14 dni). W 5% przypadków występuje biegunka z domieszką krwi. U starszych dzieci i nastolatków dominują objawy wskazujące na zapalenie wyrostka robaczkowego, w tym ból w prawej, dolnej części brzucha i gorączka. U osób dorosłych może pojawić się rumień (1-2 tygodnie po zapaleniu jelit). Groźniejszym powikłaniem jest zapalenie stawów (jednego lub wielu) lub posocznica. Niektóre powikłania, tj. ropnie wątroby i śledziony występują u osób dorosłych i pacjentów z niedoborami immunologicznymi. Na świecie stwierdzano również zgony z powodu jersiniozy. Szczególnie wysoka śmiertelność dotyczyła grupy osób zakażonych, u których doszło do posocznicy wywołanej Y. enterocolitica po transfuzji krwi od osób zakażonych.

Źródła zakażenia i drogi przenoszenia

Zarówno źródła zakażenia, jak i drogi przenoszenia nie zostały jeszcze do końca poznane. Y. enterocolitica występuje w wodzie, żywności, u zwierząt i człowieka. Często serotypy izolowane z wody i żywności nie odpowiadają tym, które wywołują chorobę u ludzi. Dotyczy to również serotypów występujących u zwierząt z wyjątkiem świń i w niektórych przypadkach kotów i psów. W krajach, gdzie zapadalność na jersiniozę u ludzi jest najwyższa, świnie są najczęstszym źródłem patogennego serotypu. W krajach, gdzie zapadalność u ludzi jest niska serotypy patogenne dla ludzi, są rzadko izolowane od świń. W wielu krajach rezerwuar bakterii jest jeszcze nieznany. Niewykluczone jest również przeniesienie bakterii z człowieka na człowieka. Niektóre ogniska rodzinne wystąpiły po kontakcie z psem. Jednocześnie psów i kotów nie uznaje się za istotny rezerwuar tej bakterii. Grupą ryzyka szczególnie narażoną na zakażenie są osoby pracujące w rzeźniach. Y. enterocolitica może przenosić się również przez mleko i wodę. Bardzo często trudno jest zidentyfikować źródło zakażenia. Inną możliwą drogą transmisji Y. enterocolitica jest transfuzja krwi. Do zakażenia tą drogą dochodzi rzadko, ale konsekwencje zakażenia są poważne. Może dochodzić do posocznicy, znacznego spadku ciśnienia krwi, gorączki, a nawet zgonu.

Podsumowując, do zakażenia może dochodzić:

na skutek spożycia skażonej żywności, mleka i wody,
poprzez kontakt z zakażonymi zwierzętami,
poprzez kontakt z zakażonymi ludźmi.

Bardzo istotną cechą Y. enterocolitica jest możliwość namnażania w warunkach chłodniczych.

Aby zminimalizować ryzyko zakażenia Y.enterocolitica należy:

przestrzegać podstawowych zasad higieny,
zwracać uwagę na właściwe przygotowywanie wieprzowiny – nie należy spożywać jej w postaci surowej lub niedogotowanej,
nie należy pić surowego mleka lub wody wątpliwej jakości, z nieznanego źródła, nieświeżej,
podczas uboju unikać skażenia kałem, zarówno mięsa, jak i innych części przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
ze względu na możliwość wystąpienia zakażeń szpitalnych spowodowanych jersinią, również w szpitalu należy zachować odpowiednie środki zapobiegające rozprzestrzenianiu się zakażenia,
powinny być również zachowane właściwe środki w celu zapobieżenia przeniesienia się zakażenia podczas transfuzji krwi.