Główny Inspektorat
Sanitarny

E-papierosy zdobywają popularność wśród młodzieży, stając się jednym z najpoważniejszych wyzwań dla zdrowia publicznego w Polsce. Jak skutecznie zatrzymać ten trend i chronić młode pokolenie? Odpowiedzi na to pytanie szukali uczestnicy konferencji edukacyjnej „Stacja Zdrowie: szkoły wolne od nikotyny”, przygotowanej przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) we współpracy z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym (GUMed), z udziałem wiceministry edukacji Katarzyny Lubnauer.

Współorganizatorami wydarzenia były Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku oraz Urząd Miejski w Gdańsku.

Konferencję otworzyli przedstawiciele kluczowych instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne i edukację: dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, prof. dr hab. Michał Hoffmann, prorektor ds. klinicznych GUMed, prof. dr hab. Agnieszka Zimmermann, prorektor ds. kształcenia GUMed. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Katarzyna Lubnauer, Monika Chabior – zastępczyni Prezydenta Miasta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania, oraz przedstawiciel Ministerstwa Zdrowia Jakub Szymański, który odczytał list Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyny Kęckiej.

Wydarzenie, poświęcone kompleksowej profilaktyce nikotynowej wśród młodzieży, zgromadziło dyrektorów szkół, nauczycieli oraz ekspertów zajmujących się zdrowiem publicznym i edukacją.

Prawo, edukacja i umiejętności

- Współczesna profilaktyka wymaga systemowego podejścia do wszystkich produktów nikotynowych – podkreślił Główny Inspektor Sanitarny dr Paweł Grzesiowski, przypominając o wieloletnich działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej na rzecz środowiska sprzyjającego zdrowiu. – Od lat 90. rozwijamy działania legislacyjne, edukacyjne i profilaktyczne w zakresie ograniczania używania nikotyny. Naszym celem jest tworzenie środowiska, w którym wybór życia wolnego od nikotyny staje się naturalny i wspierany na każdym etapie rozwoju człowieka.

Jak wskazuje Główny Inspektor Sanitarny, w Polsce nadal wysoki odsetek dorosłych, 25–30%, deklaruje używanie wyrobów tytoniowych. Jednocześnie obserwuje się istotne zmiany w zachowaniach młodszych grup – rośnie popularność nowych produktów nikotynowych, w szczególności e-papierosów. Istotną rolę odgrywa tu presja rówieśnicza, wzorce zachowań w otoczeniu czy łatwa dostępność produktów. Na wybory młodzieży wpływa też atrakcyjność nowych form nikotyny, w tym różnorodność smaków, nowoczesny design i budowanie fałszywego wizerunku „bezpiecznych alternatyw”.

– Szkoła ma dziś do odegrania kluczową rolę nie tylko w przekazywaniu wiedzy, ale także w kształtowaniu świadomych i odpowiedzialnych postaw zdrowotnych. Wprowadzenie edukacji zdrowotnej zapewnia narzędzia, które pomogą zapobiegać nałogom, w tym - używaniu produktów nikotynowych – podkreśliła wiceministra edukacji narodowej Katarzyna Lubnauer.

- Edukacja antynikotynowa jest jednym z filarów skutecznej polityki państwa w obszarze zdrowia publicznego - podkreśliła w swoim liście wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka.

Wsparcie dla szkół

Aby wesprzeć dyrektorów szkół i nauczycieli w tworzeniu środowiska wolnego od nikotyny, Główny Inspektorat Sanitarny we współpracy z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym przygotował zestaw praktycznych materiałów wspierających szkoły: broszury dla dyrektorów, przykładowe scenariusze lekcji oraz prezentacje edukacyjne. Celem tych działań jest wspólne tworzenie środowiska szkolnego wolnego od nikotyny, wzmacnianie kompetencji kadry pedagogicznej oraz skuteczna ochrona zdrowia młodego pokolenia.

- Profilaktyka nikotynowa pozostaje jednym z kluczowych wyzwań zdrowia publicznego. Musimy reagować na zmieniające się realia rynku i skutecznie chronić młode pokolenie przed inicjacją nikotynową – mówił dr hab. Łukasz Balwicki, prof. GUMed, kierownik Poradni Antynikotynowej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku i konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego.

Szkoła w centrum działań profilaktycznych

Dr Olga Białobrzeska z Uniwersytetu SWPS i dr hab. Michał Parzuchowski, prof. USWPS omówili kierowany do młodzieży program „Tylko Pomyśl”, który będzie realizowany we współpracy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym.

- Skuteczna profilaktyka buduje odporność na presję marketingową i otoczenia – podkreślali eksperci. - Zwykle w szkole podajemy fakty, nie uczymy dochodzenia do wniosków. W programie "Tylko pomyśl" chcemy uczyć krytycznego myślenia, aby uczniowie sami zauważali pułapki myślenia, w które wpadają.

Dr n. med. Piotr Tomczyk (PPIS Gdańsk) zaprezentował „Spragnieni wrażeń” - cykl warsztatów i spotkań, które mają wzmocnić asertywność młodzieży, radzenie sobie ze stresem i umiejętność rozpoznawania zagrożeń związanych z używkami. Dr n. o zdr. Anna Tyrańska-Fobke (Fundacja Mango, GUMed) przedstawiła najważniejsze wnioski z kampanii „WWW: wdech-wydech-wybór”. Anna Rejkowska-Olszewska, kierownik Działu Profilaktyki Ośrodka Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Gdyni, wskazywała, jakie możliwości wsparcia mają rodzice i opiekunowie, gdy młodzież już eksperymentuje z używkami.

Cykl wydarzeń edukacyjnych

Konferencja „Stacja Zdrowie” jest początkiem cyklu wydarzeń pod tym samym tytułem, które w kolejnych latach będą organizowane w różnych województwach i kierowane do zróżnicowanych grup odbiorców. Celem inicjatywy jest wzmocnienie działań z zakresu promocji zdrowia oraz budowanie trwałych postaw prozdrowotnych w społeczeństwie.