Główny Inspektorat
Sanitarny

Jak odróżnić fakt od opinii? Jak rozpoznać manipulację i sprawdzić, czy źródło informacji jest wiarygodne? Odpowiedzi na te pytania uczniowie i uczennice szkół ponadpodstawowych poznają w ramach nowego ogólnopolskiego programu edukacyjnego „Tylko Pomyśl”, realizowanego przez Główny Inspektorat Sanitarny i Uniwersytet SWPS.

„Tylko Pomyśl” to ogólnopolski program edukacyjny dla szkół ponadpodstawowych, którego celem jest rozwijanie krytycznego myślenia oraz umiejętności świadomego korzystania z informacji. Program pomaga młodym ludziom lepiej rozpoznawać dezinformację, oceniać wiarygodność źródeł oraz podejmować decyzje w oparciu o fakty i dowody naukowe.

W świecie pełnym sprzecznych informacji, fake newsów i treści publikowanych w mediach społecznościowych młodzi ludzie potrzebują narzędzi, które pomogą im świadomie analizować informacje i odróżniać fakty od opinii czy manipulacji. Program wspiera rozwój kompetencji niezbędnych do podejmowania odpowiedzialnych decyzji dotyczących zdrowia, profilaktyki i codziennych wyborów.

Program jest skierowany do uczniów i uczennic szkół ponadpodstawowych, a jego głównym celem jest rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia oraz świadomego i odpowiedzialnego korzystania z informacji.

W trakcie zajęć uczniowie i uczennice będą rozwijać umiejętność:

• analizowania i oceniania informacji oraz źródeł,
• podejmowania decyzji w oparciu o fakty i dowody,
• logicznego wyciągania wniosków,
• rozpoznawania błędów poznawczych i manipulacji,
• oddzielania emocji od faktów,
• czytania ze zrozumieniem i formułowania własnych opinii.

Program kształtuje postawę sceptycyzmu poznawczego, otwartości na weryfikację informacji oraz odpowiedzialnego formułowania opinii. Uczestnicy programu potrafią świadomie oceniać jakość dowodów, samodzielnie wyciągać wnioski oraz krytycznie odnosić się do prezentowanych treści.

Manipulacje stosowane przez przemysł tytoniowy

W ramach programu uczniowie i uczennice uczą się krytycznie analizować różne informacje na przykładzie e-papierosów, produktów nikotynowych i zdrowia. Zwracamy uwagę na to, jak rozpoznawać przekazy marketingowe, weryfikować źródła informacji oraz oceniać wiarygodność publikowanych treści. Program pomaga odróżniać fakty naukowe od opinii, mitów i uproszczeń pojawiających się w przestrzeni publicznej. Program pokazuje, w jaki sposób różne podmioty, w tym przemysł tytoniowy i nikotynowy, mogą wpływać na postawy i decyzje odbiorców. Uczestnicy poznają przykłady technik perswazji, strategii marketingowych oraz sposobów budowania przekazów, które mają kształtować opinie i zachowania konsumentów. Dzięki temu uczą się bardziej świadomie oceniać przekazy komercyjne i społeczne, z którymi stykają się w infosferze.

Szczepienia i wiarygodność informacji zdrowotnych

Jednym z obszarów omawianych podczas zajęć jest ocena informacji dotyczących zdrowia publicznego na przykładzie szczepień ochronnych. Młodzi ludzie poznają zasady korzystania z rzetelnych źródeł wiedzy, analizowania dowodów naukowych oraz rozpoznawania niezweryfikowanych lub wprowadzających w błąd informacji. Zdobyte umiejętności pomagają im podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące zdrowia własnego i innych.

Dezinformacja w mediach i internecie

Współczesne media i platformy społecznościowe umożliwiają szybkie rozpowszechnianie informacji, ale również dezinformacji. Program rozwija umiejętność rozpoznawania fałszywych informacji, manipulacji, teorii spiskowych oraz przekazów opartych na emocjach zamiast faktach. Uczestnicy uczą się, jak weryfikować treści, sprawdzać źródła i odpowiedzialnie korzystać z informacji dostępnych w internecie.

Kto może uczestniczyć w programie?
W programie mogą uczestniczyć uczennice i uczniowie szkół ponadpodstawowych z całej Polski. Zajęcia realizowane są w oparciu o gotowe materiały i scenariusze zajęć.

Koordynatorzy programu
Koordynację programu prowadzą jednostki Państwowej Inspekcji Sanitarnej: Główny Inspektorat Sanitarny, wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne oraz powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne.

Realizatorzy programu
Program realizowany jest przez uprzednio przeszkolonych nauczycieli, którzy prowadzą zajęcia dydaktyczne w oparciu o przygotowane materiały edukacyjne (scenariusze zajęć i materiały dla uczniów).

Jak zgłosić się do uczestnictwa w programie?
Szkoła zainteresowana udziałem w programie powinna zgłosić chęć uczestnictwa do właściwej terenowo powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej (PSSE). Szczegółowe informacje dotyczące rekrutacji będą przekazywane przez jednostki Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Strona internetowa programu
Dla potrzeb realizacji programu przygotowaliśmy stronę internetową, na którą zapraszamy https://www.gov.pl/web/gis/tylko-pomysl---program-edukacyjny

Program „Tylko Pomyśl” został opracowany we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu SWPS oraz ekspertami NASK – Państwowego Instytutu Badawczego.

Patronat nad programem objęły Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.