Ochrona zapylaczy w Krajowym Planie Odbudowy Zasobów Przyrodniczych  

Jedna trzecia światowej produkcji plonów rolnych zależy od owadów zapylających. Fundamentalne znaczenie dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego mają zwłaszcza dzikie pszczoły, trzmiele, bzygowate i motyle.  Od lat 80. XX wieku ich liczebność w Europie drastycznie spada - głównie na skutek chemizacji rolnictwa, postępującej zmiany klimatu i utraty siedlisk. Aby odwrócić ten trend, ochrona dzikich zapylaczy stała się jednym z priorytetów unijnego rozporządzenia o odbudowie przyrody (Nature Restoration Law, NRL). NRL zobowiązuje państwa członkowskie do opracowania krajowych strategii, które wyznaczą kierunki działań naprawczych w tym zakresie.  

W Polsce dokumentem tym jest Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPOZP), który stał się pretekstem do szerzenia dezinformacji o uznaniu przez rząd pszczoły miodnej za zagrożenie i o rzekomym konflikcie między ochroną dzikich zapylaczy a pszczelarstwem. Narracje te są sztucznym konstruktem i nie ilustracją prac nad KPOZP, które miały charakter konsultacyjny i otwarty. Celem nadzorującego je ministerstwa jest wypracowanie rozwiązań, które pozwolą jednocześnie wspierać pszczelarstwo i chronić bioróżnorodność. 

Propozycje działań dotyczą między innymi odtwarzania i ochrony siedlisk, promowania łąk kwietnych, ograniczenia stosowania pestycydów, zwiększenia retencji wody oraz wzmocnienia bazy pożytkowej, czyli ogółu roślin miododajnych i pyłkodajnych na danym terenie - z korzyścią dla wszystkich grup zapylaczy. Potrzeba ograniczania potencjalnych negatywnych oddziaływań w warunkach intensywnej gospodarki pasiecznej nie oznacza planów eliminacji pszczoły miodnej ani likwidacji pasiek.  

Zgodnie z harmonogramem gotowy dokument powinien trafić do Komisji Europejskiej 1 września 2026 r. Szczegóły i przepisy wykonawcze wynikające z ostatecznych zapisów będą następnie przedmiotem odrębnych prac oraz szerokich konsultacji społecznych i branżowych. 

Kaskadowy mechanizm dezinformacji na temat zapylaczy 

Dezinformacja na temat KPOZP rozprzestrzeniana jest według schematu tzw. kaskady narracyjnej. Jej punktem wyjścia jest zwykle wyrwany z kontekstu fragment dokumentu roboczego, zakomunikowany w sposób, który podważa zasadność, uczciwość i racjonalność planowanych działań. Każda kolejna publikacja przejmuje i wzmacnia zmanipulowany przekaz, bez weryfikacji źródła. Skutkiem jest nie tylko błędne rozumienie konkretnego dokumentu, lecz także nieufność wobec całego obszaru polityki. 

Mechanizm ten był szeroko stosowany podczas kampanii dezinformacyjnych wymierzonych w rozporządzenie NRL, wypaczających sens jego zapisów i utrudniających merytoryczną debatę.  NRL przedstawiono jako projekt elit, a rolników i pszczelarzy - jako ofiary, nie beneficjentów.    

Pszczoły elementem kampanii przeciwko unijnej polityce klimatycznej 

Pszczoły miodne, ze względu na swoje symboliczne znaczenie i powszechną rozpoznawalność, są wyjątkowo podatne na instrumentalizację.  Narracje sugerujące, że ministerstwo uznało te pożyteczne owady za zagrożenie i - w ramach ochrony dzikich zapylaczy - chce je wyeliminować, mają wywołać natychmiastową reakcję emocjonalną, zanim odbiorca zdąży zweryfikować informację.  Ich charakter i dynamika wskazują na skoordynowane działanie wpisujące się w szerszą kampanię przeciwko działaniom z zakresu ochrony klimatu, środowiska i transformacji energetycznej. Wspólnym mianownikiem jest kreowanie obrazu polityki klimatycznej jako szalonej, zbędnej i kosztownej ideologii narzuconej przez Unię, wbrew zdrowemu rozsądkowi i interesom Polaków. 

Jak odróżnić fakty od dezinformacji? 

Dezinformacja działa szybciej niż weryfikacja faktów - i na tym polega jej siła. Sprzyja temu także architektura platform społecznościowych, których algorytmy premiują treści wywołujące silne emocje.  

Przed udostępnieniem kontrowersyjnych informacji na temat polityk klimatycznych, warto zadać sobie kilka pytań. Metoda “SPRAWDZAM” porządkuje ten proces w kilku krokach:  

• S: Sensacja. Czy informacja wywołuje silne emocje, gniew lub lęk?  
• P: Prowokacja. Czy celem jest merytoryczna dyskusja, czy wyłącznie konflikt?  
• R: Racjonalność. Czy twierdzenia są wewnętrznie spójne?  
• A: Autor. Kto jest autorem informacji?  
• W: Wybiórczość. Jakie informacje o zostały podane? 
• D: Dyskredytacja. Czy dana treść jest obraźliwa? 
• Z: Zamiar. Jaki jest zamiar publikacji danej treści? 
• A: Analiza. Jaki jest jej szerszy kontekst? 
• M: Manipulacja. Czy informacja nosi znamiona manipulacji? 

Zgłoś dezinformację 

Dostęp do rzetelnych, sprawdzonych informacji opartych na oficjalnych dokumentach i wiarygodnych źródłach jest kluczowy dla świadomego uczestnictwa w debacie publicznej.  

W przypadku podejrzenia dezinformacji, zgłoś post do administratora platformy internetowej i/lub do Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK-PIB przez formularz albo mail: dezinformacja@nask.pl