Powrót

3 nowe wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego

03.06.2026

Wycinankarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej, tradycyjna plastyka obrzędowa i zdobnicza Pałuk oraz tradycja wylewania i noszenia świec olbrzymek w Tyszowcach zostały wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Tworzona od 2013 r. lista liczy obecnie 127 pozycji dokumentujących żywe tradycje, zwyczaje i umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie.

3 nowe wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego, fot. Jakub Borysiak

O kolejny wpis wzbogacił się również Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Znalazła się w nim działalność dokumentacyjna Polskiego Radia prowadzona podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym od 1970 roku do dziś.

Nowe wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego

  • Wycinankarstwo kurpiowskie z Puszczy Białej

To tradycyjna dziedzina sztuki ludowej, której początki sięgają końca XIX wieku. Charakterystyczne dla tego regionu wycinanki wyróżniają się wielobarwnością, warstwową kompozycją oraz motywami inspirowanymi lokalnym haftem i przyrodą. Tworzone bez szablonów, stanowią ważny element tożsamości kulturowej regionu i są nadal obecne w działalności twórczej, edukacyjnej i społecznej. W Polsce zostało maksymalnie 30 artystów podtrzymujących tradycję wycinkarstwa kurpiowskiego z Puszczy Białej. 

  • Tradycyjna plastyka obrzędowa i zdobnicza Pałuk

Tradycyjna plastyka obrzędowa i zdobnicza Pałuk to ważny element lokalnej kultury, związany z rytmem roku obrzędowego i codziennym życiem mieszkańców regionu. To zespół tradycyjnych form dekoracyjnych związanych z obrzędowością doroczną i religijną regionu Pałuk. Obejmuje m.in. wielkanocne kropidła, bukiety żniwne, wianki, rózgi, słomiane plotki oraz charakterystyczne pająki zawieszane pod sufitem. Choć nie są już powszechnym elementem codzienności, nadal są podtrzymywane przez twórców ludowych, regionalistów i lokalne społeczności. Okolo 120 aktywnych twórców ludowych zajmuje się tradycyjną plastyką obrzędową i zdobniczą Pałuk. 

  • Tradycja wylewania i noszenia świec olbrzymek w Tyszowcach

Świece olbrzymki to wyjątkowe, wykonywane ręcznie świece z naturalnego wosku pszczelego, osiągające nawet kilka metrów wysokości. Ich wytwarzanie i noszenie podczas uroczystości religijnych oraz państwowych jest wielopokoleniową tradycją mieszkańców Tyszowiec. Zwyczaj ten pozostaje ważnym symbolem lokalnej wspólnoty, pamięci historycznej i dziedzictwa kulturowego regionu. W Polsce działa garstka mistrzów i członków stowarzyszeń tradycji tyszowieckiej.

Wpis do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego wpisana została działalność dokumentacyjna Polskiego Radia podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym prowadzona od 1970 roku.

Od ponad pięćdziesięciu lat Polskie Radio dokumentuje podczas festiwalu autentyczne wykonania muzyki tradycyjnej, lokalne repertuary, gwary oraz relacje twórców ludowych z całej Polski. Zgromadzone nagrania są archiwizowane, digitalizowane i udostępniane kolejnym pokoleniom badaczy, muzyków i odbiorców kultury. To jedno z najważniejszych i najdłużej prowadzonych działań służących ochronie polskiego niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Dowiedz się więcej:

» Odwiedź stronę Narodowego Instytutu Dziedzictwa: https://niematerialne.nid.pl

 

Zdjęcia (8)

{"register":{"columns":[]}}