Dyrektor: Jakub Makowski
Zastępca dyrektora:  Agata Kurdziel        

Dane kontaktowe: 
Tel: +48 22 212 11 02
Fax: +48 22 212 11 48 
E-mail: doz@kultura.gov.pl
Lokalizacja: Ksawerów 13, Warszawa
Adres korespondencyjny: Krakowskie Przedmieście 15, 00-071 Warszawa

Do zadań Departamentu należy:

• wykonywanie i koordynacja realizacji zadań wynikających z polityki Rady Ministrów w zakresie ochrony zabytków;
• opracowywanie projektu „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami” oraz koordynacja i kontrola realizacji tego programu;
• opracowanie, aktualizowanie oraz wdrażanie Krajowego planu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych, jako części procesu planowania operacyjnego dotyczącego ochrony dziedzictwa narodowego, do dnia 31 grudnia 2026 r.;
• opracowanie i aktualizowanie we współpracy z właściwymi komórkami organizacyjnymi i w uzgodnieniu z Departamentem Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Krajowego planu ochrony dóbr kultury na czas wojny;
• wdrażanie we współpracy z Departamentem Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego i właściwymi komórkami organizacyjnymi Krajowego planu ochrony dóbr kultury na czas wojny;
• sporządzanie instrukcji postępowania na potrzeby realizacji zadań w razie wystąpienia sytuacji kryzysowych, która określi sposoby postępowania w razie wystąpienia zdarzeń mających znamiona sytuacji kryzysowych, w uzgodnieniu z Departamentem Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego;
• prowadzenie postępowań administracyjnych zgodnie z kompetencjami ministra;
• dokonywanie czynności w postępowaniach cywilnych i sądowo-administracyjnych, w tym reprezentowanie ministra przed Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym, wojewódzkimi sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi według właściwości przedmiotowej departamentu;
• monitorowanie merytorycznych zadań wojewódzkich urzędów ochrony zabytków;
• koordynowanie i kontrolowanie działalności wojewódzkich konserwatorów zabytków na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224 oraz z 2025 r. poz. 1158);
• prowadzenie ewidencji i gromadzenie dokumentacji dotyczącej porozumień wojewódzkich konserwatorów zabytków z dyrektorami muzeów, właściwymi organami gmin i powiatów w zakresie zadań zleconych w ochronie zabytków;
• prowadzenie spraw związanych z udzielaniem dofinansowania na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy obiektach zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków w ramach programów ministra;
• prowadzenie spraw związanych z udzielaniem dofinansowania na prowadzenie badań archeologicznych ze środków ministra;
• sporządzanie analiz i ocen dotyczących funkcjonowania służb konserwatorskich oraz organizowanie, prowadzenie i uczestnictwo w szkoleniach dla tych służb;
• przygotowywanie decyzji administracyjnych określających należności ministerstwa z tytułu niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji lub pobrania jej w nadmiernej wysokości, w zakresie właściwości departamentu;
• koordynacja spraw związanych z wydawaniem pozwoleń na wywóz zabytków;
• przeprowadzanie inspekcji stanu zachowania zabytków oraz prawidłowości stosowanych procedur administracyjnych i konserwatorskich;
• rozpatrywanie wniosków o przyznanie nagrody za znaleziska archeologiczne;
• rozpatrywanie wniosków o przyznanie nagrody za znalezienie zabytku;
• prowadzenie obsługi rzeczoznawców ministra zgodnie z właściwością departamentu;
• obsługa Rady do spraw Ochrony Zabytków oraz Rady do spraw Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego działających przy ministrze;
• obsługa Głównej Komisji Konserwatorskiej działającej przy Generalnym Konserwatorze Zabytków;
• realizowanie zadań ministra wynikających z nadzoru nad przebiegiem konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków „Zabytek Zadbany”;
• realizowanie zadań ministra wynikających nadzoru nad organizacją i przyznawaniem „Nagrody im. Jana Zachwatowicza”;
• wykonywanie czynności związanych z nadawaniem przez ministra odznaki „Za opiekę nad zabytkami”;
• prowadzenie działalności promocyjnej i edukacyjnej na rzecz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
• prowadzenie postępowań administracyjnych w sprawach o uznanie nabytych, w państwach członkowskich UE, kwalifikacji do wykonywania zawodów: konserwatora zabytków ruchomych, konserwatora zabytków nieruchomych, konserwatora zabytkowej zieleni i archeologa;
• koordynowanie działań dotyczących spraw z zakresu zawodów regulowanych we współpracy z właściwymi merytorycznie departamentami;
• przygotowanie i prowadzenie wniosków związanych z rocznicami pod auspicjami UNESCO oraz koordynacja implementacji zapisów konwencji, porozumień i zaleceń UNESCO w obszarze kompetencji departamentu we współpracy z właściwymi merytorycznie komórkami organizacyjnymi, w szczególności:
  1. prowadzenie punktów kontaktowych, sporządzanie raportów okresowych,
  2. udział w posiedzeniach komitetów i ciał doradczych,
  3. przygotowywanie wniosków o wpis na Listę światowego dziedzictwa, Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa ludzkości, jak i do Rejestru najlepszych praktyk;
• współpraca z Departamentem Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego w pozyskiwaniu ekspertów w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego określonych w dokumencie rządowym pt. „Zadania działów administracji rządowej i innych instytucji państwowych w realizacji Celów NATO dla Rzeczypospolitej Polskiej”, w zakresie właściwości departamentu;
• podejmowanie wspólnych przedsięwzięć dotyczących ochrony zabytków z organami administracji rządowej i samorządowej oraz instytucjami państwowymi, samorządowymi i organizacjami samorządowymi;
• wykonywanie uprawnień i obowiązków dysponenta Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków oraz dochodzenie należności orzekanych na rzecz Funduszu tytułem nawiązki;
• prowadzenie Listy Skarbów Dziedzictwa;
• prowadzenie Krajowej Listy Niematerialnego Dziedzictwa;
• współpraca z Komisją Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych;
• przygotowywanie decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia oraz w przedmiocie rozłożenia na raty kwoty przypadającej do zwrotu z tytułu niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji, pobrania jej nienależnie lub w nadmiernej wysokości, w zakresie właściwości departamentu.