O kolejne wpisy wzbogacił się również Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Znalazły się w nim: Barbórka Górników Cementowni ODRA w Opolu, międzywojewódzki konkurs „Sztuka ludowa Pałuk w twórczości dzieci, młodzieży i ich opiekunów” w Wągrowcu, Misterium Męki Pańskiej w Policach-Jasienicy oraz pielęgnowanie tradycji tatarskich w Studziance.

Nowe wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego

• Pszczelarstwo na Śląsku Opolskim

Tradycja łącząca wiedzę o przyrodzie, doświadczenie pokoleń i lokalną tożsamość. Jej początki sięgają dawnych form bartnictwa rozwijającego się w lasach Przesieki Śląskiej, gdzie miód i wosk były cenionymi produktami. Z czasem bartnictwo zostało zastąpione przez rozwój przydomowych pasiek i nowoczesnych metod hodowli pszczół.

Szczególne miejsce w historii opolskiego pszczelarstwa zajmuje ks. Jan Dzierżon (1811–1906), pochodzący z Łowkowic koło Kluczborka, uznawany za jednego z twórców nowoczesnego pszczelarstwa. Jego badania nad życiem pszczół oraz udoskonalenia konstrukcji uli przyczyniły się do rozwoju pszczelarstwa w Europie.

Tradycja pszczelarska obejmuje nie tylko prowadzenie pasiek i pozyskiwanie produktów pszczelich, ale także bogatą kulturę związaną z roślinami miododajnymi, kulinariami, wykorzystaniem wosku oraz lokalnymi zwyczajami. Ważną rolę odgrywają wspólnotowe wydarzenia, takie jak: święta miodu, kiermasze, spotkania edukacyjne i uroczystości związane z patronem pszczelarzy.

• Tradycja wykonywania światów i ozdób z opłatka na Lubelszczyźnie

Jedna z najbardziej charakterystycznych form bożonarodzeniowej plastyki obrzędowej, szczególnie związanej z tradycją Lubelszczyzny. Choć najstarsze wzmianki o niej pochodzą z XIX wieku, zwyczaj ten prawdopodobnie jest starszy. Ze względu na nietrwałość materiału trudno dokładnie określić jego początki.

Podstawowym materiałem jest opłatek symbolizujący chleb, zgodę, pomyślność i błogosławieństwo. Wykonuje się z niego zarówno proste ozdoby choinkowe, jak i misterne konstrukcje zwane światami, których forma nawiązuje do symboliki całości stworzenia i Chrystusa jako Pana świata. Najczęściej mają one kształt kulisty, ale powstają również bardziej złożone bryły geometryczne oraz gwiazdy, szopki, kapliczki, kwiaty i inne dekoracje. Ich wykonanie wymaga precyzji, cierpliwości i dużej wprawy w pracy z delikatnym materiałem.

Dawniej tworzenie światów było częścią rodzinnych przygotowań do Bożego Narodzenia i okazją do przekazywania wiedzy oraz zwyczajów kolejnym pokoleniom. Choć w XX wieku tradycja niemal zanikła, na Lubelszczyźnie odrodziła się dzięki twórcom ludowym, warsztatom i działaniom edukacyjnym. Współczesne ozdoby z opłatka zachowują dawną symbolikę, a jednocześnie stają się świadectwem lokalnego rękodzieła i żywego dziedzictwa kulturowego.

Wpisy do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego

• Barbórka Górników Cementowni ODRA w Opolu - tradycja środowiska związanego z tzw. „białym górnictwem”, czyli wydobyciem i przetwarzaniem surowców wapiennych, nazywanych „opolskim białym złotem”. Centralnym elementem obchodów są uroczystości z udziałem pocztu sztandarowego, hymnu górniczego, ceremoniału oraz symboli, takich jak: mundury i szpady górnicze.
• Międzywojewódzki konkurs „Sztuka ludowa Pałuk w twórczości dzieci, młodzieży i ich opiekunów” w Wągrowcu - od ponad 30 lat chroni i popularyzuje dziedzictwo kulturowe Pałuk. Istotą konkursu jest międzypokoleniowy przekaz tradycji w relacji „mistrz–uczeń”. Dzieci, młodzież, nauczyciele i opiekunowie prezentują prace inspirowane lokalnym dziedzictwem, m.in. haftem pałuckim, zdobnictwem wnętrz, rzeźbą, wyrobami słomianymi i sztuką użytkową.
• Misterium Męki Pańskiej w Policach-Jasienicy - współczesna kontynuacja wielowiekowej tradycji przedstawień pasyjnych związanych z dawnym klasztorem wiktorynów w Jasienicy, której początki sięgają XV wieku. Od 2013 roku (z przerwą w czasie pandemii) w przestrzeni dawnego zespołu poklasztornego organizowane jest coroczne plenerowe Misterium Męki Pańskiej z udziałem mieszkańców Jasienicy i okolic.
• Pielęgnowanie tradycji tatarskich w Studziance - społeczna inicjatywa prowadzona przez Stowarzyszenie Rozwoju Miejscowości Studzianka we współpracy z mieszkańcami, potomkami polskich Tatarów oraz badaczami historii regionu. Jej celem jest ochrona, dokumentowanie i popularyzacja dziedzictwa związanego z obecnością Tatarów w miejscowości od końca XVII wieku oraz zachowanie pamięci o ich historii dla kolejnych pokoleń. Do działań edukacyjnych i popularyzatorskich należą m.in. spacery historyczne, spotkania z kulturą tatarską, warsztaty, lekcje historii, turnieje łucznicze oraz wydarzenia sportowe.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Narodowego Instytutu Dziedzictwa: https://niematerialne.nid.pl