Pamięć ma znaczenie. Musimy o tym przypominać codziennie, nie tylko w naszych krajach, ale również w organizacjach międzynarodowych – takich jak ONZ. Żyjemy w czasach, w których świat jest niestabilny. Zasady, które kiedyś były oczywiste, teraz są kwestionowane. Wartości, które tworzyły światowy porządek, są testowane, a międzynarodowe prawo – łamane. Wraca język dehumanizacji. W takich momentach ludzkość szuka punktów odniesienia, które pomogają nam zrozumieć, wybrać i działać. Znajdujemy je dzięki pamięci o przeszłości. Dlatego wystawa którą dzisiaj otwieramy jest tak ważna. Została stworzona nie tylko, by przypominać historię, ale także, by oferować punkt odniesienia do teraźniejszości – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas inauguracji wystawy. – Obecność na dzisiejszym wernisażu pani Elżbiety Ficowskiej, ocalałej z Holokaustu, przypomina nam, że pamięć żyje w ludziach – niesie ból, ale także głębokie znaczenie i staje się częścią naszej wspólnej podstawy moralnej, czego nie możemy utracić, zwłaszcza teraz. Mam nadzieję, że przechodząc przez tę wystawę, nie tylko poznacie przeszłość, ale także poczujecie jej aktualność. Bo pamięć, traktowana poważnie, nie zatrzymuje się w nas – ona nas wyposaża – dodała.

W wernisażu wystawy wzięli również udział: Elżbieta Ficowska – ocalała z Holokaustu, Melissa Fleming – podsekretarz generalna Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. komunikacji globalnej, Krzysztof Maria Szczerski – stały przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej przy Organizacji Narodów Zjednoczonych, Chaloka Beyani – specjalny doradca Sekretarza Generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu, Rafał Rogulski – dyrektor Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność oraz Florin Abraham – przewodniczący Komitetu Sterującego Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.

Historie odwagi i solidarności w obliczu Zagłady

Wystawa „Between Life and Death: Stories of Rescue During the Holocaust” oddaje hołd tym, którzy w czasie II wojny światowej – pomimo groźby uwięzienia, deportacji lub śmierci – zdecydowali się pomóc prześladowanym Żydom.

Na eskpozycji przedstawione zostały historie ratowania Żydów w piętnastu krajach europejskich: Austrii, Chorwacji, Danii, Francji, Niemczech, na Węgrzech, w Irlandii, we Włoszech, na Litwie, w Niderlandach, w Polsce, w Rumunii, na Słowacji, w Ukrainie oraz w Estonii. Wystawa, oddając głos  zarówno ratującym, jak i ocalałym, ukazuje ich doświadczenia zwracając uwagę na często nadludzki wysiłek, odwagę oraz wolę życia. Poprzez umieszczenie każdej historii w szerszym kontekście historycznym, pokazuje, że decyzje o pomocy, podejmowane na przykład w Warszawie i Paryżu, miały charakter.

Część wystawy poświęcona jest dyplomatom z Polski, Japonii, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Szwajcarii, Szwecji i Danii, którzy działali w Niemczech, Francji, na Węgrzech, Litwie i w Szwajcarii.

Wystawa jest wspólnym projektem Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN i Centrum Pamięci Cichych Bohaterów. Po raz pierwszy została zaprezentowana w siedzibie Komisji Europejskiej w Brukseli w styczniu 2018 roku, a następnie w licznych miejscach w Europie i Japonii, w tym w Amsterdamie, Bratysławie, Wilnie, Budapeszcie, Bukareszcie, Bernie, Dreźnie, Osace, Jokohamie, Tsurudze, Gifu, Szczecinie, Gdańsku, Strasburgu, Bad Ischl i Dublinie. Ekspozycja w siedzibie ONZ w Nowym Jorku jest pierwszą prezentacją wystawy w Ameryce Północnej.