Medale „Gloria Artis” dla wybitnych postaci świata kultury - grudzień 2025
02.01.2026
W grudniu 2025 roku 21 osób odebrało Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Odznaczenie resortu kultury przyznawane jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i działalności kulturalnej, a także za ochronę kultury i dziedzictwa narodowego.
Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- Andrzej Słowicki – animator kultury filmowej, redaktor i programer festiwalów. W latach 1969-1984 kierował Dyskusyjnym Klubem Filmowym „Kwant” przy warszawskim klubie studenckim Riviera-Remont. W jego ramach organizował dyskusje i wydarzenia kulturalne, na których gościli światowej sławy filmowcy oraz ludzie kultury. W ramach „Kwantu” odbywały się prapremiery kluczowych polskich filmów oraz seminaria, poświęcone kluczowym postaciom polskiej kinematografii, m.in. Andrzejowi Munkowi oraz Zbigniewowi Cybulskiemu. W 1975 roku, we współpracy z prof. Aleksandrem Jackiewiczem, założył Akademię Filmową DKF Kwant – czteroletnie studium historii filmu na poziomie akademickim. Oficyna wydawnicza Kwant pod kierownictwem Słowickiego wydała ok. 20 publikacji.
- Marek Piestrak – reżyser i scenarzysta filmowy. Absolwent Wydziału Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. Po odbyciu praktyki w Studiu Paramount w Los Angeles przy filmie Romana Polańskiego „Dziecko Rosemary” (1968), przez wiele lat pracował w polskiej kinematografii jako II reżyser. W latach 1969-1978 zrealizował wiele filmów dokumentalnych. Mimo ówczesnych ograniczeń ekonomicznych i produkcyjnych polskiej kinematografii, konsekwentnie realizował kino gatunkowe: filmy science-fiction, horrory i produkcje przygodowe. Wyreżyserował m.in. „Test Pilota Pirxa” (1978), „Klątwa Doliny Węży” (1987) i „Łza księcia ciemności” (1992). W 1983 roku zrealizował kultowy horror „Wilczyca”, który obejrzały 2 mln widzów. W 1990 roku nakręcił jego kontynuację „Powrót Wilczycy”.
- Stanisław Zawiśliński – dziennikarz, pisarz, reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Na początku lat dziewięćdziesiątych był redaktorem naczelnym magazynu filmowego „Miraż”, a następnie – w latach 1994-2022 – wydawnictwa „Skorpion”, specjalizującego się w publikacjach o tematyce filmowej. Autor, współautor, redaktor oraz wydawca licznych książek oraz wystaw biograficznych o ludziach polskiego kina, m.in. o Jerzym Kawalerowiczu, Krzysztofie Kieślowskim, Agnieszcze Holland, Allanie Starskim i Jerzym Hoffmanie. Członek Polskiej Akademii Filmowej.
- Krzysztof Baculewski – kompozytor i wykładowca akademicki. Studiował kompozycję u Witolda Rudzińskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie (dyplom 1974). Następnie studia kompozytorskie uzupełniał w Paryżu u Oliviera Messiaena. Studia w zakresie muzyki elektroakustycznej odbył w Groupe de Recherches Musicales. W latach 1977-1980 prowadził zajęcia w Instytucie Muzykologii UW. W 1980 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych. Od 1973 roku współpracuje jako publicysta z „Ruchem Muzycznym”, ponadto z periodykami „Studio” oraz „Klasyka”. Od 1982 roku adiunkt, a następnie (od 1998 roku) – profesor na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej w Warszawie. Laureat wielu nagród na konkursach kompozytorskich.
- Adam Sławiński – kompozytor, pianista i krytyk muzyczny. Studiował muzykologię na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1957–1964 współpracował jako krytyk i publicysta z „Ruchem Muzycznym” i „Jazzem”, a do 1992 roku z „Jazz Forum”. W latach 50. i 60. był związany z Telewizją Polską jako redaktor muzyczny, gdzie debiutował również jako kompozytor muzyki do Teatru Telewizji. Od połowy lat 60. tworzył muzykę filmową i telewizyjną. Napisał muzykę do ok. 40 filmów i seriali telewizyjnych, takich jak m.in. „Chłopi”, „Awans”, „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy” czy „Komediantka”. Równolegle pisał piosenki, współpracując z czołowymi autorami tekstów, m.in. z Agnieszką Osiecką. Pełnił także ważne funkcje w Polskim Radiu, gdzie był zastępcą naczelnika Redakcji Muzycznej oraz dyrektorem Programu II.
- Stanisław Zalewski – były więzień nazistowskich obozów koncentracyjnych, działacz na rzecz pamięci o ofiarach II wojny światowej. Podczas niemieckiej okupacji Warszawy działał w ruchu oporu, za co trafił do więzienia Pawiak, a następnie został wywieziony do obozu koncentracyjnego Auschwitz‑Birkenau. Jesienią 1943 r. przewieziono go do obozów Mauthausen, Gusen I i Gusen II w Austrii, gdzie w nieludzkich warunkach pracował m.in. w kamieniołomie i przy produkcji uzbrojenia aż do wyzwolenia przez wojska alianckie. Po wojnie wrócił do Polski i poświęcił się działalności upamiętniającej ofiary nazizmu. Pełnił funkcję prezesa Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Jego życie i działalność zostały upamiętnione m.in. w filmie dokumentalnym „Ambasador pamięci”.
- Kazimierz Orłoś – prozaik, publicysta, autor reportaży, słuchowisk radiowych oraz scenariuszy filmowych i telewizyjnych. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował w 1958 roku opowiadaniem „Dziewczyna z łódki” na łamach pisma „Twórczość”. Autor zbiorów opowiadań i powieści, m.in. „Między brzegami”, „Koniec zabawy”, „Ciemne drzewa” i „Cudowna melina”. W latach 70. jego twórczość znalazła się w konflikcie z cenzurą PRL, co skutkowało zakazem publikacji w kraju. Publikował wówczas na emigracji i w drugim obiegu. Po 1989 roku wrócił do oficjalnego obiegu literackiego. Autor licznych słuchowisk radiowych oraz scenariuszy filmowych i telewizyjnych, m.in. „Między brzegami” (film 1963), „Ruchome piaski” (1969) oraz „Duże zwierzę” (2000). Laureat wielu nagród, odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- Jerzy Łukaszewicz – operator filmowy, reżyser, scenarzysta i profesor sztuk filmowych;
- Marek Nowicki – operator filmowy, reżyser i pedagog filmowy;
- Jacek Prosiński – operator filmowy;
- prof. dr. hab. Edmund Nowak – były dyrektor Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych;
- prof. dr hab. Jerzy Duszyński – przewodniczący Rady Kuratorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich VI kadencji;
- Halina Młynkova – piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów.
Odznaczeniu Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
- Wiktor Skrzynecki – reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych i fabularnych, operator filmowy;
- Waldemar Szarek – reżyser, scenarzysta i operator filmowy;
- Kazimierz Tarnas – reżyser i scenarzysta, znany z ekranizacji dzieł Kornela Makuszyńskiego;
- Stanisława Borzemska – kierowniczka Działu Oświatowo-Wystawienniczego Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w latach 1970–2003;
- dr Czesław Wawrzyniak – długoletni dyrektor Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych;
- Jacek Nazarko – inżynier budownictwa, który zainicjował rekonstrukcję Zamku w Tykocinie;
- Paweł Sala – reżyser filmowy i teatralny, dramaturg i scenarzysta;
- ks. Witold Urbanowicz – pallotyn, artysta i twórca kultury: malarz, rzeźbiarz, projektant witraży, zajmuje się również grafiką i fotografią oraz realizuje reportaże filmowe.