Ministra kultury w Wałbrzychu. Otwarcie Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel” i wizyta w Teatrze Lalki i Aktora
17.11.2026
16 listopada Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, odwiedziła Wałbrzych. Wzięła udział w uroczystym otwarciu Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel” w Starej Kopalni - nowej placówki poświęconej powojennej historii miasta, opowiadanej przez losy jego mieszkańców. Muzeum przybliża wielokulturową społeczność Wałbrzycha tworzoną przez ludzi przybyłych tu po II wojnie światowej.
Ministra odwiedziła także Teatr Lalki i Aktora. W programie wizyty znalazły się również spotkania poświęcone działalności i rozwojowi lokalnych instytucji kultury.
Otwarcie Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel”
Ministra kultury Marta Cienkowska uczestniczyła w uroczystym otwarciu Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel”, które odbyło się w Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia. W wydarzeniu wzięli udział także: Piotr Borys, sekretarz stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki, Anna Żabska, wojewoda dolnośląska, Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego, Roman Szełemej, prezydent Wałbrzycha, oraz Olga Tokarczuk, laureatka Literackiej Nagrody Nobla i członkini Rady Programowej Muzeum.
Współczesny Wałbrzych narodził się ze spotkania ludzi, których losy, języki, tradycje i doświadczenia były niezwykle różne. Przybywali tu z różnych stron Polski i Europy - Polacy, Niemcy, ocalali z Zagłady Żydzi, uchodźcy z Grecji i Macedonii – wszyscy oni stali się częścią niezwykłej opowieści o mieście, którego tożsamość ukształtowała się ze spotkania wielu kultur i narodowości – powiedziała ministra Marta Cienkowska podczas uroczystości otwarcia Muzeum. - Z tych odmiennych historii, tradycji i doświadczeń stopniowo rodziła się nowa wspólnota. Dlatego „Tygiel” jest czymś więcej niż muzeum. To miejsce, w którym mogą wybrzmieć różne głosy, osobiste wspomnienia i rodzinne historie, które składają się na wielowymiarową opowieść o Wałbrzychu. Szczególne znaczenie mają tu pamiątki przekazywane przez mieszkańców – często przedmioty pozornie zwyczajne, ale niosące w sobie pamięć o bliskich, ich losach i świecie, który przeminął. Wierzę, że właśnie takie miejsca są niezwykle potrzebne – tworzone blisko ludzi, zakorzenione w lokalnej historii i współtworzone przez samych mieszkańców. Bo muzeum nie powinno być jedynie przestrzenią opowiadania o przeszłości, ale także miejscem spotkania, budowania więzi i lepszego rozumienia własnej wspólnoty. Historia Wałbrzycha nie skończyła się na żadnej z muzealnych ekspozycji. To opowieść, która wciąż trwa – w rodzinnych wspomnieniach, przekazywanych pamiątkach i codziennym życiu miasta. Piszą ją Państwo każdego dnia – dodała.
Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel” powstało w zabytkowych wnętrzach dawnej kopalni Julia. Adaptacja zabytkowej siłowni na potrzeby nowej instytucji została zrealizowana z wykorzystaniem środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. To przykład nadawania dziedzictwu poprzemysłowemu nowych funkcji i wykorzystywania go do rozwoju kultury.
Ekspozycja, przygotowana przez pracownię New Amsterdam, ma charakter immersyjny i sensoryczny. Jej głównymi elementami są 11-metrowe stalowe drzewo, monumentalna ściana zieleni, rekonstrukcje dawnych kamienic oraz instalacje dźwiękowe przywołujące wielojęzyczny charakter powojennego Wałbrzycha.
„Tygiel” opowiada o wielokulturowej historii miasta, kształtowanej przez społeczności polskie, niemieckie, żydowskie i greckie, a także reemigrantów z Francji. Ważną częścią muzeum są rodzinne pamiątki, fotografie i dokumenty przekazane przez mieszkańców. Szczególne miejsce zajmuje tzw. Skarb z ul. Kuracyjnej – odnaleziona w 2022 r. powojenna kapsuła czasu, zawierająca m.in. dokumenty, biżuterię i przedmioty codziennego użytku. Zbiór stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje pod opieką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Muzeum powstało z inicjatywy prezydenta Wałbrzycha Romana Szełemeja. W projekt zaangażowani są m.in. fotograf Marek Arcimowicz oraz historyczka i muzealniczka Wioletta Wrona-Gaj.
Finansowanie i rewitalizacja
Powstanie Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel” to kolejny etap udanej rewitalizacji poprzemysłowych terenów dawnej kopalni w Wałbrzychu. Całkowity budżet projektu to ok. 13 milionów złotych. Dofinansowanie pozyskane z unijnego Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST) wynosi ponad 7 milionów złotych.
Środki te pozwoliły uratować kolejny historyczny obiekt na mapie Wałbrzycha, nadając mu nową funkcję edukacyjną, kulturalną i turystyczną.
Wizyta w Teatrze Lalki i Aktora
Podczas pobytu w Wałbrzychu ministra Marta Cienkowska odwiedziła również Teatr Lalki i Aktora – miejską instytucję kultury, której organizatorem jest Gmina Wałbrzych. Teatr specjalizuje się w przedstawieniach dla dzieci i młodzieży, rozwijając współczesne formy teatru lalek. Wizyta była okazją do poznania jego działalności artystycznej i edukacyjnej oraz rozmowy o wyzwaniach i potrzebach instytucji.
Dowiedz się więcej
» Odwiedź stronę Muzeum Wałbrzyszan „Tygiel”: https://starakopalnia.pl/tygiel/