Decyzję podjął Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podczas 48. sesji, odbywającej się w Busan w Republice Korei. Potwierdza on światową rangę gdyńskiego modernizmu i obejmuje go ochroną na mocy Konwencji UNESCO ws. ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego z 1972 roku.

Wpis Gdyni na Listę UNESCO wspólnym sukcesem

Decyzja o wpisie jest zwieńczeniem wieloletnich starań Miasta Gdyni, urzędników, ekspertów oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kulturowego.

Pierwszym oficjalnym krokiem było złożenie wniosku o zgłoszenie Gdyni na Listę informacyjną UNESCO we wrześniu 2019 r. Następnie, w lutym 2023 r., wniosek o wpis na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, przygotowany przez Urząd Miasta Gdyni i zarekomendowany przez Komitet do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego, został przekazany do dyrektora Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO w Paryżu.

Tegoroczna decyzja Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO o wpisie Gdyni na Listę światowego dziedzictwa UNESCO to również sukces wielu pokoleń zaangażowanych w ochronę gdyńskiego dziedzictwa – władz samorządowych, ekspertów, konserwatorów zabytków, organizacji społecznych oraz mieszkańców – którzy od lat troszczą się o zachowanie wyjątkowego modernistycznego oblicza miasta.

Modernistyczne Centrum Gdyni – dobro o wyjątkowej uniwersalnej wartości

Gdynia stanowi nie tylko przykład wybitnej architektury modernistycznej, ale także symbol odrodzenia państwa polskiego po odzyskaniu niepodległości. Jest świadectwem ambitnej wizji budowy nowoczesnego portu i miasta, które stało się „oknem Polski na świat”. Powstająca od podstaw metropolia była miejscem wdrażania nowoczesnych idei urbanistycznych i architektonicznych, odpowiadających potrzebom dynamicznie rozwijającego się społeczeństwa XX wieku.

Układ urbanistyczny Gdyni oparto na regularnej siatce ulic oraz harmonijnym powiązaniu przestrzeni miejskiej z portem i Morzem Bałtyckim. Powstające w latach 20. i 30. XX wieku budynki mieszkalne, użyteczności publicznej oraz reprezentacyjne wille na Kamiennej Górze odzwierciedlały najnowocześniejsze wówczas kierunki architektury modernistycznej. Prostota formy, funkcjonalność i racjonalność rozwiązań architektonicznych stały się znakiem rozpoznawczym miasta, które budowano jako nowoczesną metropolię młodego, niepodległego państwa.

Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO uznał Modernistyczne Centrum Gdyni za dobro o wyjątkowej uniwersalnej wartości, wpisując je na Listę jako wybitny przykład zespołu architektonicznego, ilustrującego znaczący etap w historii ludzkości. Decyzja ta potwierdza również wysoki stopień zachowania historycznego układu urbanistycznego i autentycznej tkanki architektonicznej, które w pełni odzwierciedlają wartości modernistycznego założenia.

Polskie obiekty na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

Na Liście światowego dziedzictwa UNESCO jest obecnie 18 polskich obiektów, w tym 16 kulturowych i 2 przyrodnicze. Oprócz aktualnie wpisanego Modernistycznego Centrum Gdyni są to:

• Stare Miasto w Krakowie,
• Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni,
• Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady,
• Puszcza Białowieska,
• Stare Miasto w Warszawie,
• Stare Miasto w Zamościu,
• Średniowieczny zespół miejski Torunia,
• Zamek krzyżacki w Malborku,
• Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy,
• Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy,
• Drewniane kościoły południowej Małopolski,
• Park Mużakowski,
• Hala Stulecia we Wrocławiu,
• Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat,
• Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach oraz system gospodarowania wodami podziemnymi,
• Krzemionkowski region pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego,
• Lasy bukowe w Bieszczadzkim Parku Narodowym

Dowiedz się więcej

Wniosek o wpisanie centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO złożony

Modernistyczne Śródmieście Gdyni zgłoszone na Listę informacyjną UNESCO