W wernisażu wystawy, który odbył się 26 marca, wziął udział Marek Krawczyk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Czym jest „zamczystość polska”?

Autorem terminu „zamczystość” jest kurator wystawy Kuba Snopek, który w ten sposób określa polską skłonność, zakorzenioną w historii, do otaczania się obrazami zamków i generowania wokół siebie różnego rodzaju elementów zamkowych – od blanków i wież po miecze i zbroje rycerskie. Kurator wyróżnia dziesięć elementów, składających się na język zamczystości: położenie poza miastem, wzniesienie, otoczenie wody, mosty, wieże, blanki, małe okna, kamień, spiętrzanie się oraz mit. Można je traktować jako kryteria – im więcej elementów posiada dany budynek, tym bardziej jest zamczysty. Każdy jest osobno i dogłębnie wytłumaczony zarówno na wystawie, jak i w publikacji, która jej towarzyszącej.

Wystawa i artyści

Wystawa porusza temat rosnącej liczby zamków w Polsce oraz ich funkcjonowania w zbiorowej wyobraźni, mimo krytyki i wysokich kosztów inwestycji. Pokazuje, że zamek nie musi już pełnić funkcji obronnej ani reprezentacyjnej – dziś komunikuje aspiracje, tożsamość i prestiż, stając się symbolem.

Ekspozycja koncentruje się na najnowszych zamkach, ale dowodzi, że korzenie ich współczesnego postrzegania tkwią w XIX wieku. To wtedy wytworzył się język zamczystości, którym posługujemy się dziś. Obejmuje skalę, sposób ekspozycji, typ kostiumu architektonicznego, decyzję, czy pozostawić zamek w stanie ruiny, czy doprowadzić do stanu nowości. Ponieważ współczesny obraz najważniejszych polskich symboli narodowych – Wawelu i Zamku Królewskiego w Warszawie, został ukształtowany stosunkowo niedawno, w XX wieku, również one korzystają z tego języka.

Ekspozycja pokazuje pojęcie „zamczystości” poprzez fotografie:

• Nicolasa Grospierre’a, który sportretował na równych prawach Wawel i Stobnicę, Zamek Królewski i Zamek w Bobolicach – wpisując zamek w teraźniejszość.
• Marty Ejsmont, która pokazała materialność budowli: na jej zdjęciach stare, odrestaurowane i nowe zamki wyglądają jednakowo świeżo.
• Mateusza Pawlukiewicza, który stworzył wizualny leksykon architektury warownej.

Wystawę uzupełniają makiety, infografiki, fragmenty projektów architektonicznych oraz rysunki dziecięce, pokazujące, że „zamczystość” zaczyna się już w wyobraźni najmłodszych.

Punktem kulminacyjnym ekspozycji jest instalacja „Ostatni zamek” autorstwa kolektywu Turnus i Mariia Kolomiitseva, przygotowana we współpracy z artystkami i artystami: Zuzanną Bartoszek, Wiktorią Kieniksman, Antem Łakomskiem, Kubą Stępniem oraz Pawłem Donhöffnerem Ziębą. Instalacja proponuje krytyczne przepracowanie zamczystości. Artyści redukują zamek do rozpoznawalnego archetypu, pozbawiają go jednak wszystkich zamczystych atrybutów: monumentalności, trwałości, ciężaru znaczeniowego. Sprowadzają zamek do skali, z którą można się zmierzyć, zamiast podziwiać ją z dystansu.

» Dowiedz się więcej: https://www.zamek-krolewski.pl/aktualnosc/2733-ostatni-zamek-zamczystosc-polska-od-wawelu-do-stobnicy