Prace ekshumacyjne zostały przeprowadzone w dniach 14 lipca - 7 sierpnia br. Za ich koordynację odpowiadał Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z przedsiębiorstwem archeologicznym „Wołyńskie Starożytności” oraz Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Spotykamy się dziś w Ostrówkach, 83 lata po zbrodni, która na zawsze naznaczyła tę ziemię. 30 sierpnia 1943 roku w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej ukraińscy nacjonaliści zamordowali polskich mieszkańców tych miejscowości. Wśród ofiar były całe rodziny, kobiety, osoby starsze i dzieci. Dziś pochylamy się nad szczątkami 55 ofiar tej zbrodni. To ważny moment dla ich rodzin, ale także dla polskiego państwa, ponieważ za tym pogrzebem stoją dziesięciolecia oczekiwania – powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. - Polska ma prawo i obowiązek mówić o zbrodniach popełnionych na swoich obywatelach. Ma obowiązek upamiętniać ich ofiary, poszukiwać ich szczątków i zapewnić im godny pochówek. Dlatego chcę dziś potwierdzić, że będziemy prowadzić te prace dalej. Nie tylko tutaj, ale wszędzie tam, gdzie wciąż znajdują się mogiły ofiar zbrodni wołyńskiej. Każda zgoda na poszukiwania, każda ekshumacja i każdy pochówek przybliżają nas do momentu, w którym rodziny będą mogły mieć pewność, że ich bliscy spoczęli w pokoju – dodała.

List Prezydenta RP odczytał Jakub Banaszek, doradca społeczny prezydenta i prezydent Chełma. Następnie głos zabrali: Piotr Zgorzelski, wicemarszałek Sejmu RP, Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Iwan Werbycki, wiceminister kultury Ukrainy, Mateusz Morawiecki, były prezes Rady Ministrów RP, oraz Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Wyniki prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej

W wyniku prac prowadzonych od 13 lipca do 7 sierpnia 2026 roku ekshumowano szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci. Badania objęły trzy lokalizacje ujawnione podczas kwietniowych prac poszukiwawczych: zbiorowy dół śmierci w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej (48 osób, w tym 24 dzieci), zbiorowy dół śmierci w Ostrówkach obok dawnej szkoły (6 osób) i pojedynczy grób w okolicy cmentarza w Ostrówkach (1 kobieta). Ofiary pochowano bez trumien, w przypadkowych pozycjach. Na większości szczątków ujawnione zostały ślady obrażeń, które są tożsame z opisami sposobów zadawania śmierci podczas zbrodni z sierpnia 1943 roku oraz z wynikami badań sądowo-medycznych, przeprowadzonych podczas wcześniejszych prac ekshumacyjnych w tych miejscowościach. Przy szczątkach ofiar odnaleziono też ponad 300 przedmiotów osobistych (głównie medaliki, krzyżyki i różańce) oraz kilkaset elementów odzieży cywilnej (guziki, klamry, sprzączki, paski, buty).

W związku z tym, że miejsca pochówku ponad 300 osób nadal są nieznane, przeprowadzone zostały również prace poszukiwawcze na tzw. Trupim Polu, które nie ujawniły kolejnych szczątków. 

83. rocznica zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej

Rankiem 30 sierpnia 1943 roku ukraiński pododdział UPA dowodzony przez Iwana Kłymczaka „Łysego” oraz sotnia Iwana Zareczniuka „Worona”, wspierane przez mieszkańców okolicznych ukraińskich wsi, otoczyły szczelnym kordonem Ostrówki i Wolę Ostrowiecką. Mieszkańców obu miejscowości podstępnie zgromadzono na placach szkolnych pod pretekstem zebrania. W Ostrówkach mężczyzn skierowano do szkoły i pobliskich zabudowań, gdzie mordowano ich grupami po dziesięć osób. Kobiety, dzieci i osoby starsze zamknięto w kościele. W Woli Ostrowieckiej mężczyzn zabito za stodołą Aleksandra Strażyca, a następnie podpalono budynek, w którym zgromadzono kobiety i dzieci, wrzucając przez okna granaty.

W obu wsiach w ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy zamordowali ok. 1 050 osób – w tym setki dzieci i kobiet. Ocalałych uratowało niespodziewane pojawienie się niemieckiego patrolu, który wywołał panikę wśród napastników. Po rzezi wsie splądrowano i spalono, a ciała pomordowanych wrzucano do masowych dołów, studni i rowów. Dziś na miejscu dawnych polskich osad rozciągają się pola i łąki.

Dowiedz się więcej

» Zakończenie kolejnego etapu prac poszukiwawczych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu

» Komunikat o rozpoczęciu prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej

» Komunikat o zakończeniu prac ekshumacyjnych w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej