Rozmawiamy o ochronie zabytków w sytuacjach kryzysowych - spotkanie Polskiego Komitetu Doradczego
28.09.2026
Wzmocnienie systemu ochrony dóbr kultury na wypadek sytuacji kryzysowych i wojny, doświadczenia wynikające z wojny w Ukrainie oraz współpraca międzyresortowa - to najważniejsze tematy posiedzenia Polskiego Komitetu Doradczego, które odbyło się 28 września br. w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Posiedzeniu przewodniczyła Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalna konserwator zabytków.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych, a także eksperci i przedstawiciele instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa kultury.
Ochrona dóbr kultury priorytetem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Podczas posiedzenia omówiono m.in.:
- ochronę dóbr kultury w ramach programu „Tarcza Wschód”, w tym współpracę wojska ze służbami konserwatorskimi, samorządami oraz Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego;
- wnioski z ćwiczeń „Zabytek 2026” dotyczące m.in. ewakuacji dóbr kultury, współdziałania wojska, Policji, Straży Pożarnej, Straży Granicznej i administracji publicznej oraz doskonalenia procedur na wypadek sytuacji kryzysowych;
- stan przygotowania muzeów do sytuacji kryzysowych i wojny oraz rekomendacje wynikające z raportu Najwyższej Izby Kontroli;
- przygotowanie Krajowego planu ochrony dóbr kultury na czas wojny;
- program ARKA – Krajowy system ochrony zasobów muzealnych, którego celem będzie stworzenie bezpiecznych miejsc przechowywania dóbr kultury, możliwych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych;
- bezpieczeństwo cyfrowe i digitalizację zbiorów muzealnych, w tym przygotowanie wytycznych dotyczących cyberbezpieczeństwa instytucji kultury.
Podczas posiedzenia powołano 7-osobową grupę roboczą Polskiego Komitetu Doradczego, której zadaniem będzie przygotowanie propozycji wstępnej listy obiektów do wzmocnionej ochrony, zgodnie z zasadami Drugiego Protokołu z 1999 r. do Konwencji haskiej z 1954 r. Przewodniczącym grupy został Krzysztof Sałaciński, sekretarz Polskiego Komitetu Doradczego.
Polski Komitet Doradczy
Kolegialny organ pomocniczy Rady Ministrów, zajmujący się koordynacją działań administracji publicznej dotyczących ochrony zabytków w razie konfliktu zbrojnego. Jego zadaniem jest m.in. współpraca i wymiana informacji pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę dziedzictwa oraz wypracowywanie rozwiązań służących jego bezpieczeństwu w sytuacjach zagrożenia.
Polski Komitet Doradczy działa zgodnie z umowami międzynarodowymi, w szczególności z Konwencją o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego z 14 maja 1954 r. oraz Drugim Protokołem do tej Konwencji z 26 marca 1999 r.