Właściwe prace terenowe na miejscu zbrodni z okresu II wojny światowej będą prowadzone w dniach od 9 do 18 czerwca.

Misja w Hucie Pieniackiej stanowi bezpośrednią kontynuację tegorocznych działań na terenie Ukrainy, które są efektem ustaleń Grupy Roboczej ds. godnych pochówków z 16 grudnia 2025 roku. To kolejny etap prac poszukiwawczo-archeologicznych po przeprowadzonych w kwietniu 2026 roku działaniach w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie specjalistom IPN udało się zlokalizować nieznane dotąd miejsca spoczynku polskich ofiar.

Głównym celem specjalistów z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN jest odnalezienie, lokalizacja oraz sporządzenie dokładnego opisu metodologicznego mogił zbiorowych i indywidualnych ofiar zbrodni. Podjęte działania są bezpośrednim efektem dwustronnej współpracy polsko-ukraińskiej i wydanych przez stronę ukraińską zezwoleń na prowadzenie prac poszukiwawczych wydanych w 2025 roku.

Tło historyczne

Huta Pieniacka była dużą, liczącą ponad 170 zagród polską wsią, w której funkcjonował silny ośrodek samoobrony współpracujący z Armią Krajową. W okresie nasilenia napaści ukraińskich nacjonalistów na Kresach chroniła się tam również ludność cywilna z okolicznych miejscowości oraz uciekinierzy narodowości żydowskiej. 28 lutego 1944 roku wieś stała się miejscem jednej z najkrwawszych pacyfikacji na terenach Małopolski Wschodniej. Zbrodni dokonali żołnierze 4. Pułku Policyjnego SS (złożonego z ukraińskich ochotników do dywizji SS „Galizien”) przy współudziale oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz lokalnych paramilitarnych grup ukraińskich nacjonalistów. Przebywający we wsi Polacy – w tym kobiety, dzieci i starcy – zostali bestialsko zamordowani, a wieś całkowicie obrabowana, a następnie spalona. Tragedię przeżyli jedynie nieliczni.