Podczas wizyty w Paryżu szefowa polskiego resortu kultury odwiedziła także Instytut Literacki, który w tym roku obchodzi 80. rocznicę powstania, oraz jako gość honorowy uczestniczyła w wydarzeniu inaugurującym Rok Jerzego Giedroycia w Ambasadzie RP w Paryżu. Ministra spotkała się też z przedstawicielami Instytutu Biblioteka Polska oraz odwiedziła paryski Panteon, gdzie złożyła wieniec na grobie Marii Skłodowskiej-Curie.

Zapowiadamy polsko-francuski sezon kulturalny

Punktem wyjścia do spotkania polskiej ministry kultury Marty Cienkowskiej z francuską ministrą kultury Rachidą Dati była zbliżająca się rocznica podpisania „Traktatu o wzmocnionej współpracy i przyjaźni między Polską a Francją z Nancy” (9 maja 2025 r.).

Obie strony wyraziły chęć pogłębiania wzajemnych relacji kulturalnych, do czego przyczyni się m.in. polsko-francuski sezon kulturalny, który odbędzie się w 2027 roku. Za przygotowanie programu wydarzeń odbywających się w Polsce jest odpowiedzialny Instytut Francuski, zaś za program realizowany we Francji – Instytut Adama Mickiewicza oraz Instytut Polski w Paryżu. Sezon będzie poświęcony w szczególności promowaniu dialogu między społeczeństwami obywatelskimi, zwłaszcza wśród młodych odbiorców. Pokaże jak istotne są kreatywność, krytyczne myślenie i wymiana wiedzy w budowaniu relacji między ludźmi oraz we wspólnym myśleniu o przyszłości Europy, opartej na poszanowaniu wolności i zasad demokracji. Wśród priorytetów Sezonu znajdą się m.in. sektory kreatywne, w tym: kinematografia i sztuki audiowizualne oraz twórczość cyfrowa, jak również design i moda.

Rozmawiano także na temat uczestnictwa państw Trójkąta Weimarskiego (Niemiec, Francji i Polski) jako gościa honorowego Targów Książki w Lipsku, które odbędą się w marcu 2027 roku. Lipskie Targi Książki to jeden z największych festiwali literatury w Niemczech.

Ministra Rachida Dati mówiła również o trwających pracach nad zmianą francuskiego prawa dotyczącego restytucji dóbr kultury. Nowe przepisy mają umożliwić m.in. usunięcie danego dzieła z inwentarza muzeum, co ułatwi jego zwrot do pierwotnej kolekcji, przy spełnieniu odpowiednich przesłanek restytucyjnych.

Zainaugurowaliśmy Rok Jerzego Giedroycia

Rok 2026 został ustanowiony Rokiem Jerzego Giedroycia uchwałą Senatu RP z 14 maja 2025 r. Inicjatywa ta stanowi hołd dla jednego z najwybitniejszych myślicieli politycznych XX wieku, założyciela i redaktora paryskiej „Kultury” w 120. rocznicę jego urodzin. Program wydarzeń rocznicowych we Francji przygotowało Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura.

W wydarzeniu inaugurującym Rok Jerzego Giedroycia w Ambasadzie RP w Paryżu uczestniczyli m.in. Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego; Wiesław Tarka, chargé d’affaires a.i. Rzeczpospolitej Polskiej we Francji oraz Anna Bernhardt, prezeska Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura.

Rok Jerzego Giedroycia przypada w momencie, gdy z wyjątkową siłą powraca potrzeba namysłu nad rolą idei w życiu społecznym oraz nad odpowiedzialnością za słowa. Postać redaktora stanowi świetny punkt odniesienia dla pogłębionej rozmowy o tym, jak historia i kultura wpływają na porządek społeczny i polityczny. Jerzy Giedroyć stworzył wyjątkową przestrzeń debaty o literaturze, historii i kulturze, zawsze z polityką międzynarodową w tle, a czasem i na pierwszym planie. Paryska „Kultura” pełniła rolę laboratorium idei, w którym praca nad słowem miała bezpośredni wpływ na sposób myślenia o przeszłości, współczesności i przyszłości – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas wydarzenia. – Dziedzictwo Jerzego Giedroycia pozostaje otwarte na interpretację i krytyczny namysł. Inaugurując rok jego imienia mam nadzieję, że stanie się on okazją do pogłębionej refleksji nad przyszłością relacji w Europie Środkowo-Wschodniej – dodała.

Podczas inauguracji Roku Jerzego Giedroycia w Paryżu odbyła się debata poświęcona książce „Głosy Ukrainy na wychodźstwie”, zawierającej wybór artykułów, esejów i reportaży publikowanych na łamach paryskiej „Kultury”. Publikacja ta ma na celu uzupełnienie luk w wiedzy na temat kluczowych momentów w historii Ukrainy. W dyskusji wzięli udział: prof. Kazimierz Wóycicki, prof. Joanna Nowicka oraz Anna Ciesielska-Ribard. Wieczór zwieńczył recital Marka Tomaszewskiego.

Strażnicy polskiego dziedzictwa i kultury – Instytut Literacki i Biblioteka Polska w Paryżu

Jednym z głównych punktów programu delegacji ministry Marty Cienkowskiej była wizyta w Instytucie Literackim w Paryżu – najważniejszym emigracyjnym ośrodku polskiej myśli politycznej i twórczości literackiej XX wieku, który 11 lutego br. obchodził 80. rocznicę powstania.

Instytutem przez ponad pół wieku kierował pisarz, redaktor i eseista Jerzy Giedroyć. Wydawca legendarnej paryskiej „Kultury”, do 2000 roku odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu elit intelektualnych oraz budowaniu autorytetów życia kulturalnego i politycznego w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Dorobek literacki Instytutu pozostaje do dziś istotnym punktem odniesienia w refleksji nad dialogiem międzynarodowym, odpowiedzialnością za wspólnotę europejską oraz przyszłością regionu.

Ministra Cienkowska odwiedziła również Bibliotekę Polską w Paryżu – jedną z najważniejszych instytucji polskiego dziedzictwa za granicą, która od blisko dwóch stuleci pielęgnuje narodową pamięć, wspiera badania naukowe oraz promuje polską literaturę, historię i kulturę.

Biblioteka, utworzona przez emigrację polską w 1838 roku, gromadzi ok. 200 tys. bezcennych zbiorów – woluminów, w tym inkunabuły i starodruki, archiwa Wielkiej Emigracji oraz powstań narodowych, a także najbogatsze kolekcje mickiewiczianów i chopinianów. W jej zbiorach znajdują się również pierwsze wydania dzieł Mikołaja Kopernika oraz pamiątki po Marii Skłodowskiej-Curie. W 2013 r. zbiory Biblioteki zostały wpisane na listę „Pamięć Świata” UNESCO.

Instytucja działa w formule Instytutu Biblioteka Polska w Paryżu, powołanego w 2023 r. na mocy umowy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Historyczno-Literackiego. Instytut, finansowany przez polski resort kultury, odpowiada za utrzymanie, konserwację i udostępnianie zbiorów oraz budynku Biblioteki, zapewniając jej stabilne i długofalowe funkcjonowanie.

Dowiedz się więcej

» Uczciliśmy 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego w Paryżu 

» Poznaj historię Instytutu Literackiego w Paryżu: https://kulturaparyska.com/pl/article/history

» Odwiedź stronę Instytutu Biblioteka Polska w Paryżu: https://ibpp.eu/