Rozwijamy Instytut Północny - nowa lokalizacja dla wystawy stałej i działalności edukacyjnej w Olsztynie
27.04.2026
W budynku historycznej piekarni przy ul. Dąbrowskiego w Olsztynie powstanie nowe centrum kulturalno-edukacyjne Instytutu Północnego im. W. Kętrzyńskiego. O planach dalszego rozwoju Instytutu poinformował Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podczas konferencji prasowej, która odbyła się dziś w Olsztynie.
W konferencji prasowej wzięli również udział Robert Szewczyk, prezydent Olsztyna, oraz dr Jerzy Kiełbik, rektor Instytutu Północnego.
Instytut Północny to kluczowa dla Ministerstwa Kultury instytucja, dlatego z pełnym przekonaniem wspieramy plany jego rozbudowy. Przekazaliśmy środki na dokumentację techniczną adaptacji zabytkowej piekarni, by stworzyć tu miejsce, które będzie wyglądało znakomicie nie tylko z zewnątrz, ale przede wszystkim wypełni się wartościową treścią naukową i archiwalną – powiedział Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego podczas konferencji prasowej. – Dawna piekarnia przy ulicy Dąbrowskiego powstała 140 lat temu, ale dzisiaj, dzięki naszej wspólnej pracy z samorządem, dostaje szansę na nowe życie. Chcemy, aby te imponujące przestrzenie odzyskały blask i stały się nowoczesnym centrum wystawienniczym oraz edukacyjnym, które wytworzy zupełnie nową energię kulturalną w Olsztynie – dodał.
Nowe centrum kultury na mapie Olsztyna
Planowana rewitalizacja 140-letniej piekarni garnizonowej zakłada przekształcenie jej w wielofunkcyjną przestrzeń publiczną. Instytut planuje w budynku stworzyć wystawę stałą połączoną z działalnością edukacyjną. Przeniesienie części aktywności do nowej lokalizacji ma wzmocnić ofertę programową i zwiększyć dostępność działań popularyzujących historię i dziedzictwo regionu. Według założeń resortu i dyrekcji Instytutu, w obiekcie powstaną:
- powierzchnia wystawiennicza z ekspozycją stałą poświęconą historii Warmii i Mazur,
- centrum edukacyjne i archiwalne, umożliwiające rozwój działalności naukowej Instytutu,
- przestrzeń dla mieszkańców, w tym skwer wypoczynkowy oraz miejsca dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Inwestycja ma na celu nie tylko uratowanie historycznej architektury, ale również wsparcie życia kulturalnego w regionie poprzez stworzenie atrakcyjnej przestrzeni publicznej. Stanowi fundament rewitalizacji całego kompleksu Koszar Dragonów, przywracając blask imponującym historycznym przestrzeniom i służąc lokalnej społeczności.
Budynek dawnej piekarni w Koszarach Dragonów
Instytut Północny zakupił budynek dawnej piekarni przy ulicy Dąbrowskiego w 2025 roku. Zakup był możliwy dzięki 90% bonifikacie udzielonej Uchwałą Rady Miasta Olsztyna, a niezbędne środki przekazało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Udzielona bonifikata nakłada na Instytut obowiązek przeznaczenia budynku na cele działalności kulturalnej oraz przeprowadzenia niezbędnych prac remontowych.
Obiekt o poprzemysłowym charakterze ma 1002,5 m² powierzchni użytkowej, dwie kondygnacje nadziemne i nie posiada podpiwniczenia. Powstał około 1886-1887 roku, a do 1905 roku był stopniowo rozbudowywany. Wpisany do gminnej ewidencji zabytków, stanowił część zabudowań Urzędu Prowiantowego obsługującego olsztyński Garnizon. Dziś teren Koszar Dragonów jest obszarem intensywnej rewitalizacji, położonym w bezpośrednim sąsiedztwie Starego Miasta.
Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego
Instytut Północny im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie jest państwową instytucją kultury, zajmującą się polityką pamięci i polskim dziedzictwem kulturowym na Warmii i Mazurach oraz na dawnych ziemiach północnych I Rzeczpospolitej. Wraz z Instytutem Śląskim, Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu, Instytutem Zachodnim w Poznaniu oraz Muzeum Narodowym w Szczecinie, Instytut bierze udział w finansowanym przez MKiDN projekcie „Sieć Ziem Zachodnich i Północnych”.
Instytut Północny, powołany w 2019 roku, kontynuuje badania Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, instytucji badawczej o ponad pięćdziesięcioletniej tradycji. Instytucja jest odpowiedzialna za tworzenie podstaw naukowych dla rozwoju wiedzy o historii i dziedzictwie kulturowym Warmii i Mazur, ze szczególnym uwzględnieniem historii i dziedzictwa kulturowego ludności polskiej zamieszkującej te regiony po 1772 roku. Instytut Północny również prowadzi badania nad historią i dziedzictwem kulturowym dawnych ziem północnych Pierwszej Rzeczypospolitej, a w szczególności Prus Książęcych, Inflant oraz Kurlandii.