W wernisażu wystawy, który odbył się 9 czerwca, uczestniczyli: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych oraz Robert Kostro, dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych.

Statut Jana Łaskiego to jeden z najcenniejszych skarbów polskiego dziedzictwa archiwalnego. Opublikowany w 1506 roku kodeks po raz pierwszy uporządkował i upowszechnił najważniejsze prawa Królestwa Polskiego. Było to przedsięwzięcie niezwykle nowoczesne jak na swoje czasy – wzmacniające państwo, rozwój prawa i świadomość obywatelską elit. Patrząc na ten wyjątkowy egzemplarz królewski, możemy podziwiać nie tylko bezcenne źródło historyczne, ale także wybitne dzieło sztuki drukarskiej i iluminatorskiej – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas wernisażu. – Obchodzimy dziś Międzynarodowy Dzień Archiwów. W tym szczególnym dniu warto przypomnieć o pracy archiwistów i konserwatorów i gorąco za nią podziękować. To dzięki nim zabytki takie jak Statut Łaskiego przetrwały do naszych czasów. Archiwa są strażnikami pamięci państwa, a w epoce, w której informacja staje się jednym z najważniejszych zasobów strategicznych, ich rola nabiera szczególnego znaczenia – dodała.

Co zobaczymy na wystawie?

Centralnym punktem ekspozycji jest pergaminowy egzemplarz królewski Statutu Łaskiego, przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych. To jedyny znany egzemplarz opatrzony wielką pieczęcią koronną króla Aleksandra Jagiellończyka.

Wystawa przybliża zarówno historyczne znaczenie Statutu Łaskiego, jak i jego wyjątkową wartość artystyczną oraz ikonograficzną. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć dokument, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu polskiego prawa i państwowości.

Statut Łaskiego od 2016 roku znajduje się na Polskiej Liście Krajowej Programu UNESCO „Pamięć Świata”.

Wystawa pokazuje również wiele innych dokumentów dotyczących postaci Jana Łaskiego – wielkiego kanclerza koronnego, inicjatora powstania Statutu, oraz rozmaite dokumenty związane z osobą króla Aleksandra Jagiellończyka i jego czasami.

Statut Łaskiego – zabytek polskiego prawodawstwa

Statut Łaskiego to zwyczajowa nazwa zbioru praw i przywilejów obowiązujących w Królestwie Polskim, opracowanego na mocy uchwały Sejmu radomskiego z 1505 roku. Głównym inicjatorem przedsięwzięcia był kanclerz wielki koronny, a później prymas Polski, Jan Łaski – bliski współpracownik króla Aleksandra Jagiellończyka.

Dzieło zostało wydrukowane w 1506 roku w krakowskiej oficynie Jana Hallera. Do dziś zachowały się 94 egzemplarze Statutu – 80 papierowych i 14 pergaminowych. Egzemplarz przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych jest jedynym znanym egzemplarzem z przywieszoną wielką pieczęcią koronną Aleksandra Jagiellończyka.

Historycy prawa uznają Statut Łaskiego za pierwszy urzędowy zbiór aktów prawnych wydany z polecenia władzy państwowej, co nadało zawartym w nim dokumentom szczególną rangę i autentyczność.

Zabytek wyróżniają bogate ryciny, w tym słynne przedstawienie sejmu polskiego z wizerunkiem króla Aleksandra Jagiellończyka. Dzięki temu Statut Łaskiego pozostaje nie tylko źródłem prawa, ale także wyjątkowym dziełem sztuki drukarskiej oraz bezcennym świadectwem kultury politycznej początku XVI wieku.

Dowiedz się więcej

 » Odwiedź stronę Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie: https://agad.gov.pl/