Wydarzenie w siedzibie Instytutu Sztuki PAN w Warszawie otworzyli: Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalna konserwator zabytków; dr Dorota Piramidowicz, zastępczyni dyrektora Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz dr Iwona Liżewska, prezes Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości.

Konferencja „Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości: sylwetki – metody – spuścizna”

Konferencja jest okazją do dyskusji nad dokonaniami Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, którego tradycję przejęło Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, jak również współczesnymi wyzwaniami stojącymi przed polską służbą konserwatorską. Wystąpienie wprowadzające wygłosiła prof. dr hab. Małgorzata Omilanowska, dyrektorka Zamku Królewskiego w Warszawie oraz przewodnicząca Komitetu organizacyjnego.

Wydarzenie obejmuje trzy panele:

• Panel I – dzieje Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, w tym wkład Zakładu Historii Sztuki IS PAN w badania nad historią i spuścizną TOnZP, oraz działalność architektów Władysława Marconi oraz Konstantego i Jarosława Wojciechowskich;
• Panel II – m.in. działalność Wydziału Konserwatorskiego TOnZP, w tym prace konserwatorskie i inwentaryzacyjne przy zabytkach architektury obronnej, a także rola Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w ocaleniu Starej Warszawy i jej pamiątek;
• Panel III – m.in. działalność Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości na polu muzealnictwa, w tym dzieła ze zbiorów TOnZP włączone do Muzeum Narodowego w Warszawie, takie jak: kolekcja ceramiki, obiekty włączone do Zbiorów Sztuki Zdobniczej oraz grafika polska w Gabinecie Rycin i Rysunków.

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości

Powołane w 1906 roku Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości miało dziejowe znaczenie dla ratowania narodowego dziedzictwa. Jego utworzenie uznaje się za moment przełomowy w historii ochrony zabytków w Polsce. Do II wojny światowej Towarzystwo zorganizowało 32 wystawy opatrzone katalogami i wydało 31 publikacji. Wypracowane przez Towarzystwo metody, zaangażowanie wybitnych osobistości polskiej nauki i kultury oraz materialna i intelektualna spuścizna do dziś stanowią fundamenty, na których opiera się współczesna ochrona zabytków.

Reaktywowanie Towarzystwa pod jego obecną - skróconą - nazwą nastąpiło w 1974 roku z inicjatywy wybitnych przedstawicieli środowiska konserwatorów zabytków, historyków sztuki i działaczy społecznych. Obecnie jest to organizacja pozarządowa, która ma strukturę regionalną. Posiada oddziały w 28 miastach Polski. Przy TOnZ funkcjonuje m.in. Oficyna Wydawnicza, nakładem której od 1993 roku ukazują się książki dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego.