Tegoroczne zgłoszenia do Konkursu im. Profesora Jana Zachwatowicza pokazały, że ochrona dziedzictwa kulturowego to dla współczesnych architektów i konserwatorów zabytków nie tylko wymóg prawny. Wiele konkursowych propozycji mierzy się z tematyką szczególnych wyzwań, jakimi jest ochrona dziedzictwa technicznego i poprzemysłowego zabytków położonych w mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich oraz nowatorskim podejściem do adaptacji takich obiektów na różne cele publiczne i prywatne. Młodzi absolwenci rozumieją, czym jest rola zabytków w zrównoważonym rozwoju. Zwracają uwagę na integrację problemów ochrony dziedzictwa kulturowego i środowiska naturalnego, nie obawiając się wdrażania nowych rozwiązań i wykorzystywania sztucznej inteligencji – mówiła wiceministra Bożena Żelazowska podczas uroczystości wręczenia nagród. – Nagrodzone prace to przykłady ukazujące konserwację zabytków jako dziedzinę i proces interdyscyplinarny, wymagający szerokiej wiedzy i umiejętności. Gratuluję wszystkim nagrodzonym i wyróżnionym. Niech wręczane dziś nagrody będą początkiem wspaniałej zawodowej przygody, której efektem stanie się przywracanie blasku cennym pamiątkom naszej przeszłości – dodała.

Poznaj laureatki Konkursu im. Profesora Jana Zachwatowicza 2025

Nagrody za najlepsze prace dyplomowe w zakresie ochrony i konserwacji zabytków otrzymały:

• mgr inż. arch. Weronika Piotrowska za pracę „Między trwaniem a zanikaniem: rozproszony skansen architektury sudeckiej jako forma ochrony dziedzictwa”, obronioną na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej pod kierunkiem dr inż. arch. Wojciecha Januszewskiego;
• mgr inż. arch. Wiktoria Sałaj za pracę „Synergia nowych form i historycznej tkanki: adaptacja zamku w Drzewicy”, obronioną na Wydziale Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej pod kierunkiem prof. dr hab. inż. arch. Bartosza Walczaka;
• mgr Magdalena Szwarc za pracę „Problematyka działań i analiz silnie zdegradowanego malowidła na podłożu drewnianym na przykładzie XVI-wiecznego obrazu z przedstawieniem Wniebowzięcia Matki Boskiej z Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu”, obronioną na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie pod kierunkiem dr hab. Jarosława Adamowicza, prof. ASP.

Jury przyznało także wyróżnienia, które otrzymały cztery absolwentki:

• mgr inż. arch. Katarzyna Kasprzak za pracę „POZA ŚWIAT(Ł)EM. Architektura odosobnienia i uziemienia między ruinami dawnej osady Budniki w Karkonoszach”, obronioną na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej pod kierunkiem dr inż. arch. Elżbiety Komarzyńskiej-Świeściak;
• mgr Aleksandra Leboda za pracę „Projekt aranżacji i ekspozycji ściennych nawarstwień malarskich we wnętrzu tak zwanej Sali Herbowej Zamku Żupnego w Wieliczce”, obronioną na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie pod kierunkiem dr Anny Forczek-Sajdak;
• mgr Zofia Pogoda za pracę „Antyczna mozaika posadzkowa jako obiekt badań konserwatorskich: technologia wykonania, mechanizmy degradacji i strategie konserwacji”, obronioną na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierunkiem dr Aleksandry Gralińskiej-Grubeckiej;
• mgr inż. arch. Natalia Smyła za pracę „Analizy retabulum ołtarzowego z ok. 1510 roku z bazyliki kolegiackiej pw. Trójcy Przenajświętszej w Krośnie, wyznaczające kierunek możliwych rozwiązań konserwatorskich dla tablicy środkowej ze sceną Ukrzyżowania na tle Jerozolimy”, obronioną na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie pod kierunkiem dr hab. Jarosława Adamowicza, prof. ASP.

Konkurs im. Prof. Jana Zachwatowicza

Nagroda im. Profesora Jana Zachwatowicza jest jednym z najważniejszych wyróżnień w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce. Została ustanowiona w 2000 r. przez Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, Generalnego Konserwatora Zabytków RP oraz Katarzynę Zachwatowicz-Jasieńską, Krystynę Zachwatowicz-Wajdę i Andrzeja Wajdę w stulecie urodzin prof. Jana Zachwatowicza.

W Konkursie im. Prof. Jana Zachwatowicza biorą udział prace dyplomowe studentów wyższych szkół architektonicznych, artystycznych i konserwatorskich, podejmujące problematykę ochrony dziedzictwa kulturowego. Przeprowadzenie Konkursu organizacyjnie i finansowo wspiera Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Profesor Jan Zachwatowicz

Patron Nagrody i Konkursu prof. Jan Zachwatowicz (1900-1983) był jednym z najwybitniejszych polskich historyków sztuki i konserwatorów, a także architektem i profesorem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.

Już w czasie okupacji prowadził prace projektowe odbudowy Starego Miasta w Warszawie. Projekty powstawały w kierowanym przez niego Zakładzie Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, w ramach pracy w Komisji Rzeczoznawców Urbanistycznych przy Zarządzie Miejskim Warszawy, a także w prowadzonych wspólnie w Piotrem Biegańskim studiach nad planem odbudowy stolicy. Jesienią 1944 r. w Podkowie Leśnej Jan Zachwatowicz opracował „Program i zasady konserwacji zabytków”. Dzięki jego zaangażowaniu, mimo ogromu zniszczeń po II wojnie światowej, Warszawa została odbudowana.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę ICOMOS Polska: https://icomos-poland.org/pl/

» Poznaj laureatów poprzednich edycji Konkursu im. Profesora Jana Zachwatowicza: https://icomos-poland.org/pl/dzialania/konkurs-im-prof-jana-zachwatowicza.html