Utracone / Odzyskane. Z kolekcji wrocławskich
7 - 31 lipca 2022 / Kuratorka: Ewa Witkowska / Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Na wystawie zaprezentowano wybrane obiekty należące do najcenniejszych strat wojennych odzyskanych w ostatnich latach dzięki staraniom resortu kultury, pochodzące z przedwojennych kolekcji wrocławskich. Za straty wojenne uważa się ruchome dobra kultury ze zbiorów publicznych, kościelnych i prywatnych, utracone w wyniku II wojny światowej z terenów Polski w jej granicach po 1945 r. Po zakończeniu II wojny światowej na mocy decyzji podjętych na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie byłe niemieckie ziemie obejmujące Śląsk, Pomorze, część Prus Wschodnich, a ponadto byłe Wolne Miasto Gdańsk, zostały przekazane Polsce. Zgodnie z prawem międzynarodowym dzieła sztuki utracone z terenów zwanych tuż po wojnie Ziemiami Odzyskanymi podlegają restytucji do miejsca ich pochodzenia. W 1942 r. wobec nasilających się nalotów alianckich niemiecka administracja zdecydowała o ewakuacji ruchomych dóbr kultury. Akcją wywozu dzieł m.in. z muzeów wrocławskich kierował w czasie wojny Günther Grundmann pełniący funkcję konserwatora zabytków prowincji dolnośląskiej. Między 1942 a 1944 r. zorganizował on sieć 80 składnic, do których zwożono obiekty z wyznaczonych instytucji. Większość dzieł prezentowanych na wystawie została zabezpieczona w składnicy w Kamieńcu Ząbkowickim. Żadna ze składnic nie przetrwała wojny w stanie nienaruszonym. Były one plądrowane jeszcze w trakcie działań wojennych, a także po objęciu ich zarządem przez władze polskie. W konsekwencji wiele dóbr kultury z Ziem Zachodnich i Północnych znajduje się obecnie w zbiorach muzeów poza granicami Polski bądź w kolekcjach prywatnych w kraju i poza nim.